H.L.A. HART’IN “TAKDİR” METNİ ÜZERİNE BİR İNCELEME
Öz
2013 yılında, H.L.A. Hart’ın bugüne kadar elimize ulaşmamış olan “Takdir (Discretion)” başlıklı bir çalışması yayımlandı. Metin, takdir kavramı ve bu kavramın hukuk içerisindeki yerine ilişkin görüşleri içeriyor. Hart, hukukun çeşitli nedenlerle, kaçınılmaz bir belirsizlik alanına sahip olduğunu ileri sürmektedir. Bu bakımdan düşünürün hukuk teorisi içerisinde takdir, özellikle hukuk kurallarının, söz konusu belirsizlikler nedeniyle çözüme götüremediği durumlar açısından faydalı bir hukuk yapma aracı olarak görülmektedir. Bununla birlikte takdir gerekçelendirilmiş olmalı, bu faaliyet rasyonellik ve sorumluluk ilkesi gözetilerek yerine getirilmelidir. Takdir kavramının anlamı, niteliği, kavramın hukuk sistemleri için rolü ve çeşitli görünüm biçimleri ile bir hukuk sistemi içindeki uygun kullanımı için gerektirdikleri, yeni ulaşılan bu metnin temel tartışma konuları olarak belirtilebilir. Bu çalışmada, Hart’ın söz konusu tartışma alanlarındaki temel argümanları, “Takdir” metni aracılığıyla incelenecektir. Ayrıca bu takdir yaklaşımına yönelik bazı temel eleştiriler ve değerlendirmelere de yer verilecektir. Bu vesileyle, okuruyla elli yedi yıl sonra buluşan “Takdir”in, Hart çalışmaları açısından taşıdığı önem değerlendirilmeye çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler
H.L.A. Hart,Hukuki Süreç Okulu,Hukuki Belirsizlik,Yargısal Takdir,Takdir
Kaynakça
- BIX, Brian H.: “H.L.A. Hart and the ‘Open Texture’ of Language”, Law and Philosophy, 10(1), 1991, s.51-72.
- BIX, Brian: Law, Language and Legal Determinacy, Oxford University Press, New York 1993.
- BIX, Brian H.: A Dictionary of Legal Theory, Oxford University Press, New York 2004.
- DWORKIN, Ronald: Justice in Robes, Harvard University Press, 2006.
- DWORKIN, Ronald: Hakları Ciddiye Almak, çev: Ahmet Ulvi Türkbağ, Dost Kitabevi Yayınları, Ankara 2007.
- DWORKIN, Ronald: “Hart’s Posthumous Reply”, Harvard Law Review, 130(8), 2017, s.2096-2130.
- DWORKIN, Ronald: Hukukun Hükümranlığı, çev.: Ertuğrul UZUN, Nora Kitap, İstanbul 2018.
- FULLER, Lon L.: “Positivism and Fidelity to Law-A Reply to Professor Hart”, Harvard Law Review, 71(4), 1958, s.630-672.
- FULLER, Lon L.: The Morality of Law, Yale University Press, USA, 1969.
- FULLER, Lon L.: “Pozitivizm ve Hukuka Bağlılık-Profesör Hart’a Bir Cevap”, H.L.A. Hart ve Hukuk-Ahlâk Ayrımı içinde, GÜRLER, Sercan (ed.), çev.: Sevtap METİN, Tekin Yayınevi, İstanbul 2015, s.153-215.