Araştırma Makalesi

Toplumsal Bedenin Yetkinliği: Nasîrüddîn-i Tûsî’de İdeal Yönetim Ontolojisi

Sayı: 40 30 Eylül 2018
PDF İndir
TR EN

Toplumsal Bedenin Yetkinliği: Nasîrüddîn-i Tûsî’de İdeal Yönetim Ontolojisi

Öz

Bu çalışmadaki maksat Nasîrüddîn-i Tûsî’nin, alışılagelindiği üzere, erdemli devlet(ler) - erdemli olmayan devletler, başka bir ifadeyle ideal devlet(ler) - ideal olmayan devletler tasnifini bir defa daha aktarmak değildir. Şüphesiz Tûsî’nin bu konudaki tasnifleri en iyi biçimiyle yine kendi metinlerinden, özellikle Ahlâk-ı Nâsırî’den okunabilir. Aksine buradaki amaç, ister erdemli olsun ister erdemli olmasın, Tûsî’nin metinlerindeki bütün iktidar biçimlerini ortak kesen ontolojik ilkenin ne olduğunu tespit etmek, bu ilkenin hem aşkınlık hem de içkinlik düzlemleriyle ya da salt bilgi ve salt eylem alanlarıyla aynı anda kesişen bir metafora nasıl dönüştüğünü ve Tûsî düşüncesinde bu metaforun normatif bir teleoloji bağlamında ideal olan işleyişini göstermektir. Kavramsal çerçevesi bakımından insan doğası gereği toplumsal bir varlıktır şeklinde Aristo’ya referansla kullanılan bu ilkeye mahiyeti bakımından ise, Aristo’nun öncesi ve özellikle hocası Eflâtun da (Platon) dahil olmak üzere, hemen hemen bütün klasik siyaset düşünürleri müracaat ederler. Başvurulan bu mahiyet, en kaba haliyle, insanî varoluşun ancak toplumsal bir bedende mümkün olduğu düşüncesidir. Tûsî düşüncesinde ise bu ilkenin özellikle belirlediği şey, insana özgü siyasî eylemin bir toplum içinde ya da bütün bireyleri aşkın toplumsal bir bedende tahayyül edilebileceğidir. Ancak Tûsî literatüründe, bu bedenin organlarını veya bileşenlerini bütünlüklü bir birliğe kavuşturarak yetkinleştiren sürecin ne olduğu, bu sürecin siyaset felsefesinin Aristocu kurucu ilkesiyle ilişkisinin nasıl kurulduğu sorusu henüz açıklıkla sorulmuş değildir. Tûsî’nin anlaşılmasında oldukça önemli olan bu sorunun mümkün cevabı, onun, söz konusu kurucu ilke bağlamında her biri insan doğasında köklenen bazı ikilikler arasındaki gerilimleri nasıl aştığını ya da elediğini ve bütün bu ikilikleri veya çoklukları birbirini onaylayarak bütünleyen bir birliğe nasıl kavuşturduğunu göstermekle bulunabilir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aristotle, Politics, trc. ve ed. C. D. C. Reeve, Indianapolis: Hackett Publishing Company, 1998.
  2. Aristotle, The Nicomachean Ethics, trc. David Ross, ed. Lesley Brown, New York: Oxford University Press, 2009.
  3. Demirkol, Murat, Nasîreddin Tûsî’nin Ahlâk Felsefesine Etkisi, Ankara: Fecr Yayınları, 2011.
  4. Fahreddin er-Râzî, el-Muhassal, nşr. Hüseyin Atay, Kahire: Mektebetü dâri’t-türâs, 1411.
  5. Fahreddin er-Râzî, Şerhu Uyûni’l-hikme, nşr. Ahmed Hicâzî es-Sekkā, Tahran: Müessesetü’s-Sâdık, t.y.
  6. Fahreddin er-Râzî, Şerhu’l-İşârât ve’t-tenbîhât, nşr. Ali Rızâ Necefzâde, Tahran: Encümen-i Âsâr ve Mefâhir-i Ferhengî, 1384hş.
  7. Gökdağ, Kamuran, İbn Haldûn’un Toplum ve Siyaset Teorisinde Asabiyet (doktora tezi), İstanbul Üniversitesi, 2017.
  8. Hillî, İbnü’l-Mutahhar, Keşfü’l-murâd fî şerhi Tecrîdi’l-i‘tikād, Beyrut: Müessesetü’l-A‘lemî li’l-matbûât, 1408/1988.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Din Araştırmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2018

Gönderilme Tarihi

1 Mayıs 2018

Kabul Tarihi

13 Temmuz 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Sayı: 40

Kaynak Göster

APA
Gökdağ, K. (2018). Toplumsal Bedenin Yetkinliği: Nasîrüddîn-i Tûsî’de İdeal Yönetim Ontolojisi. İslam Araştırmaları Dergisi, 40, 47-68. https://doi.org/10.26570/isad.459783
AMA
1.Gökdağ K. Toplumsal Bedenin Yetkinliği: Nasîrüddîn-i Tûsî’de İdeal Yönetim Ontolojisi. isad. 2018;(40):47-68. doi:10.26570/isad.459783
Chicago
Gökdağ, Kamuran. 2018. “Toplumsal Bedenin Yetkinliği: Nasîrüddîn-i Tûsî’de İdeal Yönetim Ontolojisi”. İslam Araştırmaları Dergisi, sy 40: 47-68. https://doi.org/10.26570/isad.459783.
EndNote
Gökdağ K (01 Eylül 2018) Toplumsal Bedenin Yetkinliği: Nasîrüddîn-i Tûsî’de İdeal Yönetim Ontolojisi. İslam Araştırmaları Dergisi 40 47–68.
IEEE
[1]K. Gökdağ, “Toplumsal Bedenin Yetkinliği: Nasîrüddîn-i Tûsî’de İdeal Yönetim Ontolojisi”, isad, sy 40, ss. 47–68, Eyl. 2018, doi: 10.26570/isad.459783.
ISNAD
Gökdağ, Kamuran. “Toplumsal Bedenin Yetkinliği: Nasîrüddîn-i Tûsî’de İdeal Yönetim Ontolojisi”. İslam Araştırmaları Dergisi. 40 (01 Eylül 2018): 47-68. https://doi.org/10.26570/isad.459783.
JAMA
1.Gökdağ K. Toplumsal Bedenin Yetkinliği: Nasîrüddîn-i Tûsî’de İdeal Yönetim Ontolojisi. isad. 2018;:47–68.
MLA
Gökdağ, Kamuran. “Toplumsal Bedenin Yetkinliği: Nasîrüddîn-i Tûsî’de İdeal Yönetim Ontolojisi”. İslam Araştırmaları Dergisi, sy 40, Eylül 2018, ss. 47-68, doi:10.26570/isad.459783.
Vancouver
1.Kamuran Gökdağ. Toplumsal Bedenin Yetkinliği: Nasîrüddîn-i Tûsî’de İdeal Yönetim Ontolojisi. isad. 01 Eylül 2018;(40):47-68. doi:10.26570/isad.459783

Cited By