Araştırma Makalesi

İran’da Kadın Hareketleri: Beyaz Çarşamba Hareketi Örneği

Cilt: 5 Sayı: 2 31 Aralık 2021
PDF İndir
TR EN

İran’da Kadın Hareketleri: Beyaz Çarşamba Hareketi Örneği

Öz

İran’da 1979 yılında gerçekleşen İslâm Devrimi’nin ardından siyaset, ekonomi, hukuk gibi birçok alanın yanı sıra toplumsal yaşam da şeriat kuralları çerçevesinde düzenlenmiştir. Bu bağlamda kadınların kılık kıyafetleri, sahip oldukları haklar, yükümlülükleri ve sakınmaları gereken durumlar gibi konular yasalarda yer almıştır. Getirilen yasalarla birlikte kadınlar birçok açıdan kısıtlanmış, erkekler karşısında dezavantajlı konuma getirilmişlerdir. Toplumsal hayatta kadınlara yönelik olarak getirilen kısıtlamalar, muhafazakâr kesimler tarafından uygulanan baskılar ve örtünme zorunluluğu gibi zorunluluklar İranlı kadınlar arasında bir tepkinin oluşmasına neden olmuştur. İslâm Devrimi’nin ilk yıllarından günümüze kadar, bu tepkilerin kadın hareketleri şeklinde siyasilere yansıtıldığı örnekler yaşanmıştır. İran’daki kadın hareketlerinin ilk örneği, getirilen örtünme zorunluluğuna karşı devrimin ilk yılında gerçekleşmiştir. Zaman zaman konjonktürel gelişmeler nedeniyle sekteye uğrayan kadın hareketleri günümüze kadar varlığını sürdürmüştür. Bu çalışmada İran’daki kadın hareketleri, örtünme zorunluluğuna karşı 2017 yılında başlatılmış olan Beyaz Çarşamba Hareketi özelinde ele alınmıştır. Çalışmanın tarihsel arka planının anlaşılması amacıyla İran’da ortaya çıkan kadın hareketlerinin gelişimi genel hatlarıyla açıklanmıştır. Genel çerçevenin çizilmesinin ardından Beyaz Çarşamba Hareketi’nin ortaya çıkışı ve gelişimi ele alınmıştır. Ardından, Beyaz Çarşamba Hareketi’ne yönelik tepkiler ve yaklaşımlar ortaya koyulmuştur. Çalışmanın temel argümanı Beyaz Çarşamba Hareketi’nin kendisinden önceki kadın hareketlerine kıyasla ortaya çıkış şekli, eylem tarzı ve süreklilik gibi yönlerden farklı özelliklere sahip olduğudur.

Anahtar Kelimeler

Toplumsal Hareketler , Kadın Hareketleri , İslami Feminizm , İran , Beyaz Çarşamba Hareketi

Kaynakça

  1. Afshar, H. (1996). Women and the politics of fundamentalism in Iran. İçinde H. Afshar (Ed.), Women and politics in the third world (s. 124-144). Routledge.
  2. Afshar, H. (1998). 'Disempowerment' and the politics of civil liberties for Iranian women. İçinde H. Afshar (Ed.), Women and empowerment (s. 117-133). Palgrave Macmillan.
  3. Assoudeh, E. ve D. J. Salazar. (2017). Movement structure in an authoritarian regime: a network analysis of the women’s and student movements in Iran. İçinde J. M. Mazzei (Ed.), Non-State violent actors and social movement organizations: influence, adaptation and change (s. 137-171). Emerald Publishing.
  4. Başar, U. (2020). İran’da İslami feminizm hareketi. İRAM, https://iramcenter.org/d_hbanaliz/iranda-islami-feminizm-hareketi.pdf
  5. Batrawy, A. (2017, Aralık 29). Iranian police in Tehran announce women who break Islamic dress codes no longer face arrest. Independent. https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/irairan-police-tehran-women- rights-islamic-dress-code-arrests-police-hijab-hasan-rouhani-reform-a8132726.html
  6. BBC Türkçe. (2018, Şubat 2). İran'da 'başörtüsünü çıkarma' eylemleri: 29 kadın gözaltında. https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-42916446
  7. Carpenter, J. (2014, Mayıs 16). Iranian women shed hijabs for ‘Stealthy Freedoms’ Facebook page. Washington Post. https://www.washingtonpost.com/blogs/she-the- people/wp/2014/05/16/iranian-women-shed-hijabs-for-stealthy-freedoms-facebook-page/
  8. Center for Human Rights in Iran. (2018, Ocak 31). “Girls of Revolution St” protest ignites debate on Iran’s compulsory hijab. https://www.iranhumanrights.org/2018/01/girls- of-revolution-st-protest-ignites-debate-on-irans-compulsory-hijab/
  9. CNN Türk. (2013, Ekim 10). Ruhani’den ‘ahlak polisi’ açılımı. https://www.cnnturk.com/2013/dunya/10/10/ruhaniden-ahlak-polisi- acilimi/726707.0/index.html
  10. Dehghan, S. K. (2018, Ocak 29). Second woman arrested in Tehran for hijab protest. The Guardian. https://www.theguardian.com/world/2018/jan/29/second-woman-arrested- tehran-hijab-protest-iran

Kaynak Göster

APA
Tandoğan, Ş. M. (2021). İran’da Kadın Hareketleri: Beyaz Çarşamba Hareketi Örneği. İran Çalışmaları Dergisi, 5(2), 205-234. https://doi.org/10.33201/iranian.982222