XX. Yüzyıl İran Edebi, Fikri ve Siyasi Hayatında Tebrizli Bir Aydın: Samed Behrengi - Hayatı, Şahsiyeti, Dünya Görüşü, Mücadelesi ve Eserleri

Samad Behrangi, having profound influences on the literary and intellectual life of the XX^th century Iranian society, also politically contributed to the leftist / socialist struggle of the 1960s as an activist and author. Behrangi, during his short life less than three decades, served as a village teacher and dedicated a great effort to his students’ enlightenment, along with his career as an intellectual and writer. He has been evaluated as one of the leading representatives of the Iranian rural literature and children’s literature with his works that set the first successful examples of the genre. Turkish identity had also considerably affected Behrangi’s intellectual personality in addition to leftist / socialist ideology which will be discussed within the article. Significantly contributing to Azerbaijani-Turkish folk literature, he is one of the leading Turkish intellectuals of Tabriz. Not only addressing children and teenagers, Behrangi’s literary works also speak to adults with his messages carrying the importance of ‘dedication, self-devotion, diligence, willpower, self-improvement, fight against oppression’ etc.  

Samed Behrengi, XX. yüzyıl İran toplumunda edebi ve fikri hayatta derin izler bırakmış; siyasi mücadelesiyle 1960’ların sol/sosyalist mücadelesine katkıda bulunmuş bir aydındır. Behrengi, yirmi dokuz yıllık kısa ömründe, aydın ve edebiyatçı kişiliğinin yanı sıra kendini öğrenci yetiştirmeye adamış azimli bir köy öğretmeni ve halk edebiyatı derleyicisidir. İran edebiyatında, taşra edebiyatının öncülerinden kabul edilen Behrengi, çocuk edebiyatının da ilk başarılı örneklerini veren en önemli temsilcisi olarak değerlendirilir. Bu çalışmada, Behrengi’nin şahsiyetinde belirleyici olan iki önemli etken, sol/sosyalist ideoloji ve Türk kimliğinin rolü ele alınacak; yetiştiği siyasi ve toplumsal ortam çerçevesinde şekillenen düşünce hayatına temas edilecek; bunun yanısıra hem çocuklara hem de yetişkinlere hitap eden eserlerindeki temel kavram ve mesajlar kapsamlı olarak incelenecektir.