Müslim b. Velîd’in Lâmiyye Kasidesinde Figüratif Anlatım

Öz

Bu çalışma, Müslim b. Velîd’in (d. 208/823) olgunluk dönemine ait Lâmiyye Kasidesini figüratif anlatım bağlamında incelemeyi hedeflemektedir. Figüratif anlatım, şiirde söze doğrudan değil dolaylı biçimde anlam kazandıran, kelimeleri kendi sözlük anlamlarının ötesine taşıyan bir ifade biçimidir. Bu bağlamda teşbih, istiâre, mecaz ve kinaye gibi sanatlar, şairin hayal gücünü ortaya koymasının yanı sıra okuyucuda estetik bir etki uyandıran temel unsurlar olarak ele alınmaktadır. Müslim b. Velîd, Lâmiyye’sinde özellikle kılıç, savaş, tabiat ve aşk gibi temaları zengin hayal örgüleriyle işlemiş; soyut duyguları somut varlıklarla, maddi unsurları ise soyut kavramlarla kaynaştırarak çok katmanlı bir şiir dili kurmuştur. Çalışmanın önemi, söz konusu kasidenin yalnızca tarihî bağlamda değil, aynı zamanda figüratif dilin imkânlarını en geniş şekilde kullanan bir metin olarak klasik Arap şiirindeki estetik dönüşümü göstermesidir. Araştırmada metin analizi yöntemi uygulanmış; beyitler tek tek incelenerek benzetmelerin türleri, istiârelerin işlevleri ve mecazların anlam inşasına katkıları ortaya konulmuştur. Bulgular, Müslim b. Velîd’in Lâmiyye’sinde hayallerin sadece süs unsuru olarak değil, aynı zamanda duyguların yoğunlaştırıldığı, düşüncenin somutlaştığı ve estetik etkinin güçlendirildiği bir işlev gördüğünü ortaya koymaktadır. Bu yönüyle kaside, şairin sanatsal olgunluğunu yansıtan ve Arap şiirinde figüratif dilin yaratıcı kullanımına güçlü bir örnek teşkil eden metinlerden biridir.

Anahtar Kelimeler

• Arap Dili ve Belagati
• Lâmiyye
• Figüratif Anlatım
• Müslim b. Velîd
• Sarîulgavânî.

Figurative Expression in Muslim Ibn al‑Walīd’s Al-Qaṣīdah Al-Lāmiyyah

Öz

This study aims to examine Muslim Ibn al‑Walīd’s al-Qaṣīdah al-Lāmiyyah, composed during his mature age, within the context of figurative expression: a mode of conveying meaning indirectly rather than literally in poetry, extending words beyond their dictionary definitions. In this framework, literary devices such as simile, metaphor, allegory, and innuendo are analyzed as fundamental elements that not only reveal the poet’s imagination but also evoke an aesthetic impact on the reader. In the Lāmiyyah, Muