Mathematics Teachers' Views on Skill-Based Mathematics Questions

Yıl 2025, Sayı: 3, 366 - 392, 30.12.2025

Arzu Ünal , Banu Yaman Ortaş

https://doi.org/10.71270/istanbulegitim.istj.1807683

Öz

This study aims to examine high school mathematics teachers’ perspectives on skill-based mathematics questions and determine the extent to which they incorporate such questions into their teaching practices. Designed as a case study within the qualitative research paradigm, the study is conducted with the participation of 15 high school mathematics teachers working in the Catalca district of Istanbul. Data are collected through a semi-structured interview form, and the findings are analyzed using descriptive analysis, which allows for the presentation of results in tabular form. The results reveal that teachers define skill-based mathematics questions as tasks that require reading comprehension, logical reasoning, interpretation, and higher-order thinking skills rather than memorization or direct procedural application. These questions are generally described as lengthy, cognitively demanding, and focused on understanding and modelling mathematical situations. Teachers regard skill-based questions as valuable tools for developing students’ analytical and interpretive skills and for enabling them to relate mathematics to real-life contexts. Moreover, they state that such questions are effective in distinguishing students with higher levels of mathematical achievement and proficiency. However, it is found that teachers are unable to allocate sufficient time to these questions in their lessons due to concerns about covering the curriculum, the length of the questions, time constraints, and students’ proficiency levels. Based on the findings, it is recommended that greater emphasis be placed on classroom-based reading activities from an early age, that the time allocated to learning outcomes and lesson hours be reconsidered, and that in-service training programs for teachers be planned.

Anahtar Kelimeler

Skill-based mathematics questions , mathematics teachers , secondary mathematics education , higher-order thinking skills , mathematical reasoning

Etik Beyan

This article is based on the master's thesis titled “ Investigation of High School Mathematics Teachers' Approaches to New Generation Mathematics Questions and Their Use in Their Lessons” that I completed in 2023 under the supervision of Assistant Professor Banu Yaman-Ortas (Master's Thesis, Trakya University, Edirne, Türkiye, 2023). The article titled “Mathematics Teachers' Views on Skill-Based Mathematics Questions” is original research; we hereby state that we have acted in accordance with scientific ethics, principles, and rules at all stages of this research (preparation, literature review, data collection, data analysis, and presentation); that all sources consulted in the course of this study have been duly included in the reference list; that no sources not consulted have been included; that no alterations have been made to the data during their use; that the research does not contain any form of plagiarism; and that we have complied with our ethical duties and responsibilities by fully accepting all the terms and conditions of the Scientific Research and Publication Ethics Directive of Higher Education Institutions and the Committee on Publication Ethics (COPE) Principles. We further state that we accept full moral and legal responsibility for any consequences that may arise should any situation contrary to the statements made herein be identified in relation to our research.

Destekleyen Kurum

There is no statement of support for the article.

Teşekkür

There is no statement of acknowledgement for the article.

Beceri Temelli Matematik Sorularına İlişkin Matematik Öğretmenlerinin Görüşleri

Öz

Bu araştırma, ortaöğretim matematik öğretmenlerinin beceriye dayalı matematik sorularına ilişkin bakış açılarını incelemeyi ve bu soruları derslerine ne ölçüde dâhil ettiklerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanarak tasarlanan bu çalışma İstanbul’un Çatalca ilçesindeki 15 ortaöğretim matematik öğretmeninin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış; elde edilen bulgular, tablolar hâlinde sunulmasına imkân tanıyan betimsel analiz yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Sonuçlar, öğretmenlerin beceriye dayalı matematik sorularını; ezberleme ya da doğrudan işlemsel uygulamalardan ziyade okuduğunu anlama, mantıksal akıl yürütme, yorumlama ve üst düzey düşünme becerilerini gerektiren sorular olarak tanımladıklarını ortaya koymaktadır. Bu soruların genellikle uzun, bilişsel açıdan zorlayıcı ve matematiksel durumları anlama ile modellemeye odaklı olduğu belirtilmiştir. Öğretmenler, beceriye dayalı soruları öğrencilerin analitik düşünme ve yorumlama becerilerini geliştiren, matematiği gerçek yaşam bağlamlarıyla ilişkilendirmelerine olanak tanıyan değerli araçlar olarak görmekte; ayrıca bu tür soruların matematik başarısı ve beceri düzeyi yüksek öğrencileri ayırt etmede etkili olduğunu ifade etmektedir. Ancak müfredatı yetiştirme kaygısı, soruların uzunluğu, zaman kısıtlılığı ve öğrenci seviyesi gibi nedenlerle öğretmenlerin bu sorulara derslerinde yeterince yer veremedikleri tespit edilmiştir. Bulgular doğrultusunda, erken yaşlardan itibaren sınıf içi okuma etkinliklerine ağırlık verilmesi, öğrenme çıktılarına ayrılan süre ve ders saati düzenlemelerinin yeniden gözden geçirilmesi ile öğretmenlere yönelik hizmet içi eğitimlerin planlanması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

beceri temelli matematik soruları , matematik öğretmenleri , ortaöğretim matematik eğitimi , üst düzey düşünme becerileri , matematiksel akıl yürütme

Etik Beyan

Bu makale Dr. Öğr. Üyesi Banu Yaman-Ortaş danışmanlığında 2023 yılında tamamladığımız “ Yeni Nesil Matematik Sorularına İlişkin Ortaöğretim Matematik Öğretmenlerinin Yaklaşımlarının ve Derslerinde Kullanımlarının İncelenmesi” başlıklı yüksek lisans tezi esas alınarak hazırlanmıştır (Yüksek Lisans Tezi, Trakya Üniversitesi, Edirne, Türkiye, 2023). Bu araştırmanın bütün aşamalarında (hazırlık, alanyazın taraması, veri toplama, veri analizi, sunum) bilimsel etik, ilke ve kurallara uygun davrandığımızı; bu çalışma kapsamında yararlanılan eserlerin tamamına kaynakçada yer verdiğimizi; verileri kullanırken veriler üzerinde bir değişiklik yapmadığımızı; araştırmanın intihal içermediğini; Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi ile Yayın Etiği Komitesi (COPE) İlkelerinin tüm şartlarını ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimizi; araştırmamızla ilgili burada yazılı ifadelerimize aykırı herhangi bir durumun saptanması durumunda ortaya çıkabilecek ahlaki ve hukuki bütün sonuçları kabul edeceğimizi beyan ederiz.

Destekleyen Kurum

Araştırma için herhangi bir destek beyanı bulunmamaktadır.

Teşekkür

Araştırma için herhangi bir teşekkür beyanı bulunmamaktadır.

