Personel Uygulamalarının Örgütsel Bağlılığa, Örgütsel Bağlılığın İş Tatminine Etkileri

Öz

Çalışmanın amacı, sağlık çalışanlarının eşitlik, evrensel personel uygulamaları, iş arkadaşlarına güven, politik engellenmişlik ve uzmanlığa yatırım algılarının örgütsel bağlılığa ve örgütsel bağlılığın da iş tatminine etkisini ortaya çıkarmaktır. Sakarya’da faaliyet gösteren iki hastanede görevli 196 işgörenden anket yöntemi ile elde edilen verilerin analizinde yapısal eşitlik modeli, bağımsız örneklerde t testi ve ANOVA testi kullanılmıştır. Çalışmanın bulgularına göre, evrensel personel uygulamaları, iş arkadaşlarına güven ve uzmanlığa yatırımın örgütsel bağlılık üzerine pozitif; politik engellenmişliğin negatif etkisi bulunmaktadır. Ayrıca örgütsel bağlılığın da iş tatmini üzerinde pozitif yönlü etkisi bulunmaktadır. Buna karşılık, eşitliğin örgütsel bağlılık üzerinde istatistiksel açıdan anlamlı bir etkisi bulunmamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Örgütsel Bağlılık, İş Tatmini, İş Arkadaşlarına Güven, Evrensel Personel uygulamaları

Abstract

The purpose of this study is to determine perception of health employee about effect of equity, universalistic personnel practices, trust in coworkers, political interference and investment in expertise on organizational commitment, and to determine effect of organizational commitment on job satisfaction. Data was analyzed using structural equation model, independent samples t test and ANOVA test which was obtained by questioners methods from 196 personnel work in two hospitals that have been operating in Sakarya. According to findings of study, universalistic personnel practices and trust in coworkers and investment in expertise have positive, and political interference has a negative effect on organizational commitment. Also, organizational commitment has a positive effect on job satisfaction. In contrast, equity has not a statistically significant effect on organizational commitment.

Keywords

• Organizational Commitment, Job Satisfaction, Trusts In Coworkers, Universalistic Personnel Practices

Kaynakça

1. ALLEN, N. J. ve MEYER, J. P. (1990), “The Measurement and Antecedents of Affective, Continuance and Normative Commitment to the Organization”, Journal of Occupational Psychology, 63(1): 1-18.
2. ALLEN, N. J. ve GRISAFFE, D. B. (2001), “Employee Commitment to the Organization and Customer Reactions: Mapping the Linkages”, Human Resource Management Review, 11(3): 209-236.
3. ALTIN, A. ve SARPKAYA, P. (1996), “İş Doyumu, Etkenleri ve İşletmedeki İş Doyumu Düzeyine İlişkin Bir Araştırma”, Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 2: 15-29.
4. ALTUNIŞIK, R., COŞKUN, R., BAYRAKTAROĞLU, S. ve YILDIRIM, E. (2005), Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri SPSS Uygulamalı, Sakarya Kitabevi, Sakarya.
5. ARON, R. (1989), Sosyolojik Düşüncenin Evreleri, (Çev.) ALEMDAR, K., İkinci Basım, Bilgi Yayınevi, İstanbul.
6. ATAAY, İ.D. (1985), Ücret Tatmini ve Ücret Sistemleri, Cihad Matbaası, İstanbul.
7. BAYSAL CAN A. ve TEKARSLAN, E. (1996), Davranış Bilimleri, 2. Baskı, Avcıol Basım Yayın, İstanbul.
8. BLAKE, R. R. ve MOUTON, J. S. (1984), Solving Costly Organizational Conflicts, Jossey-Bass, San Francisco.

