Rusya Liderliğinde Bir Güç Merkezi Olarak Avrasya Ekonomi Birliği
Öz
Avrasya’da, eski Sovyet coğrafyasının kapsadığı alanda bölgesel entegrasyon politikalarının itici gücü
bölgenin lider ülkesi olan Rusya olmuştur. SSCB’nin dağılması sonrasında Rusya’nın öncülüğünde atılan
entegrasyon adımları bölgesel birlikteliğin sağlanması kadar Rusya’nın gücünü kurumsallaştırmasının
da bir vasıtasıdır. Nitekim, Rusya ve bölge ülkeleri arasındaki keskin güç asimetrisi, bölge ülkelerinin
Rusya’ya sunabileceği katkıları sınırlı kılmakta ve böylece hangi saiklerle Rusya’nın bölgesel örgütler
kurmak suretiyle entegrasyon tesis etmek isteyebileceği sorusunu ortaya çıkarmaktadır. Bu hususla
ilgili bakılması gereken nokta jeopolitik etkenler ve Rusya’nın uluslararası sistemin genelinde etkili bir
oyuncu olması için bölgesindeki konumunu konsolide etme ihtiyacıdır. Bu tespite güçlü zemin sunan
örnek bir hadise olarak 2015 senesinde Avrasya Ekonomi Birliği (AEB) faaliyete başlamıştır. Her ne kadar
bu projenin kuruluş gerekçesi ekonomik nedenler üzerine bina edilmişse de, bölge ülkelerinin sınırlı
ekonomik hacimleri, statik ekonomik yapıları ve bu hususlarla ilişkili olarak Rusya’nın ihracatının ezici
payını gelişmiş ekonomilerin oluşturması, Rusya açısından AEB projenin rasyonalitesini sorgulanır
kılmaktadır. Fakat ekonomik boyutun ötesine geçilerek odak noktası Rusya’nın jeopolitik tasavvuruna
ve uluslararası siyasi dengeleri okuma şekline sabitlendiğinde, AEB projesini anlamlandırma imkânı
doğmaktadır. Yakın plan bir okuma yapıldığında, AEB’nin hayata geçtiği konjonktür Rusya’nın çok
kutuplu bir dünya düzeninin etkili aktörlerinden biri olma hedefini daha güçlü şekilde vurguladığı
zaman dilimine denk düşmektedir. Bu bağlamda, Rusya’nın AEB’nin kuruluşuyla Batı ve Çin arasındaki
geniş orta alanı kontrol edecek bir blok oluşturma politikasının güçlü işaretleri göze çarpmaktadır. Her
ne kadar Rusya, yeni bir Avrasya rejimi ile siyasi entegrasyonu da içinde barındıran supranasyonal
bir örgütü mümkün kılmak istemişse de, komşularının Rusya’nın nüfuzu altına girmekten duydukları
kaygı bu hedefi kolay ulaşılabilir kılmamaktadır. Buna rağmen, 1990’lardaki durumuna kıyasla Rusya,
2000’lerin ilk on yılında enerji fiyatlarındaki yükselişin getirdiği ekonomik gelirle, kendisini daha hazır
hissettiği bir dünya konjonktüründe, güçlü bir entegrasyon projesi olarak AEB’yi hayata geçirebilmiştir
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- (2006, 7 June) “Russia Calls NATO Plans ‘Colossal’ Shift – Europe – International Herald Tribune”, New York Times. (2015) “Eurasia’s Economic Bloc at Risk from Geopolitics”, Strategic Comments, 21 (5): xi-xii. (2016, 1 December) “Foreign Policy Concept of the Russian Federation”, http://www.mid.ru/en/foreign_ policy/official_documents/-/asset_publisher/CptICkB6BZ29/content/id/2542248, [Erişim Tarihi: 21.102.107]. Abdullo, R. (2015, March 26) “Tajikistan and Eurasian Integration Project”, Central Asian Bureau for Analytical Reporting. Akal, M., R. Şen (2005) “Avrupa Birliği Üyelerinde İhracat ve İthalatın Gelişimi”, içinde O. Kaymakcı (der.), Avrupa Birliği Üzerine Notlar, Ankara: Nobel Yayın Dağıtım, 119-152. Allison, R. (2013) Russia, the West, and Military Intervention, Oxford: Oxford University Press. Balakishi, S. (2016) “Eurasian Economic Union: Russia’s New Foreign Policy in the South Caucasus”, Maastricht School of Management, Working Paper No. 2016/1. Blank, S. (2013, August 21) “Russia Pressures Armenia to Join Customs Union”, https://www.cacianalyst. org/publications/analytical-articles/item/12793-russia-pressures-armenia-to-join-customs-union. html, [Erişim Tarihi: 26.07.2017]. Buckley, N., R. Olearchyk (2013, 11 November) “Eastern Europe: Which Way to Turn?”, Financial Times. Bukkvoll, T. (2004) “Private Interests, Public Policy: Ukraine and the Common Economic Space Agreement”, Problems of Post-Communism, 51 (5): 11-22. Bukkvoll, T. (2014, 19 March) “Russia May Gain Small and Lose Big”, Politico, https://www.politico.eu/ article/russia-may-gain-small-and-lose-big/, [Erişim Tarihi: 13.12.2017]. Dragneva, R., K. Wolczuk (2015a) “European Union Emulation in the Design of Integration”, in D. Lane and V. Samokhvalov (eds.), The Eurasian Project and Europe Regional Discontinuities and Geopoliticsed, New York: Palgrave Macmillan, 135-152. Dragneva, R., K. Wolczuk (2015b) Ukraine Between the EU and Russia: The Integration Challenge, Basingstoke: Palgrave Macmillan. Dragneva, R., K. Wolczuk (2016) “Between Dependence and Integration: Ukraine’s Relations with Russia”, Europe-Asia Studies, 68 (4): 678-698. Dragneva, R., K. Wolczuk (2017, May) “The Eurasian Economic Union: Deals, Rules and the Exercise of Power”, Chatham House: The Royal Institute of International Affairs. Gvosdev, N. K., C. Marsh (2014) Russian Foreign Policy: Interests, Vectors, and Sectors, California: CQ Press. Inozemtsev, V. (2014) “Russia Turns East: Eurasian Integration, Regional Development, and the West as East”, in K. Liik (ed.), Russia’s ‘Pivot’ to Eurasia, London: European Council on Foreign Relations, 62-68. International Crisis Group (2016, 20 July) “The Eurasian Economic Union: Power, Politics and Trade”, Europe and Central Asia Report, No: 240. International Crisis Group (2017, 27 July) “Central Asia’s Silk Road Rivalries”, Europe and Central Asia Report, No: 245. Kaczmarski, M. (2017) “Two Ways of Influence-Building: The Eurasian Economic Union and the One Belt, One Road Initiative”, Europe-Asia Studies, 69 (7): 1027-1046. Karimov, I. (2015, 13 January) “Karimov: Uzbekistan Will Never Join Soviet-Style Alliance”, https://www. rferl.org/a/karimov-says-uzbekistan-never-joins-ussr-like alliance/26791545.html, [Erişim Tarihi: 09.08.2017]. Khabarov, S. (1995) “Commonwealth of Independent States: Treaty on Creation of Economic Union”, International Legal Materials, 34 (5): 1298-1310. Kirkham, K. (2016) “The Formation of the Eurasian Economic Union: How Successful is the Russian Regional Hegemony?”, Journal of Eurasian Studies, 7: 111-128. Kuchins, A. C., J. Mankoff, B. Oliver (2015a, June) “Central Asia in a Reconnecting Eurasia: Kyrgyzstan’s Evolving Foreign Economic and Security Interests”, Center for Strategic and International Studies. Kuchins, A. C., J. Mankoff, B. Oliver (2015b, June) “Central Asia in a Reconnecting Eurasia: Tajikistan’s Evolving Foreign Economic and Security Interests”, Center for Strategic and International Studies. Lavrov, S. (2017, 18 February) “Foreign Minister Sergey Lavrov’s Address and Answers to Questions at the 53rd Munich Security Conference”, http://www.mid.ru/en/foreign_policy/news/-/asset_publisher/ cKNonkJE02Bw/content/id/2648249, [Erişim Tarihi: 20.09.2017]. Libman, A. (2017) “Russian Power Politics and the Eurasian Economic Union: The Real and the Imagined”, Rising Powers Quarterly, 2 (1): 81-103. Libman, A., E. Vinokurov (2012) Holding-Together Regionalism: Twenty Years of Post-Soviet Integration, Basingstoke: Palgrave Macmillan. Lo, B. (2002) Russian Foreign Policy in the Post-Soviet Era: Reality, Illusion and Mythmaking, Basingstoke: Palgrave Macmillan. Lo, B. (2015) Russia and the New World Disorder, Washington, DC: Brookings Institution Press. Mankoff, J. (2009) Russian Foreign Policy: The Return of Great Power Politics, Plymouth: Rowman & Littlefield Publishers, Inc. Nolte, D. (2010) “How to Compare Regional Powers: Analytical Concepts and Research Topics”, Review of International Studies, 36 (4): 881-901. Nygren, B. (2008) The Rebuilding of Greater Russia: Putin’s Foreign Policy towards the CIS Countries, New York: Routledge. Parshin, K. (2015, 15 January) “Eyeing Tajikistan’s Weak Spot, Russia Presses for Integration”, Eurasianet. Popescu, N. (2014, September) “Eurasian Union: The Real, the Imaginary and the Likely”, European Union Institute for Security Studies, Chaillot Paper No: 132. Putin, V. (2011, 3 October) “A New Integration Project for Eurasia: The Future in the Making”, https:// russiaeu.ru/en/news/article-prime-minister-vladimir-putin-new-integration-project-eurasiafuture- making-izvestia-3-, [Erişim Tarihi: 21.07.2017]. Putin, V. (2012, 7 May) “Vladimir Putin Inaugurated As President of