Çeviri

Ufa Vilayeti Belebeyev Uyezdi’ndeki Başkurtların Ve Kreşin Tatarlarının Halk Tedavi Yöntemleri

Cilt: 6 Sayı: 10 29 Haziran 2023
PDF İndir
EN TR

Ufa Vilayeti Belebeyev Uyezdi’ndeki Başkurtların Ve Kreşin Tatarlarının Halk Tedavi Yöntemleri

Öz

Halk hekimliği; tıbbın gelişmediği çağlarda, insanların kendi özel çabalarıyla hastalıkları tedavi etme yöntemidir. Yılların deneyimi ve bilgi birikimi ile meydana gelen halk hekimliğini, içinde bulunduğu toplumun kültürel, dini ve sosyo-ekonomik durumu oldukça etkilemektedir. Modern tıbbın dahi yararlandığı şifalı bitkiler ve karışımlardan oluşan ilaçları içeren halk hekimliği tedavileridir. Bilimsel temele dayanmayan, batıl inançların ekonomik zorluklar ve eğitimsizlikle birleşmesi neticesinde ortaya çıkan; kötü ruhu kovma, kandırma, okuma-üfleme, hastalık ile konuşma ve müsebbibi olan kötü ruhu ikna ederek uzaklaştırmaya çalışma gibi yöntemler de uzun süre insanlık tarihini meşgul etmiştir. Batıl inanç ritüellerindeki nesneler karmaşık, nispeten az çalışılmış bir sözlü halk sanatı türüdür. Örneğin hem Başkurt hem de Tatar inanışında en tehlikeli hastalıklardan biri olan göz değmesi (nazar), çocuk ölümlerine karşı kötü ruhu kandırmaya çalışma, vücudun herhangi bir yerindeki ağrıya karşı hastalığa (hastalık nezdinde kötü ruha) beddua etme ve geri gelmemesi için yalvarma gibi uygulamalar dilden dile, halk geleneği şeklinde din adamlarının da tasdiki ve tedavi teşebbüsleri ile süregelmiştir. Bu çalışmada N.F. Katanov, ikinci tip halk hekimliğini yani sözlü gelenekle nesilden nesile aktarılan, Türk toplumunun dinî inançlar ve halk hekimliği kavşağında uyguladığı tedavi yöntemlerini açıklamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Başkurtlar, Kreşin Tatarları, Geleneksel Tedavi Yöntemleri, Din-Tıp İlişkisi, Katanov, Halk Hekimliği.

Kaynakça

  1. ACIPAYAMLI, Orhan, “Anadolu’da Nazarla İlgili Bazı Adet ve İnanmalar”, Ankara Üniversitesi DTCF Dergisi, C. 20, S. 1-2 (Ocak-Haziran), 1962, ss. 1-40.
  2. BARTHOLD, W., “Teptyar”, in Encyclopaedia of Islam, First Edition (1913-1936), Ed. M. Th. Houtsma et al. URL: https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-1/teptyar-SIM_5733. Erişim tarihi: 04.03.2023.
  3. BROKGAUZ, F.A. ve EFRON, İ.A. (Haz.), “Kikimora”, Entsiklopediçeskiy Slovar, T. XV, Tipo-Litografiya İ. A. Efrona, SPB. 1895, s. 51-52.
  4. ÇIBLAK, Nilgün, “Halk Kültüründe Nazar, Nazarlık İnancı ve Bunlara Bağlı Uygulamalar”, Türklük Bilimi Araştırmaları, S. 15 (Bahar), 2004, ss. 103-125.
  5. GURA, A.V., “Lyaguşka”, Slavyanskiye Drevnosti, Etnolingvistiçeskiy Slovar’, T. 1-4, Ed. N. İ. Tols’toy, Mejdunarodnıye Otnoşeniya, Moskva 1995, s. 162-164.
  6. KATANOV, N.F., “Narodnıye Sposobı Leçeniya U Başkir i Kreşyonnıh Tatar Belebeyevskago Uyezda Ufimskoy Gubernii”, İzvestiya Obşçestva Arheologii, İstorii i Etnografii Pri İmperatorskom Kazanskom Universitete, T. XVI. Vıp. 1, Tipo-litografiya İmperatorskago Kazanskogo Universiteta, Kazan 1900.
  7. KATANOV, N.F., “Otçyot o Poyezdke, Soverşennoy s 1 İyunya 1897 g. Po 20 Avgusta Togo Je Goda v Belebeyevskiy i Menzelinskiy Uyezdı Ufimskoy Gubernii”, Uç. Zap. Kazan. Un-ta, C. 11, Kazan 1898, ss. 1-37.
  8. KATANOV, N.F., “Otçyot o Poyezdke, Soverşennoy s 1 İyunya 1898 g. Po 20 Avgusta Togo Je Goda v Belebeyevskiy Uyezd Ufimskoy Gubernii”, Uç. Zap. Kazan. Un-ta, C. 7-8, Kazan 1900, ss. 1-30.
  9. KATANOV, N.F., “Otçyot o Poyezdke, Soverşennoy s 1 İyunya 1898 g. Po 20 Avgusta Togo Je Goda v Belebeyevskiy Uyezd Ufimskoy Gubernii”, Uç. Zap. Kazan. Un-ta, C. 3, Kazan 1901.
  10. LEVKİYEVSKAYA, E. E., “Domaşnyaya Zmeya”, Slavyanskiye Drevnosti, Etnolingvistiçeskiy Slovar’, T. 1, Ed. N. İ. Tols’toy, Mejdunarodnıye Otnoşeniya, Moskva 1995, s. 339.

