İnsancıl Söylem ve Diplomasi Arasında: Britanya Yardım Kampanyaları, Hint Müslümanları ve Britanya-Osmanlı İttifakı (1877-78)

Öz

Bu makale, 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında insancıl söylem ile diplomasi arasındaki kesişimi incelemekte ve Britanya Hindistanı müslümanlarının (Muslims of the Raj), savaşın etkilediği Osmanlı askerleri ve sivillerine yönelik başlatılan “sivil” Britanya yardım kampanyalarının şekillenmesindeki rolüne odaklanmaktadır. Çalışma, Hint müslüman kamuoyunun seferber edilmesinin, Britanya-Osmanlı ittifakının şekillenmesinde ve her iki taraf açısından kamu diplomasisi politikalarının oluşumunda belirleyici bir araç işlevi gördüğünü ileri sürmektedir. Parlamento tartışmaları, arşiv yazışmaları ve dönemin basınına dayanan bu araştırma, Osmanlı-Britanya yardım iş birliğini kamu diplomasisi, imparatorluklar arası (transimperial) ağlar ve hilafet meselesine ilişkin imparatorluk düzeyindeki kaygılar çerçevesinde ele almaktadır. Makale, hayırseverlik, İslamî dayanışma ve Britanya sömürge yönetimi arasındaki stratejik etkileşimi görünür kılarak geç Osmanlı diplomasisi literatürüne katkıda bulunmaktadır. Ayrıca çalışma, Hamidiye dönemi kamu diplomasisinin kronolojisini yeniden değerlendirerek, insancıl söylemin Osmanlı diplomatik pratiğine girişini 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşı’nın yarattığı kriz bağlamında, Hamidiye döneminin en erken safhasına tarihlendirmektedir.

Anahtar Kelimeler

• İnsancıl söylem
• Kamu diplomasisi
• Osmanlı–Rus Savaşı (1877–78)
• II. Abdülhamid
• Osmanlı İmparatorluğu
• Britanya yardım faaliyetleri
• Hint müslümanları
• Hilafet

Between Humanitarianism and Diplomacy: British Relief, Indian Muslims, and the British-Ottoman Alliance, 1877–78

Öz

This article examines the intersection of humanitarianism and diplomacy during the Russo-Turkish War of 1877–78, focusing on the role of the Muslims of the Raj as a motivating factor behind the initiation of the “civil” British relief campaigns for war-affected Ottoman soldiers and civilians. It argues that the mobilisation of Indian Muslim opinion served as a crucial instrument in shaping the British-Ottoman alliance and the politics of public diplomacy for both sides. Drawing upon parliamentary debates, archival correspondence, and contemporary newspapers, the study situates Ottoman-British relief cooperation within a broader framework of public diplomacy, transimperial networks, and imperial anxiety regarding the Caliphate. The article contributes to the scholarship on late Ottoman diplomacy by highlighting the strategic interplay between philanthropy, Islamic solidarity, and British colonial governance. Moreover, it reassesses the chronology of Hamidian public diplomacy by locating the entry of humanitarian discourse at the very outset of the Hamidian era, during the crisis of the Russo-Turkish War of 1877–78.

Anahtar Kelimeler

• Humanitarianism
• Public diplomacy
• Russo-Turkish War (1877-78)
• Abdülhamid II
• Ottoman Empire
• British relief
• Indian Muslims
• Caliphate

Kaynakça

1. Ahmed, Faiz, “Contested Subjects: Ottoman and British Jurisdictional Quarrels in re Afghans and Indian Muslims.” Journal of the Ottoman and Turkish Studies Association 3/2 (2016): 325–346.
2. Ahmed, Faiz, “Meddling with Medals, Defending the Dead: Late Ottoman Soft Power from South Asia to North America.” The International History Review 43/5 (2021): 1041–1059.
3. Ahmed, Faiz, “Istanbul and Kabul in Courtly Contact: The Question of Exchange between the Ottoman Empire and Afghanistan in the Late Nineteenth Century”, Osmanlı Araştırmaları 45/45 (2015): 265-296.
4. Ali, Shamshad, “The Ottoman Caliphate and British Imperialism in India.” Proceedings of the Indian History Congress 54 (1993): 739–747.
5. Anderson, Dorothy, The Balkan Volunteers. London: Hutchinson, 1968.
6. Ardıç, Nurullah, “Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Hilafet Tartışmaları: Eleştirel Bir Değerlendirme”, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi 15/29 (2017): 301–328.
7. Aydın, Cemil, “Beyond Civilization: Pan-Islamism, Pan-Asianism and the Revolt against the West”, Journal of Modern European History / Zeitschrift Für Moderne Europäische Geschichte / Revue d’histoire Européenne Contemporaine 4/2 (2006): 204–23. https://www.jstor.org/stable/26265834.
8. Bayram, Fatih, “Sarı Abdullah Münşeâtında Osmanlı-Bâbürlü Diplomatik İlişkilerine Dair Mektuplar”, XVIII. Türk Tarih Kongresi (Osmanlı Tarihi ve Medeniyeti), Türk Tarih Kurum Yayınları, 3: 467-478.

