Araştırma Makalesi

Türkiye’deki Firmaların İhracat Sürekliliğinin Analizi ve Veri Madenciliği Yöntemi ile İhracatı Terk Etme Tahminlemesi

Cilt: 25 Sayı: 56 30 Eylül 2026
PDF İndir
TR EN

Türkiye’deki Firmaların İhracat Sürekliliğinin Analizi ve Veri Madenciliği Yöntemi ile İhracatı Terk Etme Tahminlemesi

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de 2014-2023 döneminde ihracat faaliyeti yürüten firmalara ilişkin yaklaşık 20 milyon gözlemden oluşan firma düzeyindeki mikro veri setini kullanarak ihracat sürekliliğini, ürün ve pazar çeşitlendirmesini ve veri madenciliği yöntemleriyle ihracatı terk riskini incelemektedir. Çalışma, tanımlayıcı istatistiksel analizleri veri madenciliği temelli bir ihracat terk modeliyle bütünleştirerek, ihracatçı firmaların dış pazarlardaki kalıcılık dinamiklerine ilişkin kapsamlı bir ampirik çerçeve sunmaktadır. Bulgular, 2014-2023 döneminde en az bir kez ihracat yapan 276.140 firmanın yalnızca 19.979’unun kesintisiz ihracat gerçekleştirdiğini ve bu firmaların toplam ihracat değerinin %73,8’ini oluşturduğunu göstermektedir. Bu sonuç, ihracatçı tabanının niceliksel olarak genişlemesine rağmen ihracat sürekliliğinin sınırlı kaldığını ve ihracat performansının görece dar bir firma grubu etrafında yoğunlaştığını ortaya koymaktadır. Ölçek bazlı bulgular, ihracatçı sayısının mikro ve küçük ölçekli firmalarda yoğunlaştığını; buna karşılık ihracat değerinin ağırlıklı olarak orta ve büyük ölçekli firmalar tarafından üretildiğini göstermektedir. Ürün ve pazar çeşitlendirmesi bakımından ise yeni ürün çeşitlendirmesine yönelen firma sayısının yeni pazar çeşitlendirmesine kıyasla daha yüksek olduğu, ancak ihracat değeri açısından yeni pazar çeşitlendirmesinin daha güçlü bir katkı sunduğu tespit edilmiştir. Genel olarak bulgular, ihracatı bırakma riski taşıyan firmaların veri madenciliği yöntemleriyle önceden tespit edilmesine dayalı erken uyarı sistemlerinin ve bu sistemlerle desteklenen hedefli ticaret politikalarının, ihracatın sürdürülebilirliğinin güçlendirilmesinde stratejik bir politika aracı olarak değerlendirilebileceğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu makalede sunulan çalışma, etik kurul izni gerektiren herhangi bir insan veya hayvan araştırması içermemektedir. Araştırma, T.C. Ticaret Bakanlığı’nın idari kayıtlarından elde edilen ikincil veriler kullanılarak hazırlanmış; çalışma kapsamında bireyler üzerinde deneysel ya da gözlemsel bir uygulama gerçekleştirilmemiş, anket, görüşme veya benzeri yöntemlerle birincil veri toplanmamıştır. Yayında yer alan bulgular, yalnızca mevcut idari veriler üzerinde gerçekleştirilen analitik, istatistiksel ve veri madenciliği temelli hesaplamalara dayanmaktadır. Bu itibarla, çalışma için etik kurul onayına ihtiyaç bulunmamaktadır.

Kaynakça

  1. Aldan, A., & Çulha, O. Y. (2016). The role of the extensive margin in export of Turkey: A comparative analysis. Central Bank Review, 16(2), 59–64. https://doi.org/10.1016/j.cbrev.2016.05.002
  2. Albornoz, F., Calvo Pardo, H. F., Corcos, G., & Ornelas, E. (2012). Sequential exporting. Journal of International Economics, 88(1), 17–31. https://doi.org/10.1016/j.jinteco.2012.02.007
  3. Ali, G., & Li, Z. (2018). Exports-led growth or growth-led exports in the case of China and Pakistan: An empirical investigation from the ARDL and Granger causality approach. The International Trade Journal, 32(3), 293–314. https://doi.org/10.1080/08853908.2017.1379449
  4. Alvarez, R., & López, R. A. (2008). Is exporting a source of productivity spillovers? Review of World Economics, 144(4), 723–749. https://doi.org/10.1007/s10290-008-0167-7
  5. Andersson, M., & Lööf, H. (2009). Learning-by-exporting revisited: The role of intensity and persistence. The Scandinavian Journal of Economics, 111(4), 893–916. https://doi.org/10.1111/j.1467-9442.2009.01585.x
  6. Balassa, B. (1978). Exports and economic growth: Further evidence. Journal of Development Economics, 5(2), 181–189. https://doi.org/10.1016/0304-3878(78)90006-8
  7. Barbieri, E., Capoani, L., Cattaruzzo, S., & Corò, G. (2024). Export diversification dimensions and performance: Analysis and industrial policy insights from Italian territories over COVID-19 shocks. Socio-Economic Planning Sciences, 94, Article 101923. https://doi.org/10.1016/j.seps.2024.101923
  8. Barbosa, P., Amador, J., & Cortes, J. (2024). Distance to export: A machine learning approach with Portuguese firms (Working Paper No. 20/2024). Banco de Portugal, , Economics and Research Department. https://www.bportugal.pt/sites/default/files/documents/2024-12/WP202420.pdf

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İthalat İhracat Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

23 Mart 2026

Kabul Tarihi

25 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 25 Sayı: 56

Kaynak Göster

APA
Kılıçkaya, M. A., Kurt Cengiz, F. G., Alayoğlu, N., & Meral, Y. (2026). Türkiye’deki Firmaların İhracat Sürekliliğinin Analizi ve Veri Madenciliği Yöntemi ile İhracatı Terk Etme Tahminlemesi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(56), 717-752. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1914038
AMA
1.Kılıçkaya MA, Kurt Cengiz FG, Alayoğlu N, Meral Y. Türkiye’deki Firmaların İhracat Sürekliliğinin Analizi ve Veri Madenciliği Yöntemi ile İhracatı Terk Etme Tahminlemesi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;25(56):717-752. doi:10.46928/iticusbe.1914038
Chicago
Kılıçkaya, Mehmet Ali, Fatma Gül Kurt Cengiz, Nihat Alayoğlu, ve Yurdagül Meral. 2026. “Türkiye’deki Firmaların İhracat Sürekliliğinin Analizi ve Veri Madenciliği Yöntemi ile İhracatı Terk Etme Tahminlemesi”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 25 (56): 717-52. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1914038.
EndNote
Kılıçkaya MA, Kurt Cengiz FG, Alayoğlu N, Meral Y (01 Eylül 2026) Türkiye’deki Firmaların İhracat Sürekliliğinin Analizi ve Veri Madenciliği Yöntemi ile İhracatı Terk Etme Tahminlemesi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 25 56 717–752.
IEEE
[1]M. A. Kılıçkaya, F. G. Kurt Cengiz, N. Alayoğlu, ve Y. Meral, “Türkiye’deki Firmaların İhracat Sürekliliğinin Analizi ve Veri Madenciliği Yöntemi ile İhracatı Terk Etme Tahminlemesi”, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 25, sy 56, ss. 717–752, Eyl. 2026, doi: 10.46928/iticusbe.1914038.
ISNAD
Kılıçkaya, Mehmet Ali - Kurt Cengiz, Fatma Gül - Alayoğlu, Nihat - Meral, Yurdagül. “Türkiye’deki Firmaların İhracat Sürekliliğinin Analizi ve Veri Madenciliği Yöntemi ile İhracatı Terk Etme Tahminlemesi”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 25/56 (01 Eylül 2026): 717-752. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1914038.
JAMA
1.Kılıçkaya MA, Kurt Cengiz FG, Alayoğlu N, Meral Y. Türkiye’deki Firmaların İhracat Sürekliliğinin Analizi ve Veri Madenciliği Yöntemi ile İhracatı Terk Etme Tahminlemesi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;25:717–752.
MLA
Kılıçkaya, Mehmet Ali, vd. “Türkiye’deki Firmaların İhracat Sürekliliğinin Analizi ve Veri Madenciliği Yöntemi ile İhracatı Terk Etme Tahminlemesi”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 25, sy 56, Eylül 2026, ss. 717-52, doi:10.46928/iticusbe.1914038.
Vancouver
1.Mehmet Ali Kılıçkaya, Fatma Gül Kurt Cengiz, Nihat Alayoğlu, Yurdagül Meral. Türkiye’deki Firmaların İhracat Sürekliliğinin Analizi ve Veri Madenciliği Yöntemi ile İhracatı Terk Etme Tahminlemesi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Eylül 2026;25(56):717-52. doi:10.46928/iticusbe.1914038