Öğretmenlerin Değer Yargılarının Okul Paydaşları Üzerindeki Etkisine Yönelik Yönetici Görüşleri
Öz
Amaç: Değerler, doğru ve yanlışı ayırt etmemize yardımcı olan temel inançlardır. Değerler, doğuştan getirilemez, ancak yaşanılarak öğrenilir ve içselleştirilir. Değerlerin, ilk öğrenildiği yer aile, daha sonra şekillenerek içselleştirildiği yer ise okuldur. Öğrencinin doğru ve faydalı değerler kazanımında, eğitimin en önemli elemanı olan öğretmenin önemi çok büyüktür. Araştırmanın amacı, toplumun lideri niteliğindeki öğretmenin, okulda örnek olması gereken değerleri tespit etmek ve bu değerleri okul paydaşlarına etkili bir şekilde aktarabileceği yolları belirlemektir. Bu çalışmanın toplum için hayati önem taşıyan değerlerin, yeni nesillere kalıcı ve daha etkili bir şekilde aktarımı açısından yol gösterici nitelikte olması umulmaktadır.
Yöntem: Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Çalışma grubunu belirlemek için kolay ulaşılabilir durum örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubu, Fırat Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Eğitim Yönetimi Anabilim Dalında tezsiz yüksek lisans eğitimi alan ve aynı zamanda Elazığ il merkezindeki okullarda görev yapan 33 yöneticiden oluşmaktadır. Uzman görüşü alınarak hazırlanan ve 3 sorudan oluşan görüşme formu, okul yöneticilerine uygulanmış ve bu görüşme formları araştırmanın temel veri kaynağı olarak kabul edilmiştir. Verilerin analizinde nitel araştırmaların analizinde kullanılan “içerik analizi” yöntemi kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların öğretmen değerlerini eğitim-öğretim üzerinde ve okul paydaşlarının değer kazanımları üzerinde etkili gördüklerini göstermektedir. Özellikle öğrenciler, bu konuda öğretmeni rol model olarak benimsemektedirler. En önemli değerler dürüstlük, ahlak ve sevgi olarak bulunmuştur. Bu değerlerin genelde sosyal etkinliklerle ve öğretmenin sahip olduğu değeri davranışlarında göstermesiyle kazanılabileceği tespit edilmiştir.
Sonuçlar ve Öneriler: Değerler eğitimine, araştırmada bulunan diğer değerler de eklenebilir. Öğretmen yetiştiren fakültelerin ders programlarında, öğretmen adaylarının değer yargılarını geliştirecek derslere yer verilebilir. İlgili değerlerin kazanımı için tüm sınıfların demokratik bir tutumla idare edilmesi gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akbaş, O. (2004). Türk milli eğitim sisteminin duyuşsal amaçlarının ilköğretim 2. Kademedeki gerçekleşme derecesinin değerlendirilmesi. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
- Akbaş, O. (2008). Sosyal bilgilerde değerler ve öğretimi. Ankara: Pegem Akademi.
- Aydın, M. (2003). Gençliğin değer algısı: Konya örneği. Değerler Eğitimi Dergisi, 1 (3), 121-144.
- Bacanlı, H. (2006). Duyuşsal davranış eğitimi (3 Baskı). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
- Balay, R., Kaya, A., Gençdoğan, Y. (2014). Eğitim yöneticilerinin hizmetkâr liderlik yeterlilikleri ile farklılıkları yönetme becerileri arasındaki ilişki. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 4 (1), 229-249.
- Balcı, F. A. Ve Yelken, T. Y. (2013). İlköğretim sosyal bilgiler programında yer alan değerler ve değer eğitimi uygulamaları konusunda öğretmen görüşleri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1).
- Bozkurt, V. (2011). Değişen dünyada sosyoloji. Bursa: Ekin Yayınları.
- Cüceloğlu, D. (1999). Anlamlı ve coşkulu bir yaşam için savaşçı. İstanbul: Sistem Yayıncılık.
- Çelikkaya, H. (1996). Fonksiyonel eğitim sosyolojisi. İstanbul: Alfa Yayınları.
- Doğanay, A., Sarı, A. G. M. (2004). İlköğretim ikinci kademe öğrencilerine temel demokratik değerlerin kazandırılma düzeyi ve bu değerlerin kazandırılması sürecinde açık ve örtük programın etkilerinin karşılaştırılması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 39(39), 356-383.