TÜRKİYE’DEKİ SURİYELİ MÜLTECİLERE YÖNELİK ENTEGRASYON POLİTİKALARI: ÇEKİNGEN VE MERKEZİYETÇİ YAKLAŞIMLAR

Öz

Amaç: Arap devrimlerinin etkisiyle gerçekleşen gösteri ve protestolarla Mart 2011'de patlak veren Suriye iç savaşı, Suriye halkının önce Lübnan, Türkiye ve Ürdün gibi komşu ülkelere, ardından başta Avrupa olmak üzere dünyanın dört bir köşesine sığınmalarına neden oldu. Suriyelilerin Türkiye topraklarına sığınma talebinde bulunmasıyla, Türkiye mülteci politikaları bağlamında yeni bir döneme girdi. Türkiye geçici olduğunu varsaydığı bu kitlesel göç hareketi için önce “misafirperverliğe” dayalı pozitif bir söylem geliştirdi. Sayıların artmasıyla, Türkiye Suriyelilerin kalıcılığına yönelik politikaları gözden geçirmek durumunda kaldı. Bu derleme makale 2011’den bugüne Türkiye’deki Suriyeli mültecilere uygulanan entegrasyon politikalarının genel bir değerlendirmesini yaparak, bu politikaları üç dönem etrafında incelemeyi amaçlamaktadır: sürekli geçiciliği hazırlayan dönem; sürekli geçiciliği devam ettiren çekingen/utangaç entegrasyon ve sürekli geçiciliği kalıcılaştıran merkeziyetçi entegrasyon. Yöntem: Bu derleme makalede ikincil kaynaklar ayrıntılı olarak incelenmiş, entegrasyon politikaları eleştirel bir perspektifle yeniden irdelenmiştir. Bu amaçla akademik literatür taranmış, kamu kurumları, çeşitli kuruluşlar ve STK’ların güncel raporları kullanılarak entegrasyon politikalarına yeniden bir bakış sağlanmıştır. Bulgular: 2011 yılından itibaren Suriyelilerin gelişiyle birlikte, Türkiye dünyada en fazla mülteciye ev sahipliği yapan ülke konumundadır. Bu kitlesel göç hareketiyle Türkiye bir yandan eski söylem ve uygulamalarını devam ettirmiş, bir yandan da yeni politikalara duyulan ihtiyaca önce “kısmi ve çekingen” sonra “merkeziyetçi” uygulamalarla cevap vermiştir. Daha çok AB fonlarıyla şekillenen ve araçsallaştırılan bu politika ve uygulamalar çekingenlik ve merkeziyetçilik ekseninde salınırken, Suriyelilerin “sürekli geçiciliği” ve giderek artan “mülteci karşıtlığı” Türkiye’nin kabul ve entegrasyon kapasitesini zorlamaktadır. Sonuç olarak, entegrasyon politikalarında, merkezi yönetim, etkin yerel yönetimler ve sivil toplum örgütleriyle iş birliğinin daha çok geliştirilmesi, çok katmanlı bir göç yönetişiminin önünün açılması, merkezden tabana giden uygulamaların, tabandan şekillenebilmesi için oldukça önemli bir fırsat sağlayacaktır. Özgünlük: Bu makale, Türkiye’de Suriyelilere yönelik entegrasyon politikalarındaki dönüşümü üç dönem üzerinden irdelemiş, Türkiye’nin uygulamalarındaki süreklilikleri ve kırılmaları yeniden ele alarak göç çalışmalarına özgün bir katkı sunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Göç
• Sosyal Uyum
• Entegrasyon Politikaları
• Avrupa Birliği
• Suriyeli Mülteciler

INTEGRATION POLICIES TOWARDS SYRIAN REFUGEES IN TURKEY: AVOIDANT AND CENTRALIST APPROACHES

Öz

influence of the Arab revolutions, caused the Syrian people to cross their own country's borders, first to neighboring countries such as Lebanon, Turkey and Jordan, and then to all corners of the world, especially Europe. Türkiye entered a new era in the context of refugee policies when Syrians escaping from conflict sought asylum in Turkish territory. Türkiye first developed a positive immigration discourse based on “hospitality” and “charity” for Syrians, whom it assumed were temporary. However, as the numbers gradually increased, Türkiye had to review both the permanence of Syrians and the policies regarding this permanence. The review article aims to make a general evaluation of the integration policies impelmented to Syrian refugees who entered Türkiye after 2011 and to examine these policies around three periods: the period that prepares permanent temporariness; avoidant/shy integration that perpetuates permanent temporariness rality and centralized integration that stabilized permanent temporariness. Methodology: Within the scope of the review article in question, secondary sources have been examined in detail and the integration policies implemented for Syrians in Türkiye have been re-evaluated from a critical perspective. For this purpose, academic literature on the subject was scanned, and a new look at integration policies was provided by using the findings and data of current reports prepared by public institutions, various organizations and NGOs. Findings: Today, Türkiye is the country hosting the highest number of refugees in the world, with the arrival of Syrian refugees since 2011. With this mass migration movement, Türkiye, on the one hand, continued its old discourse and practices, and on the other hand, responded to the need for new policies, first partially and then with centralist practices. While these policies and practices, shaped and instrumentalized mostly by European Union funds, oscillate on the axis of timidity and centralism, the permanen temporality of Syrians and the increasing anti-refugee sentiment challenge Türkiye's acceptance and integration capacity. As a result, in integration policies, further development of cooperation with the central government, effective local governments and non-governmental organizations will provide a very important opportunity to pave the way for a multi-layered migration governance and to shape the practices from the center to the grassroots. Originality: This article aims to make an original contribution to the field of migration studies by examining the transformation in integration policies for Syrians in Turkey over three periods and reconsidering the continuities and breaks in Turkey's practices.

Anahtar Kelimeler

• Migration
• Social Cohesion
• Integration Policies
• European Union
• Syrian Refugees

Kaynakça

1. Abdelaaty, L. (2021). Refugees and guesthood in Turkey. Journal of Refugee Studies, 34(3), 2827–2848.
2. AIDA, (2018). Country Report: Turkey 2018, https://www.asylumineurope.org/reports/country/turkey> 117. (Erişim tarihi: 15 Eylül 2023)
3. AIDA, (2021). Ülke Raporu: Türkiye. https://asylumineurope.org/wp-content/uploads/2023/02/AIDA-TR_2021update_Turkish.pdf. (Erişim tarihi: 10 Ekim 2023)
4. Akçapar, Ş. K. & Şimşek, D. (2018). The politics of Syrian refugees in Turkey: A question of inclusion and exclusion through citizenship. Social Inclusion, 6(1), 176-187.
5. Aksel, D., & İçduygu, A. (2019). Borders and the mobility of migrants in Turkey. https://www.cidob.org/en/publications/publication_series/project_papers/ceaseval/borders_and_the_m obility_of_migrants_in_turkey (Erişim tarihi: 16 Eylül 2023)
6. Aktel, M. & Kaygısız, Ü. (2018). Türkiye’de göç yönetimi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(2), 579-604.
7. Atasü-Topçuoğlu, R. (2019). Media discussion on the naturalization policy for Syrians in Turkey. International Migration, 57(2), 283-297.
8. Avrupa Komisyonu (2004). EU common basic principles for immigration integration. https://migrant-integration.ec.europa.eu/library-document/common-basic-principles-immigrant-integration-policy-eu_en (Erişim tarihi: 11 Şubat 2023)

9. Avrupa Komisyonu (2016). Action plan of the integration of third country nationals. Communication from the Commission to the European Parliament, the Council, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A52016DC0377 (Erişim tarihi: 23 Mart 2023)
10. Avrupa Komisyonu (2021). Action plan on integration and inclusion 2021-2027: Questions and answers. https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/qanda_20_2179. (Erişim tarihi: 22 Mart 2022)
11. Avrupa Komisyonu & DG Home (2022), Special eurobarometer 519 report: Integration of immigrants in the European Union. https://migrant-integration.ec.europa.eu/library-document/special-eurobarometer-integration-immigrants-european-union_en (Erişim tarihi 13 Ekim 2023)
12. BBC News, (2023, 09 Kasım). İçişleri Bakanı Yerlikaya Türk vatandaşı olan Suriyelilerin sayısının 238 bine yaklaştığını açıkladı. https://www.bbc.com/turkce/articles/c1e29v09d3eo
13. Baban, F., Ilcan, S., & Rygiel, K. (2017). Syrian refugees in Turkey: Pathways to precarity, differential inclusion, and negotiated citizenship rights. Journal of Ethnic and Migration Studies, 43(1), 41-57.
14. Balta, E., Elçi, E. & Sert, D. (2023). 2023 seçimleri ve Türkiye’de göç tartışmaları. https://tr.boell.org/sites/default/files/2023-11/2023-secimleri-ve-turkiyedeki-goc-tartismalari-rapor.pdf (Erişim tarihi: 30 Aralık 2023)
15. Betts, A., Memişoğlu, F., & Ali, A. (2020). What difference do mayors make? The role of municipal authorities in Turkey and Lebanon’s response to Syrian refugees. Journal of Refugee Studies. 34(1), 491-519.
16. BMMYK, (2019). Promoting access to and the provision of protection fact sheet. https://data2.unhcr.org/en/documents/download/71066 (Erişim tarihi: 18 Şubat 2023)
17. BMMYK 3RP, (2023). Türkiye ülke bölümü 2023-2025. https://www.3rpsyriacrisis.org/wp-content/uploads/2023/03/3RP-2023-2025-Turkiye-Country-Chapter_TR.pdf (Erişim tarihi: 25 Aralık 2023)
18. BMMYK & Dünya Bankası, (2022). Türkiye'de COVID-19 ve hassas durumdaki kişiler ile mültecilerin geçim kaynakları: sentez rapor. https://data.unhcr.org/en/documents/details/96357 (Erişim tarihi: 20 Aralık 2023)
19. Carpi, E. & Şenoğuz, P. H. (2021). Refugee hospitality in Lebanon and Turkey: On making ‘the other’. International Migration, 57(2), 126-142.
20. Carrera, S. & M. Ineli-Ciger (der.), (2023). EU Responses to the large-scale refugee displacement from Ukraine: An analysis on the temporary protection directive and its implications for the future EU asylum policy. San Domenico di Fiesole: EUI.
21. Dahinden, J. (2016). A plea for the ‘de-migranticization’ of research on migration and integration. Ethnic and Racial Studies, 39(13), 2207-2225.
22. Dağlı, E. & Yüksel, C. (2023). Türkiye’de geçici koruma kapsamındaki Suriyelilerin yerel yönetimlerin hizmet sunumuna etkisi. Uluslararası Sosyal Siyasal ve Mali Araştırmalar Dergisi, 3(1), 33-49.
23. Danış, D. (der.) (2023). Gitmek ve dönmek arasında: Türkiye’de yeni nesil beyin göçü, Ankara: Nika.
24. Danış, D., Biehl, K. & Kablan, E. (2023). Göç ve deprem III: İstanbul’a gelen depremzede mültecilere yönelik kabul ve dışlanma mekanizmaları, İstanbul: Göç Araştırmaları Derneği (GAR).
25. Danış, D. & Çoban, F. (2023). 2023 seçimleri gölgesinde Türkiye’de siyaset ve göçmenler. https://www.gazeteduvar.com.tr/2023-secimleri-golgesinde-turkiyede-siyaset-ve-gocmenler-haber-1623217 (Erişim tarihi: 4 Kasım 2023)
26. Danış, D., & Dikmen, H. (2022). Türkiye’de göçmen ve mülteci entegrasyonu: politikalar, uygulamalar ve zorluklar. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Türkiye’nin Göç Siyaseti Özel Sayısı, 21(Özel Sayı), 24-45.
27. GAR, (2022). Araştırma Raporu 8 -Suriye’den göçün 10. yılında sivil toplum: Aktörler, süreçler ve öngörüler.https://gocarastirmalaridernegi.org/attachments/article/289/Suriye%E2%80%99den%20G%C3%B6%C3%A7%C3%BCn%2010.%20Y%C4%B1l%C4%B1nda%20Sivil%20Toplum.pdf (Erişim tarihi: 21 Şubat 2023)
28. Elçi, E. (2022). Göçmenlere karşı tutumların parti tercihlerine etkisi: Türkiye örneği. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Türkiye’nin Göç Siyaseti Özel Sayısı, 21(Özel Sayı), 46-73.
29. Erdoğan, M. M. (2020). Suriyeliler barometresi 2019: Suriyelilerle uyum içinde yaşamın çerçevesi. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
30. HBSD, (Heinrich Böll Stiftung Derneği). (2019). Türkiye’deki sığınma mevzuatı ve politikalarına ilişkin rapor. https://tr.boell.org/sites/default/files/2019-12/ASYLUM%20TR-S.pdf (Erişim tarihi: 30 Mayıs 2023)
31. Favell, A. (2019). Integration: twelve propositions after Schinkel. Comparative Migration Studies, 7(21), 1-10.
32. İçduygu, A., & Demiryontar, B. (2022). Türkiye’de devlet ve Suriyeli mülteciler: çelişkili politikalar ve araçsal rasyonellik. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Türkiye’nin Göç Siyaseti Özel Sayısı, 21(Özel Sayı), 316-334.
33. İçduygu, A., & Millet, E. (2016). Syrian refugees in Turkey: Insecure lives in an environment of pseudo-integration. İstanbul: Global Turkey in Europe.
34. İçduygu, A., & Şimşek, D. (2016). Syrian refugees in Turkey: Towards integration policies. Turkish Policy Quarterly, 15(3), 59-69.
35. Imrie-Kuzu, D. & Özerdem, A. (2023). Keeping Syrian refugees in Turkey is not a good idea: a new concept of ‘reluctant local integration’. Third World Quarterly, 44(7), 1606-1624, DOI: 10.1080/01436597.2023.2197205
36. İstanbul Valiliği, (2019, 15 Kasım). Düzensiz göç, kayıtsız Suriyeliler ve kayıt dışı istihdam ile ilgili basın açıklaması. http://istanbul.gov.tr/duzensiz-goc-kayitsiz-suriyeliler-ve-kayit-disi-istihdam-ile-ilgili-basin-aciklamasi (Erişim tarihi: 5 Mayıs 2023)
37. Karaçay, A. B. (2023). Karaçay, A. B. (2023). Temporary protection regimes in Türkiye and Germany: Comparing Bosnian Syrian and Ukrainian refugee protection regimes. Imgelem, 7(13), 561-586.
38. Kaya, A. (2014). Türkiye’de göç ve uyum tartışmaları: Geçmişe dönük bir bakış. İdealkent, 5(14), 11-28.
39. Kaya, A. (2020a). Reception- Turkey research report. RESPOND-multilevel governance of mass migration in Europe and beyond project (#770564, Horizon2020) Report Series. https://www.respondmigration.com/wp-blog/. (Erişim tarihi: 23 Şubat 2023).
40. Kaya, A. (2020b). The need for a stronger integration discourse in Turkey. https://www.respondmigration.com/blog-1/stronger-integration-dis- course-in-turkey (Erişim 19 Şubat 2023)
41. Kaya, A. (2022). Türkiye’de entegrasyon tartışmaları: aktörler ve rolleri. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Türkiye’nin Göç Siyaseti Özel Sayısı, 21(Özel Sayı), 335-359.
42. Kaya, A., Rottman, S., Gökalp-Aras, E., & Şahin-Mencütek, Z. (2020). Reception and integration of Syrian refugees in Turkey. Uppsala: RESPOND.
43. Kaya Erdoğan, E., Kurtuluş, H., & Yükseker, D. (2022). İstanbul’da göçmenlerin mekâna yerleşme ve tutunma dinamikleri: Beyoğlu örneği. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Türkiye’nin Göç Siyaseti Özel Sayısı, 21(Özel Sayı), 135-158.
44. Kirişçi, K., & Yıldız, A. (2023). Turkey’s asylum policies over the last century: Continuity, change and contradictions. Turkish Studies, 24(3-4), 522-549.
45. Koca, B. T. (2016). Syrian refugees in Turkey: From “guests” to “enemies”. New Perspectives on Turkey, 54, 55-75.
46. Korkut, U. (2016). Pragmatism, moral responsibility or policy change: The Syrian refugee crisis and selective humanitarianism in the Turkish refugee regime. Comparative Migration Studies, 4(2), 1-20.
47. Körükmez, L., Danış, D. & Karakılıç, İ. Z. (2022). Toplumsal cinsiyet tartışmalarında Suriyeli kadınlar ve emek. Alternatif Politika, 14(2), 201-228.
48. Kurtuluş, H., Yükseker, D., ve Kaya Erdoğan, E. (2022). Hak temelli yerel politika bağlamında Beyoğlu'ndaki göçmenler: Nitel bir araştırma. Türkiye Ekonomik, Sosyal ve Siyasal Araştırmalar Vakfı ve Heinrich Böll Stiftung Derneği Türkiye Temsilciliği. https://tr.boell.org/sites/default/files/2022-06/Beyoglu%20Raporu_V03-final.pdf. (Erişim tarihi: 3 Eylül 2023)
49. Mülteciler Derneği (2020). Mülteciler Derneği sosyal uyum stratejisi. https://multeciler.org.tr/wp-content/uploads/2020/03/multeciler-dernegi-sosyal-uyum-strateji-belgesi-2020.pdf (Erişim tarihi: 18 Eylül 2023)
