Türkiye’nin Güvenlik Anlayışındaki Dönüşüm: Türkiye – Irak İlişkileri
Öz
Soğuk Savaş Dönemi dış politika pratikleri incelendiğinde geleneksel güvenlik yaklaşımlarının
ön planda olduğu açıkça görülmektedir. Devlet temelli güvenlik yaklaşımı ile temel amaç toprak
bütünlüğünün ve egemenliğinin korunması iken Soğuk Savaş sonrası dönemde iki süper güç arasında
küresel anlamda etkileyebilecek bir savaş ortamının sona ermesinin ardından geleneksel güvenlik
yaklaşımında bir dönüşüm yaşanmıştır. 1990’lı yıllardan itibaren insan güvenliği, çevre güvenliği
hatta gezegen güvenliği gibi kavramlar uluslararası ilişkiler literatüründe yer tutmaya başlamıştır.
Buna rağmen devlet güvenliğinin yine güvenlikleştirme yaklaşımında başat rolü göz ardı edilemez.
Türkiye, küresel anlamda değişen güvenlik yaklaşımına bağlı olarak, 2000’li yıllardan itibaren, dış ve iç
politikada süregelen geleneksel ulusal güvenlik yaklaşımını revize etmeye başlamıştır.
Bu çalışmada, Kopenhag Okulu temelli, inşacı yaklaşımla öne sürülen güvenlikleştirme yaklaşımı
analiz edilip, Türkiye dış politikasının güvenlikleştirme yaklaşımı mercek altına alınacaktır. Kopenhag
Okulu iddiasının aksine klasik ulusal güvenlik yaklaşımı varlığını kaybetmezken, son yıllarda ön plana
çıkan yeni dış politika söylemleri ile Türkiye için güvenlik kavramı şekil değiştirmiş ve uzun vadeli dış
politika hedeflerine ulaşılabilmesi için ulusal güvenlik söylemi ön planda tutulmaya başlanmıştır. Diğer
yandan, Türkiye’nin Irak konusunda güvenlik politikaları incelenirken, Kopenhag Okulu tarafından
ortaya atılan teoriyte getirilen eleştiriler de göz önünde bulundurulacaktır. Bu bağlamda Türkiye –
Irak ilişkileri bu çalışma için baz teşkil edecek örnek olay niteliğindedir. Türkiye’nin Irak konusunda
güvenlikleştirme politikalarının başarılı olup olmadığını konusu da bu çalışmada incelenecek konular
arasındadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Arı, T. (2007). Irak, İran, ABD ve Petrol, Alfa Yayınları, İstanbul. Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları (1989). “Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri I-III”: 74-75. Barry, B. ve Hansen, L. (2009). “The Evolution of International Security Studies”. Cambridge University Press. Baysal, B. ve Lüleci, Ç. (2015). “Kopenhag Okulu ve Güvenlikleştirme Teorisi” Güvenlik Stratejileri Dergisi 22.22: 61-95. Buzan, B., Wæver, O. Ve Wilde, J. (1998). “Security: A New Framework For Analysis”, Lynne Rienner Publishers. Davutoğlu, A. (2010). Stratejik derinlik: Türkiye’nin uluslararası konumu, Küre Yayınları, İstanbul. Fuller, G. ve Lesser, I. (1994). Turkey’s new Geopolitics. Westview Press. Gartner, H., Price, A. ve Reiter, E. eds. (2001). “Europe’s new security challenges”, Lynne Rienner Publishers. Gül, M. (2016). “Güvenlikteki Kavramsal Değişim ve Türkiye’nin Güvelik Yaklaşımı ve Politikalarına Etkileri”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 21.1: 303-320. İnan, A. (2013). «Kerkük-Yumurtalık Petrol Boru Hattı ve Türkiye-Irak İlişkileri (1973-2011)», Middle Eastern Analysis/Ortadogu Analiz 5.56: 68-85. McDonald, M. (2008). “Securitization and the Construction of Security” European Journal of International Relations, Cilt: 14 Sayı: 4, ss. 563-587. Miş, N. (2011). “Güvenlikleştirme Teorisi ve Siyasal Olanın Güvenlikleştirilmesi.” Akademik İncelemeler Dergisi 6.2: 345-381. Möller, F. (2007). “Photographic Interventions in Post-9/11 Security Policy”, Security Dialogue, Cilt: 38, Sayı: 2, ss. 179–196. Oğuzlu, T. (2015). “Güvenlik Kültürü ve Türk Dış Politikası.” Bilig, Ankara: 223-250. Oran, B. (2013). Türk Dış Politikası Cilt III: 2001-2012. İletişim Yayınları, İstanbul. Oran, B. (2001). Türk Dış Politikası 1919-1980. İletişim Yayınları, İstanbul. Ovalı, Ş. (2012) “Ütopya ile Pratik Arasında: Uluslararası İlişkilerde İnsan Güvenliği Kavramsallaştırması”, Uluslararası İlişkilerde Çatışmadan Güvenliğe (Der. Mustafa Aydın vd.), İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 2012. Öğür, B., Baykal, Z. ve Balcı, A. (2014). “Kuzey Irak-Türkiye İlişkileri: PKK, Güvenlik ve İşbirliği.” Ortadoğu Araştırmaları Merkezi 1: 7-57. Özel, M. ve Eroğlu, H. (1993). Lausanne on its 70th Anniversary. Semin, A. (2015). “Başika Krizi ve Türkiye-Irak İlişkilerinin Geleceği”, BİLGESAM Analiz/Ortadoğu 1275.3: 1-8. Waever, O. (1995). Securitization and Desecuritization. In R. D. Lipschutz (Ed.), On Security (pp. 46–86). New York: Columbia University Press. Yassin, B. (1995). “Vision or reality? The Kurds in the policy of the Great Powers, 1941–1947”, Lund Studies in International History 32.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Siyaset Bilimi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
29 Eylül 2019
Gönderilme Tarihi
15 Nisan 2019
Kabul Tarihi
29 Ağustos 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 7 Sayı: 2
Cited By
Güvenlikleştirme Kuramında ‘Söz Edim’ ve ‘Pratikler’: Türkçe Güvenlikleştirme Yazınında ‘Yöntem’ Arayışı
Güvenlik Stratejileri Dergisi
https://doi.org/10.17752/guvenlikstrtj.905758The Effect of the Russia - US Alliance on Turkish Foreign Policy
Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi
https://doi.org/10.33712/mana.1704968