Spatial Analysis of New Residential Areas in the Urban Development Process: The Case of Gümüştepe Neighborhood

Öz

This study examines the spatial transformation undergone by Gümüştepe Neighborhood in Nilüfer District, Bursa Province, during its urban development process using the Space Syntax method. Changes in the spatial integration, accessibility, and mobility potential of the neighborhood's street network were analyzed comparatively using data from 2018 and 2025. The study included global integration (HH Rn), local integration (HH R3), connectivity, and spatial synergy analyses. The findings show that both global and local integration values increased in 2025 and that spatial integration spread over a wider area. However, low connectivity and integration values in some areas indicate that spatial continuity did not develop homogeneously. The research reveals that spatial syntax analyses provide an important analytical framework for urban design and planning decisions in rural-urban transition areas.

Anahtar Kelimeler

• Urban development
• synergy
• spatial integration
• accessibility

Yeni Yerleşim Alanlarının Kentsel Gelişim Sürecinde Mekan Dizimsel İncelenmesi: Gümüştepe Mahallesi Örneği

Öz

Bu çalışma, Bursa ili Nilüfer ilçesinde yer alan Gümüştepe Mahallesi’nin kentsel gelişim sürecinde geçirdiği mekânsal dönüşümü mekân dizim yöntemi kullanarak incelemektedir. Mahallede sokak ağının mekânsal bütünleşme, erişilebilirlik ve hareket potansiyeli üzerindeki değişimler, 2018 ve 2025 yıllarına ait veriler üzerinden karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında global bütünleşme (HH Rn), yerel bütünleşme (HH R3), bağlantısallık ve mekânsal sinerji analizleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, 2025 yılında hem global hem de yerel bütünleşme değerlerinde artış olduğunu ve mekânsal bütünleşmenin daha geniş bir alana yayıldığını göstermektedir. Ancak bazı bölgelerde bağlantısallık ve bütünleşme değerlerinin düşük kalması, mekânsal sürekliliğin homojen biçimde gelişmediğine işaret etmektedir. Araştırma, mekân dizim analizlerinin kırsal-kentsel geçiş alanlarında kentsel tasarım ve planlama kararları için önemli bir analitik altyapı sunduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Mekan Dizim
• Kentsel Gelişim
• Sinerji
• Mekansal Bütünleşme
• Erişebilirlik

Destekleyen Kurum

Yayın herhangi bir kurum/kuruluş tarafından desteklenmemektedir.

Etik Beyan

Yayın için etik kurul onayı gerekmemektedir.

Kaynakça

1. [1] Lynch, K., The image of the city, MIT Press, Cambridge MA, (1960).
2. [2] Carmona, M., Heath, T., Oc, T. ve Tiesdell, S., Public places, urban spaces: The dimensions of urban design (2nd ed.), Routledge, London, (2010).
3. [3] Trancik, R., Finding lost space: Theories of urban design, Van Nostrand Reinhold, New York, (1986).
4. [4] Hillier, B. ve Hanson, J., The social logic of space, Cambridge University Press, Cambridge, (1984).
5. [5] Şıkoğlu, E. ve Arslan, H., Mekân dizim analizi yöntemi ve bunun coğrafi çalışmalarda kullanılabilirliği, Türk Coğrafya Dergisi, 65, 11-22, (2015).
6. [6] Penn, A., Space syntax and spatial cognition: Or why the axial line?, Environment and Behavior, 35, 1, 30–65, (2003).
7. [7] Çetin, A., Çelik, E. ve Beyhan, Ş. G., Kentsel ızgara formunun kullanıcı hareketlerine etkisinin mekân dizim yöntemi ile incelenmesi: Isparta Kafeler Caddesi Örneği, İdealkent, 11, 31, 2034-2053, (2020).
8. [8] Bafna, S., Space syntax: A brief introduction to its logic and analytical techniques, Environment and Behavior, 35, 1, 17–29, (2003).

9. [9] Hillier, B., Space is the machine: A configurational theory of architecture, Cambridge University Press, Cambridge, (1996).
10. [10] Sevgi, S. ve Özdemir, Ş., Tarihi kent dokularının mekân dizim yöntemiyle analiz edilmesi, Megaron, 10, 3, 345–360, (2015).
11. [11] Kubat, A. S., The morphological history of Istanbul, Urban Morphology, 3, 2, 28–41, (1999).
12. [12] Gezer, A. M. S. ve Qurraıe, B. S., Karabük kent meydanı’ndaki “meydan” deneyimini mekan dizimi yöntemi ile değerlendirme, Uluslararası Doğu Anadolu Fen Mühendislik ve Tasarım Dergisi, 3, 1, 43-54, (2021).
13. [13] Göçer, Ö., Torun, A. Ö. ve Bakoviç, M., Kent dışı bir üniversite kampüsünün dış mekânlarında ısıl konfor, kullanım ve mekân dizim analizi, Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 33, 3, 853-874, (2018).
14. [14] Ersoy, M., Kentsel planlama kuramları, İmge Kitabevi, Ankara, (2007).
15. [15] Tekeli, İ., Türkiye’de imar planlaması ve kentleşme süreci, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, (1998).
16. [16] Keleş, R., Kentleşme politikası (13. baskı), İmge Kitabevi, Ankara, (2016).
17. [17] Tekeli, İ., Mekânsal ve toplumsal ilişkiler bağlamında kentleşme, İmge Kitabevi, Ankara, (2010).