50. Nurdoğan, A. K., & Öztürk, M. (2018). Geçici koruma statüsü ile Türkiye’de bulunan Suriyelilerin vatandaşlık hakkı. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(3), 1163-1172.
51. Osseiran, S. (2020). The intersection of labour and refugee policies in the Middle East and Turkey: exploring the dynamics of “permanent emporariness. Civil Society Review, 4(2), 94–112.
52. Özçürümez, S., & Hoxha, J. (2023). Expanding the boundaries of the local: Entrepreneurial municipalism and migration governance in Turkey. New Perspectives on Turkey, 68, 95-113.
53. Penninx, R. (2019). Problems of and solutions for the study of immigrant integration. Comparative Migration Studies. 7(13), 1-11.
54. Penninx, R. & Garcés-Mascareñas, B. (2016). The concept of integration as an analytical tool and as a policy concept. İçinde B. Garcés-Mascareñas, ve R. Penninx, (der.) Integration Processes and Policies in Europe: Contexts, Levels and Actors (s. 11-29), Springer Open Access, https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-319-21674-4. (Erişim tarihi: 5 Ocak 2023)
55. Schinkel, W. (2018). Against ‘immigrant integration’: for an end to neocolonial knowledge production. Comparative Migration Studies, 6(31), 1-17.
56. Scholten, P., Collett, E. & Petrovic, M. (2017). Mainstreaming migrant integration? A critical analysis of a new trend in integration governance. International Review of Administrative Sciences, 83(2), 283–302.
57. Scholten, P., & Penninx, R. (2016). The multilevel governance of migration and integration. İçinde B. Garcés-Mascareñas ve R. Penninx (der.), Integration processes and policies in Europe: Contexts, levels and actors, (s. 91-108), Springer Open Access, https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-319-21674-4. (5 Ocak 2023)
58. Sert, D., & Danış, D. (2021). Framing Syrians in Turkey: State control and no crisis discourse. International Migration, 59(1), 197-214.
59. Sert, D., Danış, D., & Sevinin, E. (2023). Göç ve deprem durum tespit raporu. İstanbul: Göç Araştırmaları Derneği, GAR.
60. Sert, D., & Sevinin, E. (2023). Göç ve deprem durum tespit raporu II. İstanbul: Göç Araştırmaları Derneği, GAR.
61. Şahin Mencütek, Z., Gökalp-Aras, N.E., Kaya, A. & Rottmann, S.B. (2023). Syrian refugees in Turkey. between reception and integration. IMISCOE Research Series: Springer.
62. Şimşek, D. (2019). Türkiye'de Suriyeli mülteci entegrasyonu: Zorlukları ve olanakları. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 4(2): 172-187. TEPAV (2021). İşgücü piyasasında Suriyeliler. Ankara: TEPAV.
63. Unutulmaz, K. O. (2017). Integration of Syrians: politics of integration in Turkey in the face of a closing window of opportunity. İçinde D. Eroglu-Utku, K. O. Unutulmaz, & İ. Sirkeci (der.), Turkey’s Syrians: Today and Tomorrow (s. 213–236). Londra: Transnational Press.
64. Unutulmaz, K. O. (2022). Suriyelilerin uyumunda bugün ve yarın: Toplumsal algıların dönüşümü ve yönetimi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Türkiye’nin Göç Siyaseti Özel Sayısı, 21(Özel Sayı), 01-23
65. Yanaşmayan, Z., Üstübici, A., & Kaşlı, Z. (2019). Under the shadow of civilizationist populist discourses: Political debates on refugees in Turkey. New Diversities, 21(2), 37-51.
66. Yükseker, D. (2021). Kapsayıcı belediyecilik ve göçmenlerin kamusal hizmetlere erişimi: Yerel politikalar için öneriler.” İstanbul: Türkiye Sosyal, Ekonomik ve Siyasal Araştırmalar Vakfı. http://www.tuses.org.tr/userfiles/files/kapsay%C4%B1c%C4%B1%20 belediyeler-yerel%20politika%20o%CC%88nerileri.pdf. (Erişim tarihi 18 Ocak 2023)
67. Yükseker, D., Kurtuluş, H., Tekin, U., Kaya Erdoğan, E. (2023). Göçmen mahallelerinde yaşam: Türkiye’de 2010 sonrası göçler ve göçmenlerin toplumsal katılımı, Heinrich Böll Stiftung Derneği Türkiye Temsilciliği, https://tr.boell.org/tr/2023/11/28/gocmen-mahallelerinde-yasam. (Erişim tarihi 29 Kasım 2023)
68. Zapata-Barrero, R., Caponio, T. ve Scholten, P. (2017). Theorizing the ‘local turn’ in a multi-level governance framework of analysis: a case study in immigrant policies. International Review of Administrative Sciences. 83(2), 241–24.