Russia”, http://en.kremlin.ru/events/ president/news/15224, [Erişim Tarihi: 16.11.2017]. Putin, V. (2013, 19 September) “Meeting of the Valdai International Discussion Club”, http://en.kremlin.ru/ events/president/news/19243, [Erişim Tarihi: 12.08.2017]. Putin, V. (2014, 4 June) “Vladimir Putin’s Interview with Radio Europe 1 and TF1 TV Channel”, http:// en.kremlin.ru/events/president/news/45832, [Erişim Tarihi: 29.06.2017]. Putz, C. (2016, 19 July) “Tajikistan: The Eurasian Economic Union’s Next Member?”, The Diplomat. Russell, M. (2017, April) “Eurasian Economic Union: The Rocky Road to Integration”, http://www.europarl. europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2017/599432/EPRS_BRI(2017)599432_EN.pdf, [Erişim Tarihi: 29.01.2018]. Sakwa, R. (2015) Eurasian Integration: A Project for the 21st Century?, in D. Lane and V. Samokhvalov (eds.), The Eurasian Project and Europe Regional Discontinuities and Geopoliticsed, New York: Palgrave Macmillan, 53-71. Sakwa, R. (2008) Russian Politics and Society, Oxon: Routledge. Salimov, O. (2015, 7 January) “Tajikistan Paves the Way to Eurasian Union”, https://www.cacianalyst.org/ publications/field-reports/item/13113-tajikistan-paves-the-way-to-eurasian-union.html, [Erişim Tarihi: 08.08.2015]. Semeniy, O. (2007) “Ukraine’s European Policy as an Alternative Choice – Achievements, Mistakes and Prospects”, in S. Velychenko (ed.), Ukraine, the EU and Russia History, Culture and International Relations, Basingstoke: Palgrave Macmillan, 123-137. Shumylo-Tapiola, Olga. (2012, October) “The Eurasian Customs Union: Friend or Foe of the EU”, The Carnegie Papers. Strzelecki, J. (2016, 27 January) “The Eurasian Economic Union: A Time of Crisis”, The Centre for Eastern Studies, No: 195. Tarr, D. G. (2016) “The Eurasian Economic Union of Russia, Belarus, Kazakhstan, Armenia, and the Kyrgyz Republic: Can It Succeed Where Its Predecessor Failed?”, Eastern European Economics, 54 (1): 1-22. Torbakov, I. (2016) “Managing Imperial Peripheries: Russia and China in Central Asia”, in T. Fingar (ed.), The New Great Game: China and South and Central Asia in the Era of Reform, Stanford: Stanford University Press, 240-272. Traynor, I. (2014, 1 September) “Kazakhstan is Latest Russian Neighbour to Feel Putin’s Chilly Nationalist Rhetoric”, The Guardian. “Treaty on the Eurasian Economic Union”, https://docs.eaeunion.org/en-us/pages/displaydocument. aspx?s=bef9c798-3978-42f3-9ef2-d0fb3d53b75f&w=632c7868-4ee2-4b21-bc64- 1995328e6ef3&l=540294ae-c3c9-4511-9bf8-aaf5d6e0d169&entityid=3610, [Erişim Tarihi: 15.08.2017]. Trenin, D. (2011) Post-Imperium: A Eurasian Story, Washington DC: Carnegie Endowment for International Peace. Trenin, D. (2014, June) “The Ukraine Crisis and the Resumption of Great-Power Rivalry”, Carnegie Moscow Center. Tsygankov, A. (2015) “Vladimir Putin’s Last Stand: The Sources of Russia’s Ukraine Policy”, Post-Soviet Affairs, 31 (4): 279-303. “Where Did Russian Federation Export in 2016?”, http://atlas.cid.harvard.edu/ explore/?country=186&partner=undefined&product=undefined&productClass=HS&startYear =undefined&target=Partner&year=2016, [Erişim Tarihi: 18.11.2017]. Wilson, A. (2014) Ukraine Crisis: What It Means for the West, New Haven: Yale University Press. Wilson, J. L. (2016) “The Eurasian Economic Union and China’s Silk Road: Implications for the Russian– Chinese Relationship”, European Politics and Society, 17 (1): 113-132. World Bank (a) “Data Bank-World Development Indicators”, http://databank.worldbank.org/data/reports. aspx?Code=NY.GDP.MKTP.CD&id=1ff4a498&report_name=Popular-Indicators&populartype=se ries&ispopular=y#, [Erişim Tarihi: 17.11.2017]. World Bank (b) “Data Bank-World Development Indicators”, http://databank.worldbank.org/data/reports. aspx?source=2&series=NY.GDP.MKTP.CD&country=RUS, [Erişim Tarihi: 17.11.2017]. World Bank (c) “GDP Ranking, 2016”, http://databank.worldbank.org/data/download/GDP.xls, [Erişim Tarihi: 05.10.2017].
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
19 Temmuz 2019
Gönderilme Tarihi
19 Aralık 2018
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 7