Paris ve İstanbul’un Alt ve Orta Sınıf Mahallelerinin Gençleri: Sosyokültürel İlişki Ağları ve Mekânlar

Öz

Bireyin kendini kurma sürecinin çok farklı etki alanlarının baskısı altında, değişik kaynaklardan beslenerek ilerlediği sosyoloji alanında yapılan çalışmalardan bilinmektedir. Aile bağlarının ve eğitim kurumlarının yanında enformel ilişki ağlarının da sosyalleşmede önemli bir kaynak sağladığı da araştırmalarla ortaya konmuştur. Bu çalışmada, bir yandan Paris’in yoksul ve varlıklı banliyölerinde ve öbür yandan da İstanbul’un varoşlarında ve orta kesimin oturduğu mahallelerde yaşayan çocukların ve gençlerin kültürel alanlarla kurdukları ilişkilerin sosyalleşme süreçleri üzerindeki etkileri incelenmektedir. Çalışmanın amacı, kentlerde yaşayan çocukların ve gençlerin sosyalleşme sürecinde kültürel mekânlarda bulunmasının önemini ortaya koyarak, kültürel imkânlara erişemeyenlerin oluşturduğu farklı sapma risklerine işaret etmektir. Yarı yapılandırılmış görüşme ve gözlemlere dayanan bu çalışma nitel araştırma yöntemini esas almıştır. Ayrıcalıklı sınıfların çocuklarının kültürel alanlarla ve aktivitelerle olan yoğun ilişkileri, onlara eğitim alanındaki başarının yolunu açarak geleceklerini şekillendirirken, yoksul mahallelerdeki çocukların bu imkânlardan faydalanamayışı da aynı şekilde eğitim alanındaki başarısızlıklarının ve mesleki ve sosyal alanda en altta konumlanmalarının en önemli nedeni olabilmektedir. Kültürel mekânların varlığı ile boş zamanlar ve eğlence alışkanlıkları arasındaki ilişki hem Fransız banliyölerindeki yoksul gençlerin ötekileştirilme durumunu hem de İstanbul’un varoşlarındaki gençlerin toplumsal konumunu açıklamak için önemli bir etkendir. Bu çalışmanın önemi de her iki alan arasındaki bu ilişkiyi ortaya koymasından gelmektedir. Boş zamanlarla kültürel mekânlar arasındaki bağın önemi düşünüldüğünde, yerel politikaların oluşmasında kültürel mekânların yaygınlaştırılmasının hayatiyeti (özellikle yoksul sınıflar için) daha iyi anlaşılabilir.

Anahtar Kelimeler

• Gençlik
• sosyalleşme
• mekân
• kültür
• banliyö
• varoş

Youth in Lower and Middle Class Neighborhoods of Paris and Istanbul: Sociocultural Networks and Spaces

Öz

Sociological studies demonstrate that an individual's self-construction process proceeds under the pressure of diverse influences and drawing on diverse sources. Research has also demonstrated that, in addition to family ties and educational institutions, informal networks provide a significant source of socialization as well. Also, this study examines the effects of the relationships established with cultural spaces on the socialization processes of children and young people living in the poor and wealthy suburbs of Paris on the one hand, and in the slums and middle-class neighborhoods of Istanbul. The study aims to highlight the importance of cultural engagement in the socialization process of children and youth living in urban areas and to highlight the diverse risks of deviance posed by those lacking access to cultural opportunities. This study, based on semi-structured interviews and observations, employs a qualitative research method. While the intense engagement of children from privileged classes with cultural spaces and activities paves the way for educational success and shapes their futures, the inability of children from impoverished neighbourhoods to benefit from these opportunities can also be a major factor in their educational underachievement and their subsequent position at the bottom of the professional and social ladder. The relationship between the existence of cultural spaces, leisure time, and entertainment habits is a key factor in explaining both the marginalization of poor youth in French suburbs and the social position of young people in Istanbul's slums. The significance of this study lies in revealing this relationship between these two areas. Considering the importance of the link between leisure time and cultural spaces, the vital role of expanding cultural spaces (especially for the disadvantaged classes) in shaping local policies can be better understood.