Kaynakça

• Akın, M. F. ve İlhan, A. (2020). İlköğretim matematik öğretmen adaylarının bağlam temelli problemi Benckert kriterlerine göre değerlendirilmesi, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(2), 739-753. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2020..-619094
• Baykul, Y. (2002). İlköğretimde matematik öğretimi (1-5. Sınıflar İçin) (6. Baskı). Pegem A Yayıncılık.
• Biber, A. Ç., Tuna, A., Uysal, R. ve Kabuklu, Ü. N. (2018). Liselere geçiş sınavının örnek matematik sorularına dair destekleme ve yetiştirme kursu matematik öğretmenlerinin görüşleri. Asya Öğretim Dergisi, 6(2), 63-80.
• Çolak, Z. P. (2022). Matematik öğretmenlerinin beceri temelli sorulara yönelik algılayışları [Yüksek lisans tezi], Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Demirel, Ö. (2017). Eğitimde program geliştirme: Kuramdan uygulamaya (25. Baskı). Pegem Akademi. Erden, B. (2020). Türkçe, matematik ve fen bilimleri dersi beceri temelli sorularına ilişkin öğretmen görüşleri. Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(2), 270-292.
• Gökalp, M. (2020). Eğitimde program geliştirme ve değerlendirme (1. baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
• Güneş-Topal, H., ve Özenç, M. (2025). İlkokul matematik dersinde beceri temelli sorular: Sınıf öğretmenlerinin görüş ve uygulamaları, Yaşadıkça Eğitim Dergisi, 39(1), 19–45. https://doi.org/10.33308/26674874.2025391766
• Handal, B. ve Herrington, A. (2003). Mathematics teachers’ beliefs and curriculum reform. Mathematics Education Research Journal, 15(1), 59-69.
• Kablan, Z. ve Bozkuş, F. (2021). Liselere giriş sınavı matematik problemlerine ilişkin öğretmen ve öğrenci görüşleri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 211-231. https://doi.org/10.17860/mersinefd.800738
• Karataş, Z. (2019). 11. ve 12. sınıf temel düzey ders kitaplarındaki örnek ve soruların PISA matematik yeterlik düzeylerine göre incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
• Karataş, Z., Akıncı, M. ve Karataş, İ. (2021). Ortaöğretim matematik 11. sınıf temel düzey ders kitaplarının PISA matematik yeterlik düzeylerine göre incelenmesi, Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 10(4), 1721-1741. https://doi.org/10.30703/cije.907833
• Karakeçe, B. (2021). Ortaokul matematik öğretmenlerinin beceri temelli sorulara ilişkin değerlendirmeleri [Yüksek lisans tezi]. Gaziantep Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Kayhan, M. A., Cangüven, H. D., Kayhan, S. ve Kayhan, F. (2022). Yeni nesil matematik sorularının ortaokul öğrencilerinin psikolojisine etkisi. İçel Dergisi, 2(2), 77-90.
• Kılcan, T. (2021). Yeni nesil matematik sorularına ilişkin tutum ölçeği geliştirme: uygulamak ve güvenirlik çalışması. Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi, 5(2), 170-180. https://doi.org/10.15659/ankad.v5i2.159
• Korkmaz, C. ve Şahin, M. (2019). Liselere kayıt sistemine yönelik öğretmen görüşleri. Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(4), 9-20.
• Köken, N. M. (2022). Yükseköğretime geçiş sınavının ortaöğretimin amaçlarının gerçekleştirilmesine etkisi (yönetici-öğretmen-öğrenci ve veli görüşleri açısından) [Doktora tezi]. Ankara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Manouchehri, A. , Yao, X. , Fleming, A., & Gomez, M. (2016). What do mathematics achievement examinations assess? A critical item analysis. Athens Journal of Education, 3 (4), 313-330. https://doi.org/10.30958/aje.3-4-2
• MEB (2024a). Ortaöğretim matematik dersi öğretim programı (Hazırlık, 9, 10, 11 ve 12. sınıflar): Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. Millî Eğitim Bakanlığı.
• MEB (2024b). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programları ortak metni. Millî Eğitim Bakanlığı.
• Orrill, C. H., & Anthony, H. G. (2003). Implementing reform curriculum: A case of who’ s in charge. The Annual Meeting of the American Educational Research Association, Chicago, IL, USA, April 21-25.
• Öğdem, H. (2022). 9. sınıf matematik ders kitaplarındaki değerlendirme soruları ile TYT matematik testi sorularının SOLO taksonomisi açısından incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Balıkesir Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Sanca, M., Artun, H., Bakırcı, H. ve Murat, O. (2021). Ortaokul beceri temelli soruların yeniden yapılandırılmış bloom taksonomisine göre değerlendirilmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 219-248. https://doi.org/10.33711/yyuefd.859585
• Şahan, H. ve Şahin, Ç. (2023). İlkokul 4. sınıf matematik dersindeki yeni nesil sorularının öğretmen görüşlerine göre incelenmesi. Uluslararası Bilim ve Eğitim Dergisi, 6(1), 83-98. https://doi.org/10.47477/ubed.1231419
• Tortop, F., Cumalı, A., Çelenli, M. ve Taşpınar Şener Z. (2022). LGS sınavındaki beceri temelli matematik sorularına yönelik öğretmen görüşleri. Erciyes Journal of Education, 6(2), 99-126. https://doi.org/10.32433/eje.1076448
• Türker, Y, Sarı, A., Söğüt, H. ve Oğuz, T. (2023). Ortaokul öğrencilerinin yeni nesil sorulara ve matematik dersine yönelik tutumlarının incelenmesi. Ulusal Eğitim Dergisi, 3(2), 469-484.
• Uzun, H. (2021). Yeni nesil matematik sorularına ilişkin ortaokul matematik öğretmenlerinin yaklaşımlarının incelenmesi [Yüksek lisans tezi]. Gaziantep Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Varış, F. (1996). Eğitimde program geliştirme: Teori ve teknikler (6. Baskı). Alkım Yayınları.
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayıncılık.