TÜRK HUKUKUNDA BOŞANMA HALİNDE ORTAK VELÂYETE HÜKMEDİLİP HÜKMEDİLEMEYECEĞİ SORUNU

Velâyet, kural olarak küçüklerin ve istisnai olarak kısıtlıların bakım ve korunmalarının sağlanabilmesi için, şahıs ve malları üstünde ana-babalarının sahip oldukları yükümlülük ve hakların bütünüdür. Türk Medeni Kanunu’nun 336. maddesine göre evlilik devam ettiği sürece ana ve baba velâyeti birlikte kullanır (f. 1). Velâyet, ana ve babadan birinin ölümü halinde sağ kalana, boşanmada ise çocuk kendisine bırakılan tarafa ait olur (f. 3). Ancak evliliğin boşanma ile sona erdiği hallerde de aynen evlilik devam ederken olduğu gibi, ana ve babanın velâyeti ortak bir şekilde kullanmalarının mümkün olup olmadığı son dönemlerde yoğun şekilde tartışılan bir konu haline gelmiştir. Avrupa’da yapılan bilimsel çalışmalarda, sağlıklı biçimde yürütülebilecek olması durumunda, ortak velâyetin, ana-babadan sadece biri tarafından yürütülen (tek başına) velâyete nazaran çocuğun menfaatine daha uygun olduğu tespit edilmiştir. Bu çalışmalar, Avrupa ülkelerinin büyük bir kısmında boşanma halinde ortak velâyetin de bir velâyet türü olarak kabul edilmesine yol açmıştır. Türk Medeni Kanunu’nda henüz bu yönde açık bir düzenleme yapılmış değilse de, Türk öğretisinde mevcut düzenlemeler çerçevesinde ortak velâyete hükmedilebilmesi için bir zemin oluşturulmaya çalışılmaktadır. Uygulamada da çeşitli gerekçelerle ortak velâyete hükmedilmeye başlandığı ve bu yöndeki mahkeme hükümlerinin sayısının gün geçtikçe arttığı görülmektedir. Ancak uygulamada bir birliğin sağlanabilmesi adına bu önemli meselenin tüm hüküm ve sonuçları itibariyle kanunda düzenlenmesinin gerekli olduğu da açıktır.

Custody, as a rule, is the rights and obligations of mothers and fathers on a person and his/her properties to ensure the care and protection of the minors and exceptionally the restricted people. According to article 336 of the Turkish Civil Code, the mother and father share the legal custody as long as the marriage continues (s. 1). The right of custody passes to the survivor in case of death of one of the parents and in case of divorce, it belongs to the parent who is awarded with the right of custody (s. 3). It has become a highly debated topic whether parents can have joint custody when their marriage ends with divorce as if they are still married. Studies conducted in Europe identifies that if parents can carry it out successfully, joint custody is better for child's benefits than the sole custody which is carried out by only one parent. In line with these studies, in the majority of European countries, joint custody is also accepted as a type of custody in case of divorce. Although the Turkish Civil Code has not yet made a clear regulation in this direction, it is tried to establish a basis for the common custody to be ruled within the framework of the existing regulations in Turkish doctrine. In practice, it is observed that joint custody has started to be ruled for various reasons and the number of such decisions is increasing day by day. However, it is clear that this important issue must be regulated by law in accordance with all its decisions and consequences in order to ensure a unity in practice.