Anahtar Kelimeler

• Youth
• socialization
• space
• culture
• suburbs
• slum

Kaynakça

1. Bacqué, M.-H. (2011). Fransa'da eski kızıl banliyölerdeki bağlanmalar ve çözülmeler üzerine. Bağlam, 26, 49–54.
2. Berger, P., & Luckmann, T. (2015). Modernite, çoğulculuk ve anlam krizi. Heretik Yayınları.
3. Bourdieu, P. (1979). La distinction: Critique sociale du jugement. Les Éditions de Minuit.
4. Bourdieu, P. (2012). Sur l'État: Cours au Collège de France (1989–1992). Seuil.
5. Bourdieu, P. (2016). Seçilmiş metinler. Heretik Yayınları.
6. Charlot, B. (1997). Du rapport au savoir: Éléments pour une théorie. Anthropos.
7. Condorcet, J. A. N. de Caritat, Marquis de. (1822). Esquisse d'un tableau historique de l'esprit humain: Suivie de réflexions sur l'esclavage des Nègres. Masson et fils.
8. Dubar, C. (1991). La socialisation: Construction des identités sociales et professionnelles. Armand Colin. Dubar, C. (2000). La crise des identités. Presses Universitaires de France.

9. Dubet, F. (1987). La galère: Jeunes en survie. Fayard.
10. Dubet, F. (2025). Le mépris: Émotion collective, passion politique. Seuil / La République des Idées.
11. Dubet, F., & Lapeyronnie, D. (1992). Les quartiers d'exil. Éditions du Seuil.
12. Dumazedier, J. (1962). Vers une civilisation du loisir ? Éditions du Seuil.
13. Fransa Adalet Bakanlığı. (2023). Mission d'analyse des profils et motivations des délinquants interpellés à l'occasion de l'épisode de violences urbaines. https://www.justice.gouv.fr/sites/default/files/2024-11/rapport_definitif_violences_urbaines.pdf
14. Galland, O. (1997). La sociologie de la jeunesse. Armand Colin.
15. Kazgan, G. (2006). İstanbul gençliği: Gençlik değerleri araştırması. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
16. Khosrokhavar, F. (2014). Radicalisation. Éditions de la Maison des Sciences de l'Homme.
17. Kurtaran, Y. (2008). Gençlik çalışmaları ve İstanbul'daki yerel yönetimler. N. Yentürk, Y. Kurtaran, & G. Nemutlu (Ed.), Türkiye'de gençlik çalışması ve politikaları içinde. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
18. Lefebvre, H. (2000). La production de l'espace. Anthropos.
19. Merklin, D. (2009). Quartiers populaires, quartiers politiques. La Dispute.
20. Oberti, M., & Le Gall, M.-G. (2024). Les territoires des émeutes: La ségrégation urbaine au cœur des violences. La Vie des Idées.
21. Poyraz, M. (2015). Intervention sociale et animation: Éducation populaire ou gestion communautaire ? L'Harmattan.
22. Poyraz, M. (2023). Göçmenlikle sosyal ve siyasal sorunların iç içe geçtiği mekânlar olarak banliyöler ve varoşlar. Birikim, (415), 76–88.
23. Rosa, H. (2013). Accélération: Une critique sociale du temps. La Découverte.
24. Simmel, G. (2005). Metropol ve zihinsel yaşam. Şehir ve cemiyet içinde. İz Yayıncılık.
25. Şentürk, Y. (2022). Gözde "yeni beceri ve vasıflar" karşısında gençlerin eğitimi ve kültürel katılımı. Y. Şentürk, A.-B.
26. Uçarol, & A. Ezik (Ed.), Türkiye'de gençlik araştırmaları: Temalar, yönelimler ve yaklaşımlar içinde. Heretik Yayınları.
27. Şenyuva, Ö., & Göksel, A. (2022). Türkiye'de gençlik çalışmaları ve non-formal öğrenme: Avrupa Komisyonu gençlik projeleri üzerinden bir değerlendirme. Y. Şentürk, A.-B. Uçarol, & A. Ezik (Ed.), Türkiye'de gençlik araştırmaları: Temalar, yönelimler ve yaklaşımlar içinde. Heretik Yayınları.
28. Taylor, C. (2010). Modernliğin sıkıntıları. Ayrıntı Yayınları.
29. Türkiye İstatistik Kurumu. (2024). Güvenlik birimine gelen veya getirilen çocuk istatistikleri, 2024. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Guvenlik-Birimine-Gelen-veya-Getirilen-Cocuk-Istatistikleri-2024-53989
30. Zegnani, S. (2018). Les carrières des jeunes salafis des quartiers populaires: Entre radicalité et conformisme. Agora débats/jeunesses, 80, 117–131. https://doi.org/10.3917/agora.080.0117