BİRLEŞMİŞ MİLLETLER’İN COVID-19 İLE MÜCADELE SINAVI
Öz
II. Dünya Savaşı’ndan bu yana karşılaştığı en büyük küresel sorun olan Covid-19 ile mücadele konusunda bugüne kadar etkili bir çözüm üretememiş olması, zaten ciddi anlamda sorgulanmakta olan Birleşmiş Milletler’in varlık sebebini tekrar tartışmaya açmıştır. Benzer şekilde Birleşmiş Milletler’in uzmanlık kuruluşu olan Dünya Sağlık Örgütü de kendisinden beklenen performansı gösterememiş; ağır eleştirilere maruz kalmıştır. ABD, özellikle Covid-19 nedeniyle suçladığı Çin konusunda etkili soruşturma yapmadığı, görevini gereği gibi yerine getirmediği için Örgüt’e sağladıkları fonu askıya alma kararı almıştır. Sözkonusu durum, evrensel düzeyde kolektif tedbirlerin alınmasını zorlaştırmaktadır. Uluslararası barış ve güvenliğin korunmasında başlıca sorumluluk verilen Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, daimi üyelerin karşılıklı suçlamaları ve görüş ayrılıkları nedeniyle pandemi ile mücadelede etkili kararlar alamamıştır. Öte yandan, salgından en fazla etkilenen devletlerin Güvenlik Konseyi’nin daimi üyeleri olması da ironiktir. Devletlerin sınırlarını kapatarak tek yanlı mücadele yöntemleri yerine işbirliğine dayalı yöntemler ile mücadele etmesi konusunda Birleşmiş Milletler’in en kısa sürede harekete geçmesi beklenmektedir. Covid-19 salgını sonrası ortaya çıkacak sosyo-ekonomik krizler ancak küresel işbirliği ile aşılabilecektir.
Anahtar Kelimeler
Birleşmiş Milletler, Güvenlik Konseyi, Dünya Sağlık Örgütü, Covid-19, Genel Sekreter, Ekonomik ve Sosyal Konsey
Kaynakça
- BONNET, François: “Salgın BM Güvenlik Konseyi’ni Felç Etti, BM’nin Geleceği Tehlikede”, https://medyascope.tv/2020/05/01/mediapart-salgin-bm-guvenlik-konseyini-felc-etti-bmnin-gelecegi-tehlikede/ (12.04.2020)
- DE WET, Erica: The Chapter VII Povers of the United Nations Security Council, Studies in International Law, Hart Publishing, 2014, s.176.
- HABIBI Roojin/BURCI Gian Luca/DE CAMPOS Thana, vd.: “Do not violate the International Health during the COVID-19 outbreak”, The Lancet, February 13, 2020, https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(20)30373-1/fulltex (12.04.2020)
- HALATÇI ULUSOY, Ülkü:Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Kapsamında Birleşmiş Milletler Akıllı Yaptırımları, Turhan Kitabevi, Ankara, 2014, s.25.
- KURTDARCAN, Bleda/MUMCU, Özgür: “Covid-19’un Düşündürdükleri: Uluslararası Hukukun Pandemiyle Mücadele Rejimine Genel Bir Bakış”, https://galatasaray.academia.edu/BledaKurtdarcan (15.05.2020)
- MENGİLER, Özgür: BM Çerçevesinde Uluslararası Uyuşmazlıkların Barışçı Çözümü, Basılmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı, Ankara, 2002.
- MORGHENTAU, Hans J.: Uluslararası Politika II, Türk Siyasi İlimler Derneği Yayınları, (Çev: Baskın Oran; Ünsal Oskay), Sevinç Matbaası, Ankara, 1970.
- MOUSTAFA, Fouad Rana: The Legal Duty to Cooperate amid COVID-19: A Missed Opportunity? https://www.ejiltalk.org/the-legal-duty-to-cooperate-amid-covid-19-a-missed-opportunity/ (13.04.2020)
- SAMANCI, Uğur: “Uluslararası Sağlık Tüzüğü (2005) ve Hukuki Niteliği”, D.E.Ü. Hukuk Fakültesi Dergisi 16(2), 2014, s.115.
- SHAW, Malcolm, N.: Uluslararası Hukuk, TÜBA Yayınları, (Çeviri Editörü: İbrahim Kaya, Çevirenler: Yücel Acer, İbrahim Kaya, M. Turgut Demirtepe, G. Engin Şimşek), 2018, Ankara, s.895.