Horasan’da Dinî Hayat ve Tasavvuf: İlhanlılar Dönemi

The Ilkhanate period is a significant turning point in the medieval Islamic world. This period was when political and social structures were reshaped, and religious and cultural transformations occurred. In this context, the geography of Khurasan, the crossroads where the Iranian and Indian traditions meet, became the center of religious and sūfī movements in this period. The Ilkhanate period is a period in which the Islamic structure in the region was shaped, and sūfī thought was strengthened. The study examines how the political factors in this process affected religious life and analyzes sufism’s role among the people and at the administrative level. The study addresses issues such as the spread of sūfī schools and orders, the effects of religious leaders and sufis on society, and the Ilkhanate administration’s approach to Sufism. The study aims to provide a comprehensive analysis of the religious atmosphere of the period with the data obtained from the sources. The research examines how Islamic practices and sūfī thought in Khurasan transformed and how the religious policies of the Ilkhanate in the region shaped this transformation. In addition, the study focuses on the roles of the leading sufis and religious leaders of the period in shaping religious life in Khurasan.

İlhanlılar dönemi, Orta Çağ İslâm dünyasında önemli bir dönüm noktası olarak kabul edilmektedir. Bu dönem, siyasî ve toplumsal yapıların yeniden şekillendiği, dinî ve kültürel dönüşümlerin yaşandığı bir süreçtir. Bu bağlamda İran ve Hint geleneğinin buluştuğu kavşak noktası konumundaki Horasan coğrafyası da bu dönemde dinî ve tasavvufî hareketlerin merkezi olmuştur. İlhanlılar dönemi, bölgedeki İslâmî yapının şekillendiği ve tasavvufî düşüncenin güçlendiği bir dönemdir. Çalışma, bu süreçteki siyasî faktörlerin dinî yaşama nasıl etki ettiğini ele alırken, tasavvufun hem halk arasında hem de yönetim düzeyinde nasıl bir rol oynadığını analiz etmektedir. Çalışmada tasavvufî ekollerin ve tarikatların yayılımı, dinî liderlerin ve sûfîlerin toplum üzerindeki etkileri ve İlhanlı yönetiminin tasavvufa yaklaşımı gibi konular ele alınmaktadır. Çalışma, kaynaklardan elde edilen verilerle, dönemin dinî atmosferine dair kapsamlı bir analiz sunmayı hedeflemektedir. Araştırmada, Horasan’daki İslâmî pratiklerin ve tasavvufî düşüncenin nasıl bir dönüşüm geçirdiği; İlhanlıların bölgedeki dinî politikalarının bu dönüşüme nasıl yön verdiği incelenmektedir. Ayrıca, çalışmada dönemin önde gelen mutasavvıflarının ve dinî liderlerinin, Horasan’da dinî hayatın şekillenmesindeki rolleri üzerine de yoğunlaşmaktadır.