Öz

The administrative organization that the Ottoman Empire practiced in the eastern border was quite different from the structures that employed in the central part of the empire. Undoubtedly, the two major rivals, Ottomans and Iranians, here struggled for domination over this region. The Ottomans employed and called the administrative structure of the region as the sovereign (hukumet) and the dynasty estate (yurtluk-ocaklık) sanjaks. Among these many sanjaks, one of the least known was the Estate of Mihrani which has not been studied yet by any other research by details. Another feature of the Mihrani Estate was that this administrative unit has both an autonomous status and also a name of a tribal organization that settled in three different regions. In the study, the timar system applied in the Mihrani Ekrad sanjak was mentioned. In addition, the dynasty’s claim of the sayyid, a religious privilege, was discussed.

In this study, firstly, the Estate of Mihrani, which was an administrative status, will be discussed and then, in the three different districts, and then, the Mihrani tribe, settled in different regions, will be analyzed especially by using some chronicles, travel books, secondary sources, and the Ottoman archival documents. What makes this work unique is that it has never been addressed with details before. Therefore, this research is the first original study written on the Mihranis.

Anahtar Kelimeler

• The Mihrani
• Dynasty Estate
• Tribe
• the Ekrad
• The Diyarbekir
• The Ottoman Empire

Mihrani Ekrad Sancağı: Kadim Bir Aşiret Yurtluk Ocaklığı

Öz

Osmanlı Devleti’nin doğu sınırında izlediği idari örgütlenme merkeze yakın eyalet ve sancaklardaki yapılanmadan hayli farklıydı. Bu örgütlenmeyi belirleyen ise kuşkusuz buradaki iki büyük rakip komşu devletin bu sınırlar üzerindeki hâkimiyet mücadelesiydi. Söz konusu bu özgün yapının mülki idari terminolojideki ismi hükûmet ve yurtluk-ocaklık sancaklardı. Bunlar arasında günümüze değin en az bilinenlerden biri Mihrani ocağıdır. Muhtar statülü idari birimler arasında yer alan Mihrani Ekrad sancağının diğer bir özelliği ise aşiret örgütlenmesine sahip olması ve aynı adı taşıyan aşiret mensuplarının üç farklı bölgede yerleşmiş olmasıydı. Araştırmada, Mihrani Ekrad sancağında uygulanan tımar sistemine değinilmiştir. Ayrıca, hanedanın dini bir imtiyaz olan seyyidlik iddiası ele alınmıştır.

Bu çalışmada öncelikle idari bir statü olan Mihrani ocağı, akabinde ise üç farklı mıntıkada meskûn aşiretin başta kronikler olmak üzere, seyahatnameler, araştırma eserler ve özellikle Osmanlı arşivine yansımış görünümü tasvir edilmeye çalışılacaktır. Bu çalışmayı özgün kılan husus, konunun daha önce hiçbir yerde ele alınmamış olmasıdır. Haliyle bu araştırma Mihraniler’e dair kaleme alınan ilk özgün çalışmadır. 

Anahtar Kelimeler

• Mihrani
• Yurtluk-Ocaklık
• Aşiret
• Ekrad
• Diyarbekir
• Osmanlı Devleti

Kaynakça

1. - BOA, A.DVN.MHM.d, Defter No: 001, Belge No: 1000, 17 evail-i Muharrem. - BOA, A.DVN.MHM.d, Defter No: 16, Belge: 533. - DŞS 313-100-1 ve 2 numaralı Receb 1159 tarihli belgeler. - DŞS 360-93-1, 7 Cemaziyelevvel 1153. - DŞS 360-101-2, 10 Cemaziyelevvel 1153. - DŞS 313-75-2, 5 Cemaziyelahir 1164. - TSMA. No: E:11696.