9. Baysun, M. Cavid, “Şirvanî-zade Ahmed Hulûsî Efendi’nin Efganistan Elçiliğine Âid Vesîkalar”. Tarih Dergisi 4/7 (1953): 147-158.
10. Çabuk, M., Kartal, A. “93 Harbi’nde Hindistan Müslümanlarının Osmanlı Devleti’ne Yardımları”, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 16/2 (2019): 555-575.
11. Çetinkaya, Y. Doğan, “Hint Hilafet Hareketi’nin Para Yardımı ve ‘İngiliz izni’”, Toplumsal Tarih 341 (2022): 44–51.
12. Davison, Roderic H. “Ottoman Public Relations and the Westernization of Ottoman Diplomacy.” In Essays in Ottoman and Turkish History, 1774–1923: The Impact of the West, 166–179. Austin: University of Texas Press, 1990.
13. Davison, Roderic H, Nineteenth Century Ottoman Diplomacy and Reforms. Istanbul: The Isis Press, 1999.
14. Deringil, Selim, “II. Abdülhamid Döneminde Osmanlı Dış İlişkilerinde ‘İmaj’ Saplantısı.” Sultan II. Abdülhamid ve Devri Semineri: Bildiriler (27–29 Mayıs 1992). Istanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Basımevi, 1994.
15. Deringil, Selim, İktidarın Sembolleri ve İdeoloji: II. Abdülhamid Dönemi (1876–1909), Çev. G. Çağalı Güven, Istanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2007.
16. Deringil, Selim, ”Legitimacy Structures in the Ottoman State: The Reign of Abdülhamid II (1876-1909),” International Journal of Middle East Studies, 23/3 (1991): 345-359.
17. Deringil, Selim, The Well-Protected Domains: Ideology and the Legitimation of Power in the Ottoman Empire 1876-1909, London-New York, 1998.
18. Dunstan, H. Mainwaring, The Turkish Compassionate Fund: An Account of Its Origin, Working, and Results, ed. W. Burdett-Coutts, London: Remington and Co., 1883.
19. Ediz, İsmail, “The Turkish Straits in British Strategy (1774–1923): Geography Balancing the Ottoman Empire, Britain, and Russia”, Kadim 10 (2025): 49–83.
20. Eldem, Edhem. İftihar ve imtiyaz: Osmanlı Nişan ve Madalyaları Tarihi, Istanbul: Osmanlı Bankası Arşiv ve Araştırma Merkezi Yayınları, 2004.
21. Farooqi, Naimur Rahman, Mughal-Ottoman Relations, A Study of Political & Diplomatic Relations between Mughal India and the Ottoman Empire, 1556-1748, Delhi: İdarah-i Adabiyat-i Delli, 1989.
22. Faroqhi, Suraiya, Subjects of the Sultan: Culture and Daily Life in the Ottoman Empire, London and New York: I.B. Tauris, 2000.
23. Gill, Rebecca, Calculating Compassion: Humanity and Relief in War, Britain 1870-1914, Manchester: Manchester University Press, 2013.
24. Gladstone, William E, Bulgarian Horrors and the Question of the East, London: John Murray, 1876.
25. Goldstein, Erik, “Religion and British Policy towards the Ottoman Empire, 1875–1923.” K. Robbins- J. Fisher, eds., Religion and diplomacy: religion and British foreign policy, 1815 to 1941, 85–94, Dordrecht: Republic of Letters, 2009.
26. Götz, Norbert - Georgina Brewis - Steffen Werther, Humanitarianism in the Modern World: The Moral Economy of Famine Relief, Cambridge: Cambridge University Press, 2020.
27. Gürpınar, Doğan, “The Rise and Fall of Turcophilism in Nineteenth-Century British Discourses: Visions of the Turk, ‘Young’ and ‘Old’”. British Journal of Middle Eastern Studies, 39/3 (2012): 346-371.
28. Hatip Dinçyürek, Sena. A “compassionate” Episode in Anglo–Ottoman History: British Relief to the 93 Refugees (1877–1878). Istanbul: Libra Yayınları, 2013.
29. Healey, Edna, Lady Unknown: The life of Angela Burdett–Coutts, London: Sidgwick & Jackson, 1978.
30. Heraclides Alexis., Dialla, Ada, Humanitarian Intervention in the Long Nineteenth Century: Setting the Precedent, Manchester University Press, 2015.
31. Hutchinson, John F., Champions of Charity: War and the Rise of the Red Cross. Abingdon, United Kingdom: Taylor & Francis Group, 2018.
32. Himmelfarb, Gertrude, Poverty and Compassion: The Moral Imagination of the Late Victorians. New York: Vintage Books, 1992.
33. İpek, Nedim, Rumeli’den Anadolu’ya Türk göçleri (1877-1890). Ankara, Türkiye: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1999.
34. Jelavich, Barbara, Balkan Tarihi: 18 ve 19. Yüzyıllar. Çev. İhsan Durdu - Haşim Koç - Gülçin Tunalı Koç, İstanbul: Küre Yayınları, 2013.
35. Jelavich, Barbara, History of the Balkans: Eighteenth and Nineteenth Centuries, Cambridge and New York: Cambridge University Press, 1983.
36. Jelavich, Barbara, Russia’s Balkan Entanglements: 1806–1914. New York: Cambridge University Press, 2004.