The Instrumentality of Conversion in the Case of Gyula Germanus

Öz

This article aims to discuss the nature and boundaries of modern Orientalist knowledge production through the life, scholarly activities, and personal experiences of Gyula Germanus, one of the most remarkable Hungarian intellectual figures of the 20th century. The central inquiry of the study revolves around Germanus’s inclination toward Islam and how the character of this orientation can be positioned within the conceptual tension between conversion and Orientalism. The study examines Germanus’s intellectual formation, the academic milieu of his upbringing, and the rigorous philological tradition to which he adhered. His political and intellectual engagement with the Young Turks, alongside his evaluations regarding the early years of Republican Turkey, are analyzed to reveal the continuities and ruptures in his perception of the "East." Unlike the classical "armchair orientalist" typology, Germanus’s academic output reflects a methodology that prioritizes empirical, on-site observation. His journeys to India, Egypt, and specifically his pilgrimage to Mecca and Medina, demonstrate that his engagement with the Islamic world transcended theoretical frameworks. Performing the Hajj and navigating the holy lands as a self-identified Muslim constitutes a rare and complex phenomenon within traditional Orientalist literature. The narratives found in Germanus’s memoirs and travelogues present a dual structure: while they contain admiring observations of Muslim daily life, they simultaneously maintain a scholarly distance. This article argues that such a multi-layered relationship complicates any attempt to categorize his spiritual journey as a singular, definitive faith transformation. Ultimately, the study contends that Germanus was neither a simple convert nor a detached Orientalist. Instead, his life embodies a constant tension between academic identity and religious experience. Using his 1957 work A Félhold fakó fényében as a primary source, this article presents Germanus as a unique case reflecting the transformative possibilities and inherent limits of modern Orientalist discourse.

Anahtar Kelimeler

• Islamıc History
• History
• Orientalism
• Orientalist
• Convert
• Gyula Germanus

Destekleyen Kurum

None

Etik Beyan

Not applicable

Teşekkür

None

Gyula Germanus Özelinde İhtidanın Araçsallığı

Öz

Bu makale, XX. yüzyılın dikkat çeken entelektüel figürlerinden biri olan Macar asıllı Gyula Germanus’un hayatı, akademik faaliyetleri ve kişisel tecrübeleri üzerinden, modern oryantalist bilgi üretiminin mahiyetini ve sınırlarını tartışmayı amaçlamaktadır. Çalışmanın temel odağı, Germanus’un İslam’a yönelişi ve bu yönelişin niteliğinin “mühtedîlik” ile “müsteşriklik” kavramları arasında nasıl konumlandırılabileceği sorusudur. Makale, Germanus’un entelektüel formasyonunu, yetiştiği akademik çevreyi ve mensup olduğu filolojik geleneği incelemektedir. Jön Türkler ile kurduğu ilişkiler ve Cumhuriyet Türkiyesi’ne yönelik değerlendirmeleri, onun Doğu’ya bakışındaki süreklilikleri ve kırılmaları ortaya koymak açısından analiz edilmiştir. Germanus’un akademik üretimi yerinde gözlemi önceleyen bir yaklaşımı içermektedir. Bu yönüyle Germanus, klasik masa başı oryantalist tipolojisinden kısmen ayrılan bir profil çizmektedir. Hindistan, Mısır ve özellikle Mekke ile Medine’ye gerçekleştirdiği yolculuklar, onun İslam dünyasıyla kurduğu ilişkinin yalnızca teorik düzlemde kalmadığını göstermektedir. Hac ibadetini yerine getirmesi, İslam’a girmesi ve Müslüman kimliğiyle kutsal beldelerde bulunması, oryantalist literatürde nadir görülen bir durumdur. Germanus’un hatıratlarında ve seyahat yazılarında yer alan anlatılar, bir yandan İslam’a ve Müslümanların gündelik hayatına yönelik olumlu, yer yer hayranlık içeren gözlemler barındırırken, diğer yandan belirgin bir gözlemci mesafesini muhafaza etmektedir. Makalede, bu çok katmanlı ilişkinin, Germanus’un İslam’a yönelişinin tek ve nihai bir inanç dönüşümü olarak değerlendirilmesini zorlaştırdığı ileri sürülmektedir. Bu makale, Gyula Germanus’un ne tamamen bir mühtedî ne de klasik anlamda mesafeli bir müsteşrik olarak tanımlanabileceğini savunmaktadır. Germanus’un akademik kimliği ile dini tecrübesi arasında sürekli bir etkileşim ve gerilim bulunduğu; bu durumun onun anlatılarına ve değerlendirmelerine doğrudan yansıdığı tespit edilmektedir. Bu yönüyle Germanus, modern oryantalist bilgi üretiminin dönüşüm imkânlarını ve sınırlarını kendi hayatı üzerinden somutlaştıran özgün bir örnek teşkil etmektedir. Çalışmanın temel kaynağını, Gyula Germanus’un Macarca olarak kaleme aldığı ve ilk baskısı 1957 yılında yayımlanan A Félhold Fakó fényében (Doğu’nun Büyüsü) adlı eseri oluşturmaktadır. Bunun yanı sıra ikincil literatürden yararlanılarak Germanus’un konumu ele alınmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İslam Tarihi
• Tarih
• Oryantalizm
• Oryantalist
• Mühtedî
• Gyula Germanus

Destekleyen Kurum

Yok

Etik Beyan

Uygulanamaz

Teşekkür

Yok

Kaynakça

1. Akpınar, Turgut. “Arminius Vámbéry”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 42/501-502. İstanbul: TDV Yayınları, 2012.
2. Aladağ, Hüseyin Hilmi. “XIX. ve XX. Yüzyıl Hollanda Şarkiyatçılığının Gizemli Leiden Şövalyesi Christiaan Snouck Hurgronje ve İhtidanın Araçsallığı Üzerine Notlar”. Mîzânü’l-Hak: İslami İlimler Dergisi (13 Aralık 2021), 253-284.
3. Aladağ, Hüseyin Hilmi. “Türk Medeniyetinde ve Batı Sivilizasyonunda Aydın”. Türk Dünyası Araştırmaları 127/251 (01 Nisan 2021), 325-350.
4. Atalay, Bülent. “Sultan II. Abdülhamit’in Sarayında Bir Oryantalist Arminius Vámbéry ve Türkiye’deki Reformlarla İlgili Verdiği Konferans”. 21.Yüzyılda Eğitim ve Toplum Dergisi 10/30 (2021) 763-781.
5. Averbek, Güler Doğan. “Osman Reşer’in 1913-1936 Yılları Arasında Berlin Devlet Kütüphanesi’ne Sattığı Yazmalar”. İslam Tetkikleri Dergisi 11/2 (2021), 477-568.
6. Azimli, Mehmet. “Müslüman Tarihçilerin Oryantalistlere Karşı Tavırları Asım Köksal Örneği”. Marife Dergisi 3 (2002), 237- 243.
7. Çolak, Melek. “Macar Türkolog Vámbéry’in Türkistan Seyehatinde Büyük ‘Oyun’un İzleri”. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi 45 (Nisan 2019), 9.
8. Çolak, Melek. “Osmanlı İmparatorluğu, İngiltere ve Rusya Açısından Vámbéry’nin Orta Asya Gezisi Üzerine Düşünceler” Belleten Dergisi 80/289 (Aralık 2016) 9.

9. Dayhan, Ahmet Tahir. Memâlik-i Osmaniyye’yi Keşfe Çıkan Oryantalistler. İstanbul: Rıhle Kitap, 1. Basım, 2011
10. Doğan Averbek, Güler. “Osman Reşer’in 1913-1936 Yılları Arasında Berlin Devlet Kütüphanesi’ne Sattığı Yazmalar”. İslam Tetkikleri Dergisi 11/2 (2021), 477-568
11. Durmuş, İsmail. “Germanus, Julıus”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 14/31-32. İstanbul: TDV Yayınları, 1996
12. Feyzullah Efendi, Kemâhlı. Herkese Lâzım Olan İman. İstanbul: Hakikat Kitabevi Yayınları, 2014
13. Germanus, Gyula. Hilâlin Solgun Işığında Doğunun Büyüsü, çev. Nihat Yılmaz. İstanbul: Muhayyel Yayıncılık, 2. Basım, 2023.
14. Germanus, Gyula. “Dr. Jules (Gyula) Germanus ve Türk İnkılabına Dair Risalesi”, çev. Necmi Uyanık, Edebiyat Dergisi 18 (2007), 97-123
15. Gözeler, Esra. “Vatikan Kütüphanesi’nde Tefsir İlmine İlişkin Arapça El Yazmaları Üzerine Bir Araştırma”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 51:2 (2010), 349-366
16. Hablemitoğlu, Necip. Alman Vakıfları ve Bergama (Altın Madeni) Dosyası. İstanbul: Pozitif Yayınları, 3. Basım, 2022.
17. Hatiboğlu, Mehmet S. “Ignaz Goldzıher”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 14/102-105. İstanbul: TDV Yayınları, 1996.
18. Kalın, İbrahim. İslâm ve Batı. Ankara: TDV Yayınları 16. Basım, 2020
19. Kallek, Cengiz. “Johann Ludwig Burckhardt”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi 6/420. İstanbul: TDV Yayınları, 1992
20. Kemal, Namık. “Renan Müdafanamesi”. Ankara: Akçağ Yayınları, 2018
21. Kırpık, Güray. “Oryantalizm ve Necip el-Akîki’ye Göre Oryantalizmin Bazı Önemli Temsilcileri”. Akademik Bakış 2/3 (2008), 243-258
22. Lawrence, Thomas Edward. Çölde İsyan-Osmanlı Ortadoğu’yu Nasıl Kaybetti? çev. Oğuz Satır. İstanbul: Kronik Kitap, 2. Basım, 2023
23. Mestyan, Adam. “Materials for a History of Hungarian Academic Orientalism: The Case of Gyula Germanus”. Dıe Welt des Islams. 54/1 (2014),4-33.
24. Mestyan, Adam. “‘I Have to Disguise Myself’: Orientalism, Gyula Germanus, and Pilgrimage as Cultural Capital, 1935-1965”. The Hajj and Europe in the Age of Empire. ed. Umar Ryad. 217-239. Leiden: Brill, 2017
25. Oral, Özgür. “Bernard Lewis ve Oryantalist Gelenek”. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 1 (2003), 4.
26. Ryad, Umar (ed.). The Hajj and Europe in the Age of Empire. Leiden: Brill, 2017.
27. Said, Edward W. Şarkiyatçılık, çev. Berna Yıldırım. İstanbul: Metis Yayınları, 11. Basım, 2021.
28. Schmıede, Hulûsi Ahmet. “Avrupalı Büyük Müslümanlar- Abdülkerim Germanus”. İslam 1/9 (1957) 12.
29. Udvarvölgyi, András Zsolt. Kelet igézetében: Germanus Gyula élete és munkássága. Tanulmánykötet. Erişim:08.08.2023 atti.uni-miskolc.hu
30. Vámbéry, Arminius. Türkistan’a Seyahat-Bir Sahte Dervişin İstanbul’dan Semerkant’a Yolculuğu. çev. Resul Şahsi. Ankara: Divan Kitap, 1. Basım, 2022