9. BROWN, B. B. (2003), Employees’ Organizational Commitment and their Perception of Supervisors’ Relations-Oriented and Task-Oriented Leadership Behaviors, Virginia Polytechnic Institute and State University, Doctor of Philosophy Thesis, Virginia.
10. CANBAY, S. (2007), İlköğretim Okullarında Çalışan Öğretmenlerin İş Doyumu ve Denetim Odağı İlişkisi, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, İzmir.
11. CHOUDHURY, E. (2008), “Trust in Administration: An Integrative Approach to Optimal Trust”, Administration & Society, 40(6): 586-620.
12. COLLINS, R (1986), Weberian Sociological Theory, Cambridge University Pres, New York
13. CROPANZANO, R., BYRNE, Z. S., BOBOCEL, D. R. ve RUPP, D. E. (2001) “Moral Virtues, Fairness Heuristics, Social Entities, and Other Denizens of Organizational Justice”, Journal of Vocational Behavior, 58(2): 164-209.
14. CULVERSON, D. E. (2002), Exploring Organizational Commitment Following Radical Change: A Case Study within the Parks Canada Agency, University of Waterloo, Master of Arts Thesis, Ontario.
15. DALEY, D. M. ve POPE, S. E. (2004), “Perceptions of Supervisory, Middle Managerial, and Top Managerial Trust: The Role of Job Satisfaction in Organizational Leadership”, State & Local Government Review, 36(2): 130-139.
16. DALEY, D. M. ve VASU, M. L. (1998), “Fostering Organizational Trust in North Carolina”, Administration & Society, 30(1): 62-84.
17. DEMİREL, Y. (2008), “Örgütsel Güvenin Örgütsel Bağlılık Üzerine Etkisi: Tekstil Sektörü Çalışanlarına Yönelik Bir Araştırma”, Yönetim ve Ekonomi, 15(2): 179-194.
18. DORMANN, C. ve ZAPF, D. (2001) “Job Satisfaction: A Meta, Analysis of Stabilities”, Journal of Organizational Behavior, 22(5): 483-504.
19. DRUMMOND, H. (2000), Introduction to Organizational Behavior, Oxford University Pres, New York.
20. ERDOĞAN, İ. (1991), İşletmelerde Davranış, İstanbul İ.Ü. İşletme Fakültesi Yayın No: 242, İstanbul.
21. ERDOĞAN, İ. (1999), İşletme Yönetiminde Örgütsel Davranış, İ.Ü. İşletme Fakültesi, İşletme İktisadı Enstitüsü, Araştırma ve Yardım Vakfı, Yayın No: 5, İstanbul.
22. EREN, E. (1990), Yönetim Psikolojisi, İ.Ü. İşletme Fakültesi Yayınları No. 105, İstanbul.
23. FOX, S. ve SPECTOR, P. E. (1999), “A model of work frustration-aggression”, Journal of Organizational Behavior, 20(6): 915-931.
24. GUATAM, T., VAN DICK, R. ve WAGNER, U. (2004), “Organizational Identification and Organizational Commitment: Distinct Aspects of Two Related Concepts”, Asian Journal of Social Psychology, 7(3): 301-315.
25. HALİS, M., GÖKGÖZ, G. S. ve YAŞAR, Ö. (2007), “Örgütsel Güvenin Belirleyici Faktörleri ve Bankacılık Sektöründe Bir Uygulama”, Manas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17: 187-206.
26. HARRIS, R. L. - KEARNEY, R. N. (1963), “A Comparative Analysis of the Administrative Systems of Canada and Ceylon”, Administrative Science Quarterly, 8(3): 339-360.
27. HERSEY, P., BLANCHARD, K. H. ve JOHNSON, D. E. (2001), Management of Organizational Behavior: Leading Human Resources, 8th Edition, Prentice Hall, New Jersey.
28. HUSEMAN, R. C., HATFIELD, J. D. ve MILES, E. W. (1987), “A New Perspective on Equity Theory: The Equity Sensitivity Construct”, The Academy of Management Review, 12(2): 222-234.
29. JAYARAM, J., KANNAN, V.R. ve TAN, K.C. (2004), “Influence of Initiators on Supply Chain Value Creation”, International Journal of Production Research, 42(20): 4377-4399.