Kaynak Göster

APA
Ufa Vilayeti Belebeyev Uyezdi’ndeki Başkurtların Ve Kreşin Tatarlarının Halk Tedavi Yöntemleri (S. Ünal, çev.). (2023). İran ve Turan Tarihi Araştırmaları Dergisi, 6(10), 125-143. https://izlik.org/JA47ZR65UD
AMA
1.Ufa Vilayeti Belebeyev Uyezdi’ndeki Başkurtların Ve Kreşin Tatarlarının Halk Tedavi Yöntemleri. İRTAD. 2023;6(10):125-143. https://izlik.org/JA47ZR65UD
Chicago
Sümeyra Ünal. 2023. “Ufa Vilayeti Belebeyev Uyezdi’ndeki Başkurtların Ve Kreşin Tatarlarının Halk Tedavi Yöntemleri”. İran ve Turan Tarihi Araştırmaları Dergisi 6 (10): 125-43. https://izlik.org/JA47ZR65UD.
EndNote
(01 Haziran 2023) Ufa Vilayeti Belebeyev Uyezdi’ndeki Başkurtların Ve Kreşin Tatarlarının Halk Tedavi Yöntemleri. İran ve Turan Tarihi Araştırmaları Dergisi 6 10 125–143.
IEEE
[1]S. Ünal, çev., “Ufa Vilayeti Belebeyev Uyezdi’ndeki Başkurtların Ve Kreşin Tatarlarının Halk Tedavi Yöntemleri”, İRTAD, c. 6, sy 10, ss. 125–143, Haz. 2023, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA47ZR65UD
ISNAD
Ünal, Sümeyra, trc. “Ufa Vilayeti Belebeyev Uyezdi’ndeki Başkurtların Ve Kreşin Tatarlarının Halk Tedavi Yöntemleri”. İran ve Turan Tarihi Araştırmaları Dergisi 6/10 (01 Haziran 2023): 125-143. https://izlik.org/JA47ZR65UD.
JAMA
1.Ufa Vilayeti Belebeyev Uyezdi’ndeki Başkurtların Ve Kreşin Tatarlarının Halk Tedavi Yöntemleri. İRTAD. 2023;6:125–143.
MLA
Ünal, Sümeyra, çeviren. “Ufa Vilayeti Belebeyev Uyezdi’ndeki Başkurtların Ve Kreşin Tatarlarının Halk Tedavi Yöntemleri”. İran ve Turan Tarihi Araştırmaları Dergisi, c. 6, sy 10, Haziran 2023, ss. 125-43, https://izlik.org/JA47ZR65UD.
Vancouver
1.Sümeyra Ünal. Ufa Vilayeti Belebeyev Uyezdi’ndeki Başkurtların Ve Kreşin Tatarlarının Halk Tedavi Yöntemleri. İRTAD [Internet]. 01 Haziran 2023;6(10):125-43. Erişim adresi: https://izlik.org/JA47ZR65UD