An Instrument of Faith from Italy to Anatolia: The 1893 Dated Church Bell in the Konya Museum

Öz

This study presents a formal, epigraphic, and iconographic analysis of the bronze church bell (Inv. No. 7312) held in the Konya Museum collection, conducted through the lens of art historical methodology. Despite the inadvertent classification of the object as a Byzantine artefact in the museum records, data retrieved from the piece indicates that it is, in fact, a late 19th-century Italian casting utilised by local Christian communities during the Late Ottoman period. The artifact stands at a total height of 71 cm, with a rim diameter of 60 cm. It has been determined that the artifact exhibits technological integrity, having survived to the present day with its original wooden yoke suspension system and iron fittings. The most concrete evidence for dating the piece is the inscription “Fonderia De Poli In Vittorio” within a cartouche on the waist, referring to the Italy-based foundry that continues its production worldwide today. The date “1893” inscribed on the sound bow serves to confirm the year of manufacture, while the inscription “B. De Marchi f. 1850” denotes the artist's/ the locus of production signature and the utilisation of established mould tradition. The decorative program is enriched with acanthus leaves and floral motifs reflecting Late Baroque and Rococo styles, featuring four primary religious scenes executed in high relief on the waist. The iconographic depictions in question comprise the Virgin Hodegetria, the Crucifixion, Saint Nicholas, and Saint George. In consideration of the historical context, the arrival of the artefact in Konya has been demonstrated to be directly correlated with the socio-economic structure of the period. The preference for a leading European foundry such as De Poli is indicative of the economic prowess of the local Christian community or the European technical delegations settled in the city, as well as their contemporary ties to Western art. In conclusion, the bell has been subjected to rigorous scrutiny in terms of material composition, technique, iconography, and chronology. This comprehensive examination has led to the conclusion that the bell is a significant specimen of Post-Byzantine religious heritage and international cultural interaction. The bell is distinguished by both its artistic merit and its rich iconographic diversity.

Anahtar Kelimeler

• Bell
• De Poli
• Iconography
• Konya
• Metalwork.

Etik Beyan

We would like to thank Ömer Faruk Türkan, Director of the Konya Museum, who allowed us to examine the church bell and publish our findings, as well as experts Nurşen Kahriman and Sevilay Bozkurt. We also extend our deepest gratitude to retired museum expert Lütfi Önel and Naci Bakırcı, Director of the Mevlana Museum, for their assistance.

İtalya’dan Anadolu’ya Bir İnanç Enstrümanı: Konya Müzesi’ndeki 1893 Tarihli Kilise Çanı

Öz

Bu çalışma, Konya Müzesi koleksiyonunda yer alan 7312 envanter numaralı bronz kilise çanının sanat tarihi metodolojisi ışığında form, epigrafik ve ikonografik analizini sunmaktadır. Müze kayıtlarında sehven Bizans Dönemi eseri olarak nitelendirilen objenin, üzerindeki veriler ışığında aslında 19. yüzyıl sonu İtalyan dökümü olduğu ve Geç Osmanlı Dönemi’nde bölgedeki Hristiyan topluluklarca kullanıldığı anlaşılmaktadır. 71 cm toplam yüksekliğe ve 60 cm ağız çapına sahip olan eser, orijinal ahşap boyunduruk askı düzeneği ve demir bağlantılarıyla günümüze ulaşmış olması bakımından teknolojik bir bütünlük arz etmektedir. Eserin tarihlendirilmesinde en somut veri, gövde üzerindeki kartuşta yer alan ve dünya çapında günümüzde de üretimini devam ettiren İtalya merkezli “Fonderia De Poli In Vittorio” ibaresidir. Çanın eteğinde yer alan “1893” tarihi, üretim yılını kesinleştirirken “B. De Marchi f. 1850” yazıtı ise tasarımı yapan sanatçının/üretim yerinin imzasını ve kalıp geleneğini işaret etmektedir. Çanın süsleme programı, Geç Barok ve Rokoko üslubunu yansıtan akantus yaprakları ve bitkisel motiflerle zenginleştirilmiş olup, gövde üzerinde yüksek kabartma tekniğiyle işlenmiş dört ana dinsel sahne bulunmaktadır. Bu ikonografik sahneler; Hodegetria Meryem, Çarmıhta İsa, Aziz Nikolaos ve Aziz Yorgi ile ilgilidir. Tarihsel bağlamda eserin Konya’ya ulaşma serüveni, dönemin sosyo-ekonomik yapısıyla doğrudan ilişkilidir. De Poli gibi Avrupa’nın önde gelen bir dökümhanesinin tercih edilmiş olması, Konya’daki yerel Hristiyan cemaatinin veya kente yerleşen Avrupalı teknik heyetin ekonomik gücünü ve Batı sanatı ile olan güncel bağını sergilemektedir. Sonuç olarak bu çan hem sanatsal değeri hem de temsil ettiği ikonografik çeşitlilikle Post-Bizans Dönemi dinsel sanat mirasının ve uluslararası kültürel etkileşimin korunması gereken bir örnek olarak malzeme ve teknik, ikonografi ve tarihlendirme özellikleri açısından incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Çan
• De Poli
• İkonografi
• Konya
• Maden Sanatı.

Teşekkür

Kilise çanını incelememize ve yayın yapmamıza izin veren Konya Müze Müdürü Ömer Faruk Türkan başta olmak üzere uzman Nurşen Kahriman ve Sevilay Bozkurt’a teşekkür ederiz. Emekli müze uzmanı Lütfi Önel ve Mevlana Müze Müdürü Naci Bakırcı’ya da yardımlarından dolayı ayrıca sonsuz teşekkürlerimizi sunarız.

Kaynakça

1. Aleksandru, Evangelia. 19. Yüzyılda İstanbul Rum Ortodoks Kiliseleri. İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 1996.
2. Arabacı, Caner, M. Ali Orak, Aziz Kuş, Seyit Ceylan, Doğan Karakaya ve Bekir Şahin. Konya Fotoğrafları Külliyatı 1876–1954. 1-2 Cilt. Konya: Vizyon Basımevi, 2024.
3. Ataç, Nergis ve Pekak, M. Sacit. “Konya’da Yeni Tespit Edilen Kilise ve Şapeller: Konya İlyas Baba Tekke Köyü Kiliseleri”. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi 4/1 (2021), 1-13.
4. Ataç, Nergis. “Bizans’tan Türk Dönemine Bir Maddi Kültür Örneği: Konya ile Sille Arasındaki Akmanastır (Khariton Manastırı)”. Sanat Tarihi Dergisi 33/1 (2024), 73-111.
5. Aydın, Ayşe. 19. Yüzyıl Mersin Kiliseleri. İstanbul: Pitura Yayınevi, 2011.
6. BCA.272.11.13.48.12.1-23.
7. Benli, Yusuf ve Hasan Oğuz. “Tarihi Süreç İçerisinde Sille’deki Arkeolojik Çalışmalar”. Sille Aya Elenia Müzesi ve Silleli Gayrimüslimler. ed. İlker Mete Mimiroğlu. 250-270. Konya: ABC Basım, 2013.
8. BOA.A_DVN_00089_00021_001_001.

9. BOA.A_DVN_MHM_00009_A_00073_001_001.
10. BOA.BEO_001159_086889_001_001.
11. BOA.I_AZN_00086_00028_001_001-0012.
12. Birekul, Mehmet. “Pavlus’un Seyahatlerinde Konya ve Karaman Bölgesi Misyonerlik ve Eğitim Faaliyetleri”. 2015. www.mbirekul.com (Erişim 11 Aralık 2025).
13. Bryer, Anthony ve David Winfield. The Byzantine Monuments and Topography of the Pontos. Washington: Dumbarton Oaks Library and Collection, 1985.
14. Çakmak, Ozan. “İbadet Yapılarının Dönüşümü Bağlamında Batı Anadolu’dan Bir Örnek: Çeşme Dalyan Mahallesi Camii”. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 21/1 (2023), 237-260.
15. Demiriz, Yıldız. “Demre’deki Aziz Nikolaos Kilisesi”. Türk Arkeoloji Dergisi 15/1 (1966), 13-34.
16. Demir, Enver. “Ayıntab’da Bir Camil Kilise: Surp Asdvadzadzin Kilisesi (Kurtuluş Cami)”. Ortadoğu ve Göç 11/1 (2021), 111-132.
17. Dıvarcı, İbrahim. “Konuklar Devlet Üretme Çiftliği”. Konya Büyükşehir Belediyesi. 2020.
18. https://www.konyapedia.com/makale/1924/konuklar-devlet-uretme-ciftligi (Erişim 15 Aralık 2025)
19. Erol, Arman Ö. Ege Bölgesi Rum Ortodoks Kiliseleri. İzmir: Ege Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2003.
20. Eyice, Semavi. “Konya ile Sille Arasında Ak Manastır Menâkıbü’l-Ârifîn’deki Deyr-i Eflâtun”. Şarkiyat Mecmuası 6 (1966), 135-160 + 1-12 Tablo.
21. Eyice, Semavi. “Akmanastır (S. Chariton) in der Nähe von Konya”. Polychordia Festschrift Franz Dölger. ed. Walter Wimmel. 2: 162-183. Amsterdam: Adolf M. Hakkert, 1967.
22. Eyice, Semavi. “Konya’nın Alâeddin Tepesinde Selçuklu Öncesine Ait Bir Eser: Eflâtun Mescidi”. Sanat Tarihi Yıllığı 4 (1971), 269–302.
23. Eyice, Semavi. “Akmanastır”. TDV İslâm Ansiklopedisi. 2: 281-282. İstanbul: TDV Yayınları, 1989.
24. Eyice, Semavi. “Eflatun Mescidi”. TDV İslâm Ansiklopedisi. 10: 477-478. İstanbul: TDV Yayınları, 1994.
25. Freely, John ve Çakmak, Ahmet S. İstanbul’un Bizans Anıtları. çev. F. Gülru Tanman. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2005.
26. Huart, Clément. Mevlevi Beldesi Konya. çev. Nezih Uzel. İstanbul: Kervan Kitapçılık, 1978.
27. Kapar, M. Ali, Ahmet Çaycı ve İlker Mete Mimiroğlu. Geçmişten Günümüze Sille Albümü. Konya: Selçuklu Belediyesi Yayınları, 2013.
28. Karaca, Zafer. İstanbul’da Tanzimat Öncesi Rum Ortodoks Kiliseleri. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2008.
29. Kévorkian, Raymond H. ve Paul B. Paboudjian. 1915 Öncesinde Osmanlı İmparatorluğu'nda Ermeniler. İstanbul: Aras Yayıncılık, 2012.
30. Koyuncu, Aşkın. “Osmanlı Devleti’nde Kilise ve Havra Politikasına Yeni Bir Bakış: Çanakkale Örneği”. Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı 12/16 (2014), 35-88.
31. Mimiroğlu, İlker Mete. “Baş Melek Mikail’e Adanan Bir Yapı: Sille Aya Elenia Kilisesi”. Sille Aya Elenia Müzesi ve Silleli Gayrimüslimler. ed. İlker Mete Mimiroğlu. 172-218. Konya: ABC Basım, 2013.
32. Mimiroğlu, İlker Mete. Konya’nın Bizans Dönemi Dini Mimarisi. Konya: Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2015.
33. Morabita, Pasquale Maria. “Saint George and the Dragon: Cult, Culture, and Foundation of the City”. Contagion: Journal of Violence, Mimesis and Culture 18 (2011), 135-153.
34. Morelon, Claire. “Sounds of Loss: Church Bells, Place, and Time in the Habsburg Empire During the First World War”. Past & Present 244/1 (2019), 195-234.
35. Okuyucu-Yılmaz, Demet. “Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesi 19. Yüzyıl Rum Kiliselerinde Çan Kuleleri”. Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi 41 (2018), 194-208.
36. Önge, Mustafa. “19. Yüzyıldan Günümüze Değişen ve Dönüşen Bir Kültür Mirası Olarak Konya Alâeddin Tepesi”. TÜBA-KED Türkiye Bilimler Akademisi Kültür Envanteri Dergisi 13 (2015), 125-143.
37. Parker, Murray ve Dirk H. R. Spennemann. “Reverberating Silence: The Termination of Bells and BellRinging as an Exercise of Political Power”. Heritage & Society (2024), 1-21.
38. Patacı, Sami ve Ergün Laflı. “Üsküdar Kiliseleri”. Arkeoloji ve Sanat 157 (2018), 147-162.
39. Pearse, Roger (ed.). The Collected Life of Nicholas of Myra (Vita Compilata): BHG 1348c. Çev. Fr. Alban Justinus. [20.05.2026]. https://www.roger-pearse.com/weblog/wp-content/uploads/2018/04/Nicholas-of-Myra-Vita-Compilata-2018.pdf
40. Pekak, Mustafa Sacit. “18.-19. Yüzyıllarda Niğde ve Çevresinde Hıristiyan Dini Mimarisi”. XV. Araştırma Sonuçları Toplantısı 1 (1998), 1-43.
41. Salis, Mauro. “The Virgin Hodegetria Iconography in the Crown of Aragon in the Early Modern Period Canons, Allotropies and Variants”. IKON 10 (2017), 187-200.
42. Salkitzoglou, Theodoros A. Η Σύλλη του Ικονίου: Μία ελληνική κωμόπολη στην καρδιά της Μικράς Ασίας. Atina: Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού, 2005.
43. Semiz, Yaşar. Cumhuriyet Dönemi Konyası’nın Sosyal ve İktisadi Tarihi. Konya: Palet Yayınları, 2024.
44. Suarez, Alex Rodriguez. “Two Church Bells From Antalya: Traces of the Religious Soundscape of the Late Ottoman Period”. Adalya 23 (2020), 517-532.
45. Suarez, Alex Rodriguez. “Bell Ringing in Latin Pera: Sounds and Silence”. YILLIK: Annual of Istanbul Studies 4 (2022), 67-79.
46. Uca, Alaattin ve Yüksel, Erkan. “Tehcir Sürecinde Konya Valisi Ahmet Muammer Bey’in Ermeni Kilisesini Yıktırma Kararı ve Sonuçları”. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 7/2 (2024), 100-119.
47. Ünver, Süheyl. “Yetmiş Yıl Önce Konya”. Belleten 31/122 (1967), 201-220.
48. Yeni Ahit (Müjde: Yeni Ahit’in Çağdaş Türkçe Çevirisi). İstanbul: TKK, 2012.
49. Yıldız, Fatih. “Haritacılık”. Konya Ansiklopedisi. 4: 186-187. Konya: Konya Büyükşehir Belediyesi Yayınları, 2012