Investigation of the Architectural and Material Properties of the Lake Castle at Herakleia under Latmos

Öz

This study examines the architectural and material properties of the Lake Castle (Göl Kalesi) located within the ancient city of Herakleia under Latmos, in the Kapıkırı neighbourhood of Milas district, Muğla province. The structure has been compared with Byzantine defensive buildings in and around Lake Bafa in terms of architectural style and construction technique. The scope of the research has been confined to the northern section of the castle, which comprises a double-shell curtain wall supported by arches, a two-storey watchtower, and a chapel added to the complex at a later phase. This northern section has been evaluated with respect to the spatial organisation of its constituent spaces and their relationships on the plan level, alongside the structural system and the characteristic properties of the building materials. The study was carried out in two stages: fieldwork and laboratory analysis. During fieldwork, spatial measurements were taken, vertical relationships and level differences between spaces were recorded, and material deformation and deterioration were documented through visual on-site inspection. In the laboratory phase, the internal structure and mineral composition of the load-bearing gneiss were determined through petrographic analysis, while its mechanical strength parameters were established by means of uniaxial compressive strength testing and the point load test. Chemical analyses were applied to characterise the constituent components of the binding mortar, and its compressive strength was assessed through uniaxial testing. The findings establish the architectural quality of the castle and the mechanical behaviour of its construction materials. They further demonstrate that the Lake Castle occupies a distinctive position within the Latmos defensive network, both in terms of its strategic location and its architectural configuration.

Anahtar Kelimeler

• Latmos Herakleia
• Lake Castle
• Byzantine defensive architecture
• material analysis
• Gneiss

Latmos Herakleia’sı Göl Kalesi’nin Mimari ve Malzeme Özelliklerinin İncelenmesi

Öz

Bu çalışmada, Muğla ili Milas ilçesi Kapıkırı Mahallesi sınırları içerisinde yer alan Latmos Herakleiası Antik Kenti’ndeki Göl Kalesi’nin mimari ve malzeme özellikleri incelenmektedir. Yapı, Bafa Gölü ve çevresinde yer alan Bizans dönemi savunma yapılarıyla mimari üslup ve inşa tekniği açısından karşılaştırılmıştır. Araştırma kapsamında yapılan çalışmalar kalenin kuzey bölümü ile sınırlandırılmıştır. Kemerle destekli çift cidarlı beden duvarıyla iki katlı gözlem kulesi ve daha geç evrede kaleye eklenen şapelin oluşturduğu kuzey bölümün; mekânlar arasındaki ilişkiyi ve plan düzlemindeki mekânsal organizasyonuyla, taşıyıcı sistem kurgusu ve yapı malzemelerinin karakteristik özellikleri üzerine bir değerlendirme yapılmıştır. Değerlendirmeler, arazi ve laboratuvar çalışmaları olarak iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Arazi çalışmalarında mekân ölçülendirmeleriyle yükseklik, kot farklarının kendi içerisindeki ilişkileri ve görsel saha incelemeleriyle yapı malzemelerindeki deformasyon ve bozulmalar yerinde tespit edilmiştir. Laboratuvar ortamında gerçekleştirilen çalışmalarda, taşıyıcı malzeme olan gnays kayacının petrografik analizlerle iç yapısı ve mineral içeriği, mekanik analizde de tek eksenli basınç dayanımı ve noktasal yük testi uygulanarak kayacın dayanım değerleri belirlenmiştir. Bağlayıcı harcın içerdiği bileşenler için kimyasal analizler, dayanım değeri için tek eksenli basınç testi uygulanmıştır. Çalışmalar sonucunda kalenin mimari niteliği ve yapı malzemesinin mekanik özellikleri ortaya konmuştur. Bulgular, Göl Kalesi’nin Latmos savunma ağı içinde hem konumu hem de mimari kurgusu bakımından özgün bir yere sahip olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Latmos Herakleia
• Göl Kalesi
• Bizans Savunma Mimarisi
• Malzeme Analizi
• Gnays

Kaynakça

1. [1] Foss, C. (1991). Cities, fortresses and villages of Byzantine Asia Minor. Aldershot: Variorum.
2. [2] Wiegand, T. (1913). Der Latmos. Berlin: Verlag von Georg Reimer.
3. [3] Mercangöz, Z. (2007). Laskarisler döneminde Batı Anadolu’da Bizans savunma sistemi. İstanbul: Ege Yayınları
4. [4] Google. (2024). Google Earth (Version 9.194) [Computer software]. Google LLC
5. [5] Gider Büyüközer, Z. (2023), Latmos Herakleiası 2021 Yılı Çalışmaları (İlk Sezon). 42. Uluslararası Kazı, Araştırma ve Arkeometri Sempozyumu, Cilt 5, (501-520). Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı.
6. [6] Gider Büyüközer, Z., Büyüközer, A. (2025), Latmos ve Herakleia Antik Kentlerinde 2021-2022 Yıllarında Yapılan Çalışmalar. Muğla Kazı ve Araştırmaları I (285-308). Ankara: Bilgin Kültür Sanat.
7. [7] Peschlow-Bindokat, A. (1996). Der Latmos: Eine unbekannte Gebirgslandschaft in Karien. Mainz am Rhein: Philipp von Zabern.
8. [8] Mercangöz, Z. (1990). Bafa Gölü, Kirselik’teki Manastır Kilisesi. Ege Üniversitesi Arkeoloji–Sanat Tarihi Dergisi, 5, 117–138.

9. [9] Gider Büyüközer, Z., Büyüközer, A., Kadaifci, A., Akkaş, İ., Bağlıbel, S., & Balkaya, E., (2024). Latmos ve Herakleia 2023 Yılı Çalışmaları. 44. Uluslararası Kazı, Araştırma ve Arkeometri Sempozyumu, Cilt 3, (493-511). Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı.
10. [10] ICOMOS. (2008). Glossaire illustré des altérations de la pierre. International Scientific Committee for Stone (ISCS), ICOMOS.
11. [11] Johnson, S. E., Marsh, J. H., & Vernon, R. H. (2008). From tonalite to mylonite: Coupled mechanical and chemical processes in foliation development and strain localization. Journal of the Virtual Explorer, 30, Paper 5.
12. [12] ASTM (American Society for Testing and Materials)., ASTM D5731-16 Standard test method for determination of the point load strength index of rock and application to rock strength classifications, West Conshohocken, PA, USA, 2019.
13. [13] ASTM (American Society for Testing and Materials), ASTM C170-17 Standard test method for compressive strength of dimension stone, West Conshohocken, PA, USA, 2017.