30. KOCABIYIK OKRAY, Z. ve ÇAKICI, E. (2008),”Sağlık Çalışanlarında Tükenmişlik ve İş Doyumu”, Anadolu Psikiyatri Dergisi, 9(3): 132-138.
31. LOCKE, E. A. (1976), “The Nature And Consequences Of Job Satisfaction”, M.D. Dunnette, (Ed.), Handbook Of Industrial and Organizational Psychology, Rand McNally Publishing Company, Chicago, s. 1297-1349.
32. LYON, H. L. ve IVANCEVICH, J. M. (1974), “An Exploratory Investigation of Organizational Climate and Job Satisfaction in a Hospital”, The Academy of Management Journal, 17( ): 635-648.
33. MAYER, R. C., DAVIS, J. H. ve SCHOORMAN, F. D. (1995), “An Integrative Model of Organizational Trust”, The Academy of Management Review, 20(3): 709-734.
34. MCALLISTER, D. J.(1995), “Affect and Cognition Based Trust as Foundations of Interpersonal Cooperation in Organizations”, Academy of Management Journal, 38(1): 24-59.
35. MERTOL, Ş. (1993), Orta Kademe Yöneticilerinin İş Tatmini ve Kaygı Düzeylerinin Karşılaştırılması, (Devlet ve Özel Tekstil Sektöründe Bir Çalışma), İstanbul Üniversitesi İşletme Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
36. MEYER, J. P. ve HERSOVITCH, L. (2001), “Commitment in the Workplace: Toward a General Model”, Human Resource Management Review, 11(3): 299-326.
37. MEYER, J. P. ve ALLEN, N. J. (1991), “A Three-Component Conceptualization of Organizational Commitment”, Human Resource Review, 1(1): 61–89.
38. MORGAN, R. M. ve HUNT, S. D. (1994), “The Commitment-Trust Theory of Relationship Marketing”, Journal of Marketing, 58(3): 20-38.
39. OBENG, K. ve UGBORO, I. (2003), "Organizational Commitment among Public Transit Employees: An Assessment Study", Journal of the Transportation Research Forum, 57(2): 83-98.
40. ÖZDAMAR, K. (1999), Paket Programlar ile İstatistiksel Veri Analizi, Kaan Kitabevi, Eskişehir.
41. PAKSOY, M. (2002), Çalışma Ortamında İnsan ve Toplam Kalite Yönetimi, İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Yayın No: 4356, İstanbul.
42. PEARCE, J.L., BRANYICZKI I. ve BIGLEY, G. A. (2000), “Insufficient Bureaucracy: Trust and Commitment in Particularistic Organizations”, Organization Science, 11(2): 148-162.
43. POON, J. M. L. (2004), “Effects of Performance Appraisal Politics on Job Satisfaction and Turnover Intention”, Personnel Review, 33(3). 322-334.
44. ROWDEN, R. W. (2000), “The Relationship between Charismatic Leadership Behaviors and Organizational Commitment”, Leadership Organizational Development Journal, 21(1): 30-35.
45. SABUNCUOĞLU, Z. ve TÜZ, M. (1998), Örgütsel Psikoloji, Alfa Yayınları, Bursa.
46. SCHERMERHORN, J. R., HUNT, J. G. ve OSBORN, R. N. (1994), Managing Organization Behavior, Fifth Edition, John Willey & Sons, Inc. New York.
47. SEVİMLİ, F. ve İŞCAN, Ö. F. (2005), “Bireysel ve İş Ortamına Ait Etkenler Açısından İş Doyumu”, EGE Akademik Bakış, 5(1): 55-64.
48. SHEPHERD J. L. ve MATHEWS, B. P. (2000), “Employee Commitment: Academic vs Practitioner Perspectives”, Employee Relations, 22(6): 555-575.
49. THOMAS, D. C. ve KEVIN, A. (2002), “The Effect of Cultural Differences on Behavioral Responses to Low Job Satisfaction”, Journal of International Business Studies, 33(2): 309- 326.
50. WEBER, L. R. ve CARTER, A. I. (2003), The Social Construction of Trust, Kluwer Academic/Plenum Publishers, New York.
51. YAZICIOĞLU, İ. ve TOPALOĞLU, I. G. (2009) “Örgütsel Adalet ve Bağlılık İlişkisi: Konaklama İşletmelerinde Bir Uygulama”, İşletme Araştırmaları Dergisi, 1(1): 3-16.