MOBİL PERAKENDECİLİKTE SATIN ALMA NİYETİNE ETKİ EDEN FAKTÖRLERE İLKİŞKİN BİR ARAŞTIRMA

Yılmaz Yaman; Kenan Aydın

doi:10.18825/iremjournal.726053

MOBİL PERAKENDECİLİKTE SATIN ALMA NİYETİNE ETKİ EDEN FAKTÖRLERE İLKİŞKİN BİR ARAŞTIRMA

Öz

Perakendecilik sektör olarak teknolojik dönüşümle birlikte kendini de yenileyen dinamik bir yapıya sahiptir. Geleneksel kanallar üzerinden başlayan perakende faaliyetleri, internetin hayatımıza girdiği 2000’li yıllarla beraber dijital unsurlarla birleşerek online kanallara, oradan da akıllı telefonların hayatımıza girişiyle mobil kanallara geçiş sağlamıştır. Bu geçişler hem firma tarafında hem de tüketici tarafında yeni deneyimler oluşturmuştur. Global koronavirüs pandemisinin yaşandığı günümüzde fiziki mağazaya/markete gitmeyen tüketiciler evlerinden alışverişe alışmaya başlamışlardır. Her hanede bulunan akıllı telefonların da mobil perakendeciliği kolaylaştırdığı günümüzde, akademik olarak da mobil yeni gelişen bu alana ilişkin çalışma ihtiyacı bulunmaktadır. Mobil kanalda satınalma niyetini neyin ne kadar etkilediğini araştırmanın literatüre güncel bir katkı sağlayacaktır. Bu çalışma dünyada başlayan mobil perakende araştırmalarının gelişen ülke ekonomilerinden olan ülkemizdeki güncel durumunu ortaya koymayı ve bunu önceki araştırma modellerinin bir bileşimi olan yeni bir yapıyla test etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada daha önce kullanılan temel teorik modellerin ana bileşenlerinden oluşturulan yeni modelin testinin uygunluğu ortaya çıkmıştır. 613 geçerli örnekle yapılan araştırma, mobil kanalda satınalma niyetinin kişilerin tutumları, algıladıkları fayda, perakendeciye yönelik güven ve referans aldığı sosyal gruplarının bir etkileşimi olan sübjektif norm tarafından pozitif etkilendiği ortaya konmuştur. Modele sonradan eklenen güven değişkeninin hem tutumları hem de niyeti pozitif yönde etkilediği belirlenmiştir. Araştırma mobil alışverişin artmaya devam ettiği günümüzde hem akademisyenler hem de yöneticiler için yeni iç görüler vermektedir. Öncelikle önerilen yeni model sonraki araştırmalara yeni bir bakış açabilecektir. Yöneticiler içinse güncel tüketici algısının ortaya konduğu bu çalışmada özellikle referans grup etkisinin alışveriş deneyiminin arkasına düşmesi, yeni tarz tüketici modelinde önemsenmesi gereken bir alan olarak karşımıza çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Mobil Perakende,Mobil Alışveriş,Teknoloji Kabul Modeli,Satınalma Niyeti,Yapısal Eşitlik Modeli

Kaynakça

Ajzen, I. (2002). Perceived behavioral control, self-efficacy, focus of control, and the theory of planned behavior. Journal of Applied Social Psychology, 32(4), 665–683. https://doi.org/10.1111/j.1559-1816.2002.tb00236.x
Ajzen, I., & Driver, B. L. (1992). Application of the theory of planned behavior to leisure choice. Journal of Leisure Research, 24(3), 207–224. https://doi.org/10.1080/00222216.1992.11969889
Alan, K. Alev., Kabadayı,E. Tümer., Topaloğlu A. Kutsi (2018) Tüketicileri mobil alışverişe yönlendiren faktörlerin incelenmesi. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 19 (2), 75-94.
Aldás-Manzano, J., Ruiz-Mafé, C., & Sanz-Blas, S. (2009). Exploring individual personality factors as drivers of M-shopping acceptance. Industrial Management & Data Systems, 109(6), 739–757. https://doi.org/10.1108/02635570910968018
Analytictech, (2020). Cronbach's Alpha. http://www.analytictech.com/ba762/handouts/alpha.htm. Son Erişim: 15.03.2020.
Aydın, K. (2013). Perakende yönetiminin temelleri, İstanbul. Nobel Yayıncılık.
Barutçu, S. (2007). Attitudes towards mobile marketing tools: A study of Turkish consumers. Journal of Targeting, Measurement, and Analysis for Marketing, 16(1), 26–38. https://doi.org/10.1057/palgrave.jt.5750061
Bayram, N. (2013). Yapısal Eşitlik Modellemesine Giriş. Bursa. Ezgi yayınları.

Bianchi, C., Andrews, L., Bianchi, C., & Andrews, L. (2014). Risk, trust, and consumer online purchasing behavior : a Chilean perspective. International Marketing Review https://doi.org/10.1108/02651331211229750
Bölen, M. C. (2017). X ve y kuşağı bireylerinin mobil alışveriş uygulamalarına ve sitelerine yönelik kullanıma devam etme niyetlerinin özel alışveriş kulüpleri bağlamında incelenmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Atatürk Üniversitesi.
Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E.K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2012). Bilimsel Araştırma Yöntemleri (12. baskı). Ankara. Pegem.
Conner, M., & Armitage, C. J. (2005). Theory of planned behavior and the reasoned action approach. Predicting Health Behaviour, 1429–1464. https://doi.org/10.1111/j.1559-1816.1998.tb01685.x
Çokluk, Ö., Şekerçioğlu, G. ve Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal Bilimler İçin Çok Değişkenli İstatistik SPSS ve Lisrel Uygulamaları. Ankara. Pegem A.
Davis, F. (1989). Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of information technology. MIS Quarterly, 13(3), 319–340. https://doi.org/10.1016/S0305-0483(98)00028-0
Davis, F. D., Bagozzi, R. P., & Warshaw, P. R. (1989). User acceptance of computer technology: A comparison of two Theoretical Models. Management Science, (35), 903-1028. https://doi.org/10.1287/mnsc.35.8.982
Deloitte. (2019). E-Ticaretin Gelişimi, Sınırların Aşılması ve Yeni Normlar. https://www.eticaretraporu.org/wp-content/uploads/2019/05/DD-TUSIAD-ETicaret-Raporu-2019-Yonetici-Ozeti.pdf. Son erişim: 15.03.2020.
Deloitte. (2017). Global Mobil Kullanıcı Araştırması 2017. https://www2.deloitte.com/tr/tr/pages/about-deloitte/articles/deloitte-global-mobil-kullaici-arastirmasi-2017.html; son erişim:15.03.2020.
Der, A. (2014). Mobi̇l alişveri̇şi̇n beni̇msenmesi̇ üzeri̇nde etki̇li̇ olan faktörler. Yayınlanmamış Y.L. Tezi, Gaziantep Üniversitesi.
DigitalAge (2019), Online Alışverişte Mobil Cihazlar Masaüstünü Solladı, https://digitalage.com.tr/online-alisveriste-mobil-cihazlar-masaustunu-solladi-arastirma/; son erişim: 5.03.2020.
Dursun, Y., & Kocagöz, E. (2010). Yapısal eşitlik modellemesi ve regresyon: karşılaştırmalı bir analiz. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(35), 1–17.
Gao, L., Waechter, K. A., & Bai, X. (2015). Understanding consumers’ continuance intention towards mobile purchase: A theoretical framework and empirical study - A case of China. Computers in Human Behavior, (53), 249–262. https://doi.org/10.1016/j.chb.2015.07.014
Groß, M. (2015a). Exploring the acceptance of technology for mobile shopping: an empirical investigation among Smartphone users. International Review of Retail, Distribution and Consumer Research, 25(3), 215–235. https://doi.org/10.1080/09593969.2014.988280
Groß, M. (2015b). Mobile shopping : a classification framework and literature review. International Journal of Retail & Distribution Management, 43(3), 221–241. https://doi.org/10.1108/IJRDM-06-2013-0119
Gupta, A., & Arora, N. (2017). Understanding determinants and barriers of mobile shopping adoption using behavioral reasoning theory. Journal of Retailing and Consumer Services, (36), 1–7. https://doi.org/10.1016/j.jretconser.2016.12.012
Hair, Joseph. F., Black, William. C., Babin, Babin. J. & Anderson, Rolph. E. (2014). Multivariate Data Analysis. Pearson Education Limited, USA.
Holmes, A., Byrne, A., & Rowley, J. (2013). Mobile shopping behavior: insights into attitudes, shopping process involvement, and location. International Journal of Retail & Distribution Management, 42(1), 25–39. https://doi.org/10.1108/IJRDM-10-2012-0096
Hsu, M. H., & Chiu, C. M. (2004). Internet self-efficacy and electronic service acceptance. Decision Support Systems, 38(3), 369–381. https://doi.org/10.1016/j.dss.2003.08.001
Hubert, M., Blut, M., Brock, C., Backhaus, C., & Eberhardt, T. (2017). Acceptance of smartphone-based mobile shopping: mobile benefits, customer characteristics, perceived risks, and the ımpact of the application context. Psychology and Marketing, 34(2), 175–194. https://doi.org/10.1002/mar.20982
Kırcova, İ. (2005). İnternette Pazarlama. Beta Yayınları, İstanbul.
Kim, M., Kim, J., Choi, J., & Trivedi, M. (2017). Mobile shopping through applications : understanding application possession and mobile purchase. Journal of Interactive Marketing, 39, 55–68. https://doi.org/10.1016/j.intmar.2017.02.001
Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling. New York: The Guilford Press. Kurtuluş, K. (2011). Araştırma Yöntemleri. İstanbul: Türkmen Kitabevi.
Li, M., Dong, Z. Y., Chen, X., & Chen, X. (2012). Factors influencing consumption experience of mobile commerce: A study from experiential view. Internet Research, 22(2), 120–141. https://doi.org/10.1108/10662241211214539
Lu, H., and Yu‐Jen Su, P. (2009). Factors affecting purchase intention on mobile shopping web sites. Internet Research, (19) 442-458. doi.org/10.1108/10662240910981399
Madden, Thomas & Ellen, Pam & Ajzen, Icek. (1992). A comparison of the theory of planned behavior and the theory of reasoned action. Personality and Social Psychology Bulletin. 18. 3-9. 10.1177/0146167292181001.
Marriott, H. R. ve Williams, M. D. (2018). Exploring consumers' perceived risk and trust for mobile shopping : A theoretical framework and empirical study. Journal of Retailing and Consumer Services, (42), 133–146. https://doi.org/10.1016/j.jretconser.2018.01.017
Marriott, H. R., Williams, M. D., ve Dwivedi, Y. K. (2017). What do we know about consumer m-shopping behavior? International Journal of Retail and Distribution Management, 45(6), 568–586. https://doi.org/10.1108/IJRDM-09-2016-0164
Nunnally, J. C. (1978). Psychometric Theory (2nd ed.). New York: McGraw-Hill
Oktal, Ö . (2013). Kullanıcıların bilgi sistemini kabulünü etkileyen faktörlerin utaut perspektifinden incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 31(1), 153-170. DOI: 10.17065/huniibf.103660
Özer, G., Ozbek, V., Elçi, M. ve Aydin, K. (2013). Concurrent validity of different religiosity scales used in researches of marketing ethics and a proposal for a new religiosity scale. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 13. 15-28.
Pantano, E., & Priporas, C. V. (2016). The effect of mobile retailing on consumers’ purchasing experiences: A dynamic perspective. Computers in Human Behavior, 61, 548–555. https://doi.org/10.1016/j.chb.2016.03.071
Schumacker, R. E., & Lomax, R. G. (2010). A beginner's guide to structural equation modeling (3rd ed.). New York, NY, US: Routledge/Taylor & Francis Group.
Seol, S., Lee, H., & Zo, H. (2016). Exploring factors affecting the adoption of mobile office in business : An integration of TPB with perceived value. Mobile Communications, 14(1), 1–24.
Statista, Retail e-commerce sales worldwide from 2014 to 2023. https://www.statista.com/statistics/379046/worldwide-retail-e-commerce-sales/ son erişim: 15.03.2020.
Subaş, A., Çetin, M. (2017). Enneagram kişilik ölçeğinin geliştirilmesi: güvenirlik ve geçerlilik çalışması. Sosyal Bilimler Dergisi. (4)11. 160-181. http://dx.doi.org/10.16990/SOBIDER.3478
Şarbak, M. (2018). Attitude toward mobile shopping: antecedents and consequences. Yayınlanmamış Y.L. Tezi. İstanbul Bilgi Üniversitesi.
Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2007). Using multivariate statistics (5th ed.). Allyn and Bacon. Boston. The USA.
Tuna, M. F., Yıldız, S. Y., & Savaş, E. (2018). Mobil alışveriş davranışları üzerinde, hazcılık ve yenilikçilik esintileri, 23. Pazarlama Kongresi Bildiriler Kitabı (1). 725–734).
Twentify, 2018. Türkiye'de e-ticaret: çevrimiçi alışverişte tüketici davranışları araştırması ve marka karşılaştırması. https://www.twentify.com/tr/raporlar/turkiyede-e-ticaret-cevrimici-alisveriste-tuketici-davranislari-arastirmasi-ve-marka-karsilastirmasi. Son erişim: 15.03.2020.
Venkatesh, V., Morris, M. G., Davis, G. B., & Davis, F. D. (2003). User acceptance of ınformatiom technology: Toward a unified view. MIS Quarterly, 27(3), 425–478. https://doi.org/10.1006/mvre.1994.1019
Voropanova, Ekaterina. (2015). Conceptualizing smart shopping with a smartphone: implications of the use of mobile devices for shopping productivity and value. The International Review of Retail, Distribution, and Consumer Research. 25. 529-550. 10.1080/09593969.2015.1089304.
Wang, R. J. H., Malthouse, E. C., & Krishnamurthi, L. (2015). On the go: How mobile shopping affects customer purchase behavior. Journal of Retailing, 91(2), 217–234. https://doi.org/10.1016/j.jretai.2015.01.002
Yang, K., & Kim, H. (2012). Mobile shopping motivation: an application of multiple discriminant analysis. International Journal of Retail & Distribution Management, 40(10), 778–789. https://doi.org/10.1108/09590551211263182
Yaprakli, T , Kacer, Z , Unalan, M . (2018). Mobil alişveriş uygulamalarinin kullanimini etkileyen faktörler ve bu faktörlerin memnuniyet ve kullanma niyeti üzerindeki etkisi. Pressacademia Procedia , 7 (1) , 306-310 . Doi: 10.17261/Pressacademia.2018.904
Yıldırım, O. (2018). A research on the comprehension of consumers’ behavioral intention towards grocery mobile shopping applications ın Germany. Yayınlanmamış Y.L. Tezi. İzmir Ekonomi Üniversitesi.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yılmaz Yaman ^*
0000-0002-4687-8834
Türkiye

Kenan Aydın
0000-0002-0496-5665
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

15 Temmuz 2020

Gönderilme Tarihi

23 Nisan 2020

Kabul Tarihi

3 Haziran 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 8 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.18825/iremjournal.726053

IZ

https://izlik.org/JA52FE27TM

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yaman, Y., & Aydın, K. (2020). MOBİL PERAKENDECİLİKTE SATIN ALMA NİYETİNE ETKİ EDEN FAKTÖRLERE İLKİŞKİN BİR ARAŞTIRMA. International Review of Economics and Management, 8(1), 77-106. https://doi.org/10.18825/iremjournal.726053

AMA

1.Yaman Y, Aydın K. MOBİL PERAKENDECİLİKTE SATIN ALMA NİYETİNE ETKİ EDEN FAKTÖRLERE İLKİŞKİN BİR ARAŞTIRMA. IREM. 2020;8(1):77-106. doi:10.18825/iremjournal.726053

Chicago

Yaman, Yılmaz, ve Kenan Aydın. 2020. “MOBİL PERAKENDECİLİKTE SATIN ALMA NİYETİNE ETKİ EDEN FAKTÖRLERE İLKİŞKİN BİR ARAŞTIRMA”. International Review of Economics and Management 8 (1): 77-106. https://doi.org/10.18825/iremjournal.726053.

EndNote

Yaman Y, Aydın K (01 Temmuz 2020) MOBİL PERAKENDECİLİKTE SATIN ALMA NİYETİNE ETKİ EDEN FAKTÖRLERE İLKİŞKİN BİR ARAŞTIRMA. International Review of Economics and Management 8 1 77–106.

IEEE

[1]Y. Yaman ve K. Aydın, “MOBİL PERAKENDECİLİKTE SATIN ALMA NİYETİNE ETKİ EDEN FAKTÖRLERE İLKİŞKİN BİR ARAŞTIRMA”, IREM, c. 8, sy 1, ss. 77–106, Tem. 2020, doi: 10.18825/iremjournal.726053.

ISNAD

Yaman, Yılmaz - Aydın, Kenan. “MOBİL PERAKENDECİLİKTE SATIN ALMA NİYETİNE ETKİ EDEN FAKTÖRLERE İLKİŞKİN BİR ARAŞTIRMA”. International Review of Economics and Management 8/1 (01 Temmuz 2020): 77-106. https://doi.org/10.18825/iremjournal.726053.

JAMA

1.Yaman Y, Aydın K. MOBİL PERAKENDECİLİKTE SATIN ALMA NİYETİNE ETKİ EDEN FAKTÖRLERE İLKİŞKİN BİR ARAŞTIRMA. IREM. 2020;8:77–106.

MLA

Yaman, Yılmaz, ve Kenan Aydın. “MOBİL PERAKENDECİLİKTE SATIN ALMA NİYETİNE ETKİ EDEN FAKTÖRLERE İLKİŞKİN BİR ARAŞTIRMA”. International Review of Economics and Management, c. 8, sy 1, Temmuz 2020, ss. 77-106, doi:10.18825/iremjournal.726053.

Vancouver

1.Yılmaz Yaman, Kenan Aydın. MOBİL PERAKENDECİLİKTE SATIN ALMA NİYETİNE ETKİ EDEN FAKTÖRLERE İLKİŞKİN BİR ARAŞTIRMA. IREM. 01 Temmuz 2020;8(1):77-106. doi:10.18825/iremjournal.726053

Cited By

TÜKETİCİLERİN MOBİL SİPARİŞ UYGULAMALARINI KULLANMA/MASI ÜZERİNDE ETKİLİ OLAN FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ

Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi

https://doi.org/10.30692/sisad.925155