Inflatıon Accountıng and Reınterpretatıon of Fınancıal Performance Indıcators wıth an Example Applıcatıon

Öz

The aim of this study is to evaluate the effect of inflation accounting, which is applied in Turkey under the IAS 29 - Financial Reporting in Hyperinflationary Economies standard, on financial performance indicators using a case study. In this context, conceptual and application-oriented academic studies on inflation accounting were examined within the scope of the literature review The case study method was used to evaluate the effect of inflation accounting on financial performance indicators. The selected key financial performance indicators were profitability, liquidity, indebtedness, and operating efficiency ratios. These ratios were calculated and interpreted before and after the application of inflation accounting in the case study. The effect of inflation accounting was concretized. The case analysis revealed that inflation accounting significantly altered financial statements and, consequently, financial performance indicators, clearly demonstrating that historical cost-based data can be misleading in inflationary environments. Despite the complexities of the implementation process, financial information adjusted for the distorting effects of inflation provides a much more reliable and meaningful basis for managers, investors, and other stakeholders. This study has concretized the transformative effect of inflation accounting on financial analysis and interpretation.

Anahtar Kelimeler

• Inflation accounting
• IAS 29
• financial performance indicators
• financial ratios

Enflasyon Muhasebesi ve Bir Örnek Uygulama ile Finansal Performans Göstergelerinin Yeniden Yorumlanması

Öz

Amaç: Türkiye’de yüksek enflasyon dönemlerinde uygulanan TMS 29- Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal Raporlama standardı çerçevesinde, enflasyon muhasebesinin şirketlerin finansal performans göstergelerini nasıl etkilediğini bir örnek olayla incelemektir. Çalışmanın amacı, Türkiye’de yüksek enflasyon dönemlerinde uygulanan TMS 29- Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal Raporlama standardı çerçevesinde, enflasyon muhasebesinin şirketlerin finansal performans göstergelerini nasıl etkilediğini simüle edilmiş bir örnek olayla incelemektir. Bu bağlamda, literatür taraması kapsamında, enflasyon muhasebesi temalı kavramsal ve uygulamaya yönelik akademik çalışmalar incelenmiştir. Enflasyon muhasebesinin finansal performans göstergeleri üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi için örnek olay simülasyonu yöntemi kullanılmıştır. Seçilen temel finansal performans göstergeleri; kârlılık, likidite, borçluluk, faaliyet etkinliği rasyolarıdır. Söz konusu rasyolar simüle edilen örnek olayda enflasyon muhasebesi uygulamasından önce ve sonra hesaplanarak yorumlanmıştır. Enflasyon muhasebesinin etkisi somutlaştırılmıştır. Simüle edilmiş örnek olay analizi sonucunda; elde edilen bulgular enflasyon muhasebesinin finansal tabloları ve dolayısıyla finansal performans göstergelerini önemli ölçüde değiştirdiğini, tarihi maliyetle raporlanan verilerin enflasyonist ortamlarda yanıltıcı olabileceğini somut bir şekilde ortaya koymaktadır. Uygulama sürecindeki karmaşıklıklara rağmen, enflasyonun bozucu etkilerinden arındırılmış finansal bilgiler, yöneticiler, yatırımcılar ve diğer paydaşlar için çok daha güvenilir ve anlamlı bir temel oluşturmaktadır. Bu çalışma, enflasyon muhasebesinin finansal analiz ve yorumlama üzerindeki dönüştürücü etkisini somutlaştırmıştır.Bulgular: Vaka analizi sonucunda; elde edilen bulgular enflasyon muhasebesinin finansal tabloları ve dolayısıyla finansal performans göstergelerini önemli ölçüde değiştirdiğini, tarihi maliyetle raporlanan verilerin enflasyonist ortamlarda yanıltıcı olabileceğini somut bir şekilde ortaya koymaktadır. Sonuç: Uygulama sürecindeki karmaşıklıklara rağmen, enflasyonun bozucu etkilerinden arındırılmış finansal bilgiler, yöneticiler, yatırımcılar ve diğer paydaşlar için çok daha güvenilir ve anlamlı bir temel oluşturmaktadır. Bu çalışma, enflasyon muhasebesinin finansal analiz ve yorumlama üzerindeki dönüştürücü etkisini somutlaştırmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Enflasyon muhasebesi
• TMS 29
• finansal performans göstergeleri
• finansal rasyolar

Kaynakça

1. Açık, S. (2006). Enflasyonun Finansal Tablolar Üzerindeki Etkilerini Giderici Bir Tedbir Olarak Enflasyon Muhasebesi ve Türkiye’deki Yasal Düzenlemeler. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 345- 360.
2. Alataş, A. (2025). Enflasyon Muhasebesinin Firma Etkinliği Üzerine Etkisi: BİST 100 İmalat Sektörü Üzerine Bir Uygulama. Verimlilik Dergisi, 59 (2), 397- 416.
3. Altun, B. (2004). Enflasyon Muhasebesinin Mali Tablolara Etkisi ve Türkiye’de Yıllara Sari İnşaat İşletmelerinde Enflasyon Düzeltmesi Uygulaması [Yüksek Lisans Tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Marmara Üniversitesi].
4. Altuncu, H. (2002). Enflasyonun Varlıklar ve Kaynaklar Üzerine Etkisi ve Enflasyon Muhasebesi. Vergi Raporu, 58, 22-37.
5. Akçay, S. (2024). Türkiye’de Yeniden Yüksek Enflasyon Nedeniyle Enflasyon Muhasebe Süreci ve Bir Uygulama. Malatya Turgut Özal Üniversitesi İşletme ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 5 (1), 104- 123.
6. Akdoğan, N. (2004). Enflasyon Muhasebesi Kurumsal Yaklaşımlar ve Türkiye Uygulaması. Gözden Geçirilmiş ve Genişletilmiş 2. Baskı, Gazi Kitabevi.
7. Akgüç, Ö. (2008). Mali Tablolar Analizi. Genişletilmiş ve Gözden Geçirilmiş Onüçüncü Baskı, Avcıol Basım Yayın.
8. Akpınar, Y., Ciğer, A., Karyağdı, N.G. & Kaya, A. (2024). Enflasyon Muhasebesi Uygulamasının İşletmelerin Finansal Yapıları Üzerine Etkileri: Oran Analizi ile İnceleme. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 16 (31), 360- 376.

9. Arda, A. (2023). Enflasyon Muhasebesi. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Parion Akademik Bakış Dergisi, 2 (1), 23- 32.
10. Arzova, S. B., Şahin, B. Ş. (2022). Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal Raporlama Süreçleri ve Enflasyon Muhasebesinin Finansal Tablolara Etkisi. Mali Çözüm, 32 (170), 13-31.
11. Binz, O., Graham, J., Kubic, M. (2024). Does Inflation Affect Earnings Relevance? A Century- Long Analysis, National Bureau of Economic Research. NBER Working Paper, 32364, 1- 54.
12. Blessing, M. (2024). Concepts of Capital and Capital Maintenance, https://www.researchgate.net/publication/384972230 (Erişim Tarihi: 10.05.2025).
13. Çukacı, Y., Canpolat, İ. (2024). Enflasyon Muhasebesi Uygulamasının İşletmelerin Finansal Tabloları Üzerindeki Etkisi: İmalat Sektöründe Bir Uygulama. Türk & İslam Dünyası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11 (42), 70- 97.
14. Gökçen, G., Ataman, B. (2022) Türkiye Finansal Raporlama Standartları ile Vergi Usul Kanunu Kapsamında Enflasyon Muhasebesi ve Uygulaması. Akdoğan, N., Doğan, U., Alp, S. (Ed.) Muhasebe Standartları ve Uygulamalarını Etkileyen Değişiklikler Gelişmeler ve Güncel Konular (s. 203- 227) içinde, Gazi Kitabevi.
15. Gökten, S., Gökten, P. O., Mollaoğulları, B. F. (2023). Stoklar ve Enflasyon Muhasebesi Uygulaması: BIST 30 İmalat İşletmeleri Üzerine Bir Değerlendirme. İşletme Araştırmaları Dergisi, 15 (1), 718- 731.
16. Güneş, R., Uysal, M. (2024). 555 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğ ve TMS 29 Standardı Kapsamında Enflasyon Muhasebesi Üzerine Bir Değerlendirme. Uşak Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dergisi, 4(2), 1- 21.
17. Haberal, Z. (2023). Enflasyon Düzeltmesinde Net Parasal Pozisyondaki Kar Veya Zararın Hesaplanması: Türk Bankacılık Sektörüne Yönelik Bir Araştırma. Muhasebe Ve Vergi Uygulamaları Dergisi, Prof. Dr. Mehmet Özbirecikli Özel Sayı, 121-140.
18. IMF Working Papers, (2023). Tax Distortions From Enflation: What Are They? How To Deal With Them?, 23 (18). https://www.elibrary.imf.org/view/journals/001/2023/018/001.2023.issue-018-en.xml (Erişim Tarihi: 10.05.2025).
19. IMF Working Papers, (2025). Navigating the 2022 Inflation Surge, 212. https://www.elibrary.imf.org/view/journals/001/2025/212/001.2025.issue-212-en.xml?cid=571068-com-dsp-crossref (Erişim Tarihi: 06.11.2025)
20. Joel, I. C., Bralayefa, T. (2023). Inflation Accounting and Organizational Performance. Journal of Accounting and Financial Management, 9(10), 51-60.
21. Karaca, H. (2024). ICSAS 2 nd International Conference On Humanity And Social Sciences, April, 19- 21, Erzurum.
22. Karasioğlu, F., Erdemir, N. K. (2005). Enflasyon Muhasebesi Uygulamalarında Temel İşlemler Üzerine Bir Çalışma. Selçuk Üniversitesi Karaman İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 2 (5), 145- 167.
23. Katı, M. (2024). Enflasyon Muhasebesinin Stoklar Üzerindeki Etkisi: BİST Tekstil, Giyim Eşyası ve Deri Sektörü İşletmeleri Üzerine Bir Uygulama. 4 Eylül Akademi Dergisi, 1 (1), 1-12.
24. Keleş, D. (2015). TMS 29 Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal Raporlama Standardı Çerçevesinde Finansal Tabloların Düzeltilmesi ve Finansal Analiz Sonuçları Üzerine Etkileri. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8 (3).
25. Keskin, A. (2024). Vergi Usul Kanunu Kapsamında Türkiye’de Temel Enflasyon Muhasebesi Uygulamaları Üzerine Bir Çalışma. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 26 (47), 897- 918.
26. Köroğlu, Ç., Uçma, T. (2005). Enflasyonun Mali Tablolar Üzerine Etkisi ve Enflasyon Düzeltmesinin İşletmelere Uygulanması. Mevzuat Dergisi, 8 (90).
27. Özdemir, F. S., Arslan, S. (2007). Enflasyon Muhasebesinde Kullanılan Yöntemlerin Karşılaştırmalı Analizi. Gazi Üniversitesi Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, 2, 87- 104.
28. Özkan, T. (2005). Enflasyon Muhasebesi Uygulamasının Firmaların Finansal Yapıları Üzerine Etkileri. Muhasebe ve Denetime Bakış, 15, 49-72.
29. Saçan, E. (2024). Enflasyonun Mali Rasyolar Üzerindeki Etkisi: Borsa İstanbul’da İşlem Gören İmalat Sektöründe Bir Araştırma. Muhasebe Enstitüsü Dergisi, 71, 39- 57.
30. Söylemez, S. Y. (2023). İnşaat Sektöründe Enflasyon Muhasebesinin Tamamlanan İnşaat Maliyetine Etkisi. Denetim Güvence Hizmetleri Dergisi, 3 (2), 242- 262.
31. Sujatha, D., Sireesha, P. (2020). Study On Inflation Accounting, Studies in Indian Place Names. UGC Care Journal, 40 (40), 746- 756.
32. Terzi, S., Şen, İ. K. (2024). Enflasyon Düzeltmelerinin Finansal Tablolara Etkisi: Borsa İstanbul Üzerinde Araştırma. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8 (2), 126- 148.
33. TMS 29 Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal Raporlama. (2025, Mayıs 10). Kamu Gözetim Kurumu: https://www.kgk.gov.tr/Portalv2Uploads/files/DynamicContentFiles/T%C3%BCrkiye%20Muha sebe%20Standartlar%C4%B1/TMSTFRS2018Seti/TMS/TMS_29_2018.pdf
34. Tunga, T. (2024). Enflasyon Muhasebesi Kapsamında Maddi Duran Varlıkların Yeniden Değerlemesi: Bir Üretim İşletmesi Uygulaması. [Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü].
35. Wali, K., Darwish, B. K., Velasco, R. (2024). Inflation Adjustments Of Financial Statements: Implication To Price Index And Performance. International Journal of Academe and Industry Research, 5 (1), 22- 42.
36. Yenisu, E. (2022). Enflasyonun Finansal Tablolara Etkisi ve Enflasyon Muhasebesi. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 14 (27), 717- 741.
37. Yükçü, S., Özkan, S. (2004). Enflasyon Muhasebesi. 2. Baskı, Yaklaşım Yayıncılık.