Derleme

Döngüsel Ekonomi ve Davranışsal Karar Alma: Atık Azaltımı ve Geri Dönüşüm Üzerine Bir Değerlendirme

Cilt: 7 Sayı: 2 7 Ağustos 2026
PDF İndir
EN TR

Döngüsel Ekonomi ve Davranışsal Karar Alma: Atık Azaltımı ve Geri Dönüşüm Üzerine Bir Değerlendirme

Öz

Döngüsel ekonomi, kaynakların sürdürülebilir yönetimi, atık oluşumunun azaltılması ve ürünlerin yaşam döngüsünün uzatılmasını hedefleyen bütüncül bir yaklaşımdır. Bireylerin ve kurumların bu sisteme uyum sağlamasında yalnızca ekonomik ve teknik faktörler değil ama davranışsal unsurlar da belirleyici rol oynamaktadır. Bu çalışma, atık azaltımı ve geri dönüşüm kararlarını etkileyen temel davranışsal önyargıları teorik çerçevede incelemektedir. Literatür taramasına dayalı olarak oluşturulan çalışmada, statüko önyargısı, sahiplik etkisi (endowment effect), kayıptan kaçınma (loss aversion) ve şimdiki zamana aşırı değer verme (present bias) gibi bilişsel sınırlamaların bireysel ve kurumsal çevre dostu davranışları nasıl engelleyebileceği analiz edilmektedir. Ayrıca, Türkiye ve Avrupa Birliği’nde uygulanan döngüsel ekonomi politikaları karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş ve bu politikaların davranışsal yönleri ele alınmıştır. Çalışma sonucunda, döngüsel ekonomiye geçişte yalnızca altyapı ve düzenlemelerin değil, bireylerin karar verme süreçlerine hitap eden davranışsal kamu politikalarının da hayati olduğu vurgulanmaktadır. Politika önerileri kapsamında “nudging” teknikleri, sosyal normlara dayalı kampanyalar ve varsayılan seçeneklerin çevre dostu biçimde yeniden yapılandırılması önerilmektedir. Bu bağlamda, döngüsel ekonomiye geçişin psikolojik ve davranışsal boyutları tartışmaya açılarak yeni bir değerlendirme zemini sunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Allcott, H. (2011). Social norms and energy conservation. Journal of Public Economics, 95(9–10), 1082–1095.
  2. Claudy, M., & Peterson, M. (2022). Sustainability: Understanding consumer behavior in circular economy. In L. R. Kahle (Ed.), APA handbook of consumer psychology (pp. 339–358). American Psychological Association.
  3. Ellen MacArthur Foundation. (2013). Towards the circular economy: Economic and business rationale for an accelerated transition. Ellen MacArthur Foundation.
  4. Ellen MacArthur Foundation. (2019). Completing the picture: How the circular economy tackles climate change. Ellen MacArthur Foundation.
  5. European Commission. (2015, December 2). Closing the loop – An EU action plan for the circular economy (COM/2015/0614 final). Publications Office of the European Union. https://eur-lex.europa.eu/resource.html?uri=cellar:8a8ef5e8-99a0-11e5-b3b7-01aa75ed71a1.0012.02/DOC_1&format=PDF
  6. European Commission. (2020). A new circular economy action plan: For a cleaner and more competitive Europe (COM/2020/98 final). European Commission.
  7. European Parliament and Council. (2008). Directive 2008/98/EC of the European Parliament and of the Council of 19 November 2008 on waste and repealing certain directives. Official Journal of the European Union, L 312, 3-30.
  8. Geissdoerfer, M., Savaget, P., Bocken, N. M. P., & Hultink, E. J. (2017). The Circular Economy – A new sustainability paradigm? Journal of Cleaner Production, 143, 757–768.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sürdürülebilir Kalkınma ve Kamu Yararına Bilgi Sistemleri

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

7 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

13 Aralık 2025

Kabul Tarihi

23 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 7 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Kozol, E., & Turan İçke, B. (2026). Döngüsel Ekonomi ve Davranışsal Karar Alma: Atık Azaltımı ve Geri Dönüşüm Üzerine Bir Değerlendirme. Uluslararası Bilim Teknoloji ve Tasarım Dergisi, 7(2), 148-164. https://izlik.org/JA38MF63TL
AMA
1.Kozol E, Turan İçke B. Döngüsel Ekonomi ve Davranışsal Karar Alma: Atık Azaltımı ve Geri Dönüşüm Üzerine Bir Değerlendirme. Uluslararası Bilim Teknoloji ve Tasarım Dergisi. 2026;7(2):148-164. https://izlik.org/JA38MF63TL
Chicago
Kozol, Ece, ve Başak Turan İçke. 2026. “Döngüsel Ekonomi ve Davranışsal Karar Alma: Atık Azaltımı ve Geri Dönüşüm Üzerine Bir Değerlendirme”. Uluslararası Bilim Teknoloji ve Tasarım Dergisi 7 (2): 148-64. https://izlik.org/JA38MF63TL.
EndNote
Kozol E, Turan İçke B (01 Ağustos 2026) Döngüsel Ekonomi ve Davranışsal Karar Alma: Atık Azaltımı ve Geri Dönüşüm Üzerine Bir Değerlendirme. Uluslararası Bilim Teknoloji ve Tasarım Dergisi 7 2 148–164.
IEEE
[1]E. Kozol ve B. Turan İçke, “Döngüsel Ekonomi ve Davranışsal Karar Alma: Atık Azaltımı ve Geri Dönüşüm Üzerine Bir Değerlendirme”, Uluslararası Bilim Teknoloji ve Tasarım Dergisi, c. 7, sy 2, ss. 148–164, Ağu. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA38MF63TL
ISNAD
Kozol, Ece - Turan İçke, Başak. “Döngüsel Ekonomi ve Davranışsal Karar Alma: Atık Azaltımı ve Geri Dönüşüm Üzerine Bir Değerlendirme”. Uluslararası Bilim Teknoloji ve Tasarım Dergisi 7/2 (01 Ağustos 2026): 148-164. https://izlik.org/JA38MF63TL.
JAMA
1.Kozol E, Turan İçke B. Döngüsel Ekonomi ve Davranışsal Karar Alma: Atık Azaltımı ve Geri Dönüşüm Üzerine Bir Değerlendirme. Uluslararası Bilim Teknoloji ve Tasarım Dergisi. 2026;7:148–164.
MLA
Kozol, Ece, ve Başak Turan İçke. “Döngüsel Ekonomi ve Davranışsal Karar Alma: Atık Azaltımı ve Geri Dönüşüm Üzerine Bir Değerlendirme”. Uluslararası Bilim Teknoloji ve Tasarım Dergisi, c. 7, sy 2, Ağustos 2026, ss. 148-64, https://izlik.org/JA38MF63TL.
Vancouver
1.Ece Kozol, Başak Turan İçke. Döngüsel Ekonomi ve Davranışsal Karar Alma: Atık Azaltımı ve Geri Dönüşüm Üzerine Bir Değerlendirme. Uluslararası Bilim Teknoloji ve Tasarım Dergisi [Internet]. 01 Ağustos 2026;7(2):148-64. Erişim adresi: https://izlik.org/JA38MF63TL