Araştırma Makalesi

Değiştirilemez Tokenler (NFTs) Çağında Mülkiyet İlişkisi ve Servet Eşitsizliğini Yeniden Düşünmek

Cilt: 73 Sayı: 1 26 Haziran 2023
PDF İndir
EN TR

Değiştirilemez Tokenler (NFTs) Çağında Mülkiyet İlişkisi ve Servet Eşitsizliğini Yeniden Düşünmek

Öz

2009 yılında ilk Bitcoin bloğunun basılmasıyla hayatımıza giren Blockchain teknolojisi ve muhtemel etkileri; popülaritesi nedeniyle Bitcoin tarafından gölgelense de onun çok ötesinde bir potansiyele sahiptir. Blockchain üzerinde inşa edilmiş benzersiz dijital varlıklar olarak tanımlanan değiştirilemez tokenler (NFTs), teknolojik altyapısı sayesinde bu potansiyelin en önemli parçalarından birisini oluşturmaktadır. Bu çalışma, aktif olarak hayata geçmiş NFT’lerin oluşturulma nedenleri ve kullanım alanlarını geleneksel mülkiyet ilişkileri çerçevesinde tartışılmasını amaçlamaktadır. Literatür taraması yöntemiyle hazırlanan bu çalışmadaki bilgiler ve veriler; projelerin internet siteleri ve Blockchain tarayıcıları üzerinden elde edilmiştir. Yapılan literatür araştırması sonucunda, Blockchain altyapısının NFT’lerin kopyalanması ya da değiştirilmesi gibi durumlara imkan tanımaması, mülkiyet ilişkilerinde üçüncü bir aracı ya da onay mekanizması ihtiyacını sorgular hale getirmiştir. Binlerce $ değerindeki; sanat, oyun, fiziksel ürün ya da ortaklık NFT’lerin Noter/Tapu Müdürlükleri gibi üçüncü bir onay mekanizmasına ihtiyaç duyulmadan alınıp satılmasına imkan tanımıştır. Öyle ki OpenSea gibi merkeziyetsiz ikincil pazarda alınıp-satılan bu NFT’ler 20 milyar $’ların üstünde satış hacmine ulaşmıştır. Bununla birlikte, NFT alım-satımlarının %85’inin en büyük %10 cüzdan tarafından yapıldığı tespit edilmiştir. Değerli NFT’lerin büyük çoğunluğunun küçük bir grupta toplanması, Blockchainde servet eşitsizliği olgusunu güçlendirmektedir. Son olarak, maddi değerlerinin dışında diploma gibi tek bir kişi için üretilen ve benzersiz olan kanıt niteliğindeki belgeler NFT’ye dönüştürülerek diploma işlevi de görmeye başlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Art Blocks. (2020). Art blocks | about. 6 Şubat 2023 tarihinde https://info.artblocks.io/about adresinden erişildi. google scholar
  2. Ateşler, H. (2023, 17 Ocak). Yılmaz Aslantürk'ün çalınan kripto paralarını Binance geri aldı. Bitcoin haberleri—Uzmancoin—Kripto para ve Blockchain. https://uzmancoin.com/yilmaz-aslanturk-kripto-binance-geri-aldi/ adresinden erişildi. google scholar
  3. Axie Infinity. (2022). Axie infinity. Axie Infinity. 4 Şubat 2023 tarihinde https://axieinfinity.com/ adresinden erişildi. google scholar
  4. Baker, H. K., Nikbakht, E. & Stein Smith, S. (Ed.). (2021). Blokchain: An overview. The Emerald handbook of blockchain for business içinde , Emerald handbooks (First edition., ss. 3-14). Bingley, United Kingdom: Emerald Publishing Limited. google scholar
  5. BAYC. (2022). Bored ape yatch club—Roadmap. 6 Şubat 2023 tarihinde https://boredapeyachtclub. com/#/home#roadmap adresinden erişildi. google scholar
  6. Beekman, J. (2022, 22 Temmuz). How nft 3d printing creates new market opportunities. IoT Marketing. https://iotmktg.com/how-nft-3d-printing-creates-new-market-opportunities/ adresinden erişildi. google scholar
  7. Boson. (2022a). Boson Protocol—Web3's commerce layer. 16 Şubat 2023 tarihinde https://www. bosonprotocol.io/ adresinden erişildi. google scholar
  8. Boson. (2022b). Boson dApp | buy/sell physical products as nfts. 16 Şubat 2023 tarihinde https:// bosonapp.io/ adresinden erişildi. google scholar

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

26 Haziran 2023

Gönderilme Tarihi

17 Şubat 2023

Kabul Tarihi

7 Haziran 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 73 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Yertüm, U. (2023). Değiştirilemez Tokenler (NFTs) Çağında Mülkiyet İlişkisi ve Servet Eşitsizliğini Yeniden Düşünmek. İstanbul İktisat Dergisi, 73(1), 555-585. https://doi.org/10.26650/ISTJECON2022-1252403
AMA
1.Yertüm U. Değiştirilemez Tokenler (NFTs) Çağında Mülkiyet İlişkisi ve Servet Eşitsizliğini Yeniden Düşünmek. İstanbul İktisat Dergisi. 2023;73(1):555-585. doi:10.26650/ISTJECON2022-1252403
Chicago
Yertüm, Umut. 2023. “Değiştirilemez Tokenler (NFTs) Çağında Mülkiyet İlişkisi ve Servet Eşitsizliğini Yeniden Düşünmek”. İstanbul İktisat Dergisi 73 (1): 555-85. https://doi.org/10.26650/ISTJECON2022-1252403.
EndNote
Yertüm U (01 Haziran 2023) Değiştirilemez Tokenler (NFTs) Çağında Mülkiyet İlişkisi ve Servet Eşitsizliğini Yeniden Düşünmek. İstanbul İktisat Dergisi 73 1 555–585.
IEEE
[1]U. Yertüm, “Değiştirilemez Tokenler (NFTs) Çağında Mülkiyet İlişkisi ve Servet Eşitsizliğini Yeniden Düşünmek”, İstanbul İktisat Dergisi, c. 73, sy 1, ss. 555–585, Haz. 2023, doi: 10.26650/ISTJECON2022-1252403.
ISNAD
Yertüm, Umut. “Değiştirilemez Tokenler (NFTs) Çağında Mülkiyet İlişkisi ve Servet Eşitsizliğini Yeniden Düşünmek”. İstanbul İktisat Dergisi 73/1 (01 Haziran 2023): 555-585. https://doi.org/10.26650/ISTJECON2022-1252403.
JAMA
1.Yertüm U. Değiştirilemez Tokenler (NFTs) Çağında Mülkiyet İlişkisi ve Servet Eşitsizliğini Yeniden Düşünmek. İstanbul İktisat Dergisi. 2023;73:555–585.
MLA
Yertüm, Umut. “Değiştirilemez Tokenler (NFTs) Çağında Mülkiyet İlişkisi ve Servet Eşitsizliğini Yeniden Düşünmek”. İstanbul İktisat Dergisi, c. 73, sy 1, Haziran 2023, ss. 555-8, doi:10.26650/ISTJECON2022-1252403.
Vancouver
1.Umut Yertüm. Değiştirilemez Tokenler (NFTs) Çağında Mülkiyet İlişkisi ve Servet Eşitsizliğini Yeniden Düşünmek. İstanbul İktisat Dergisi. 01 Haziran 2023;73(1):555-8. doi:10.26650/ISTJECON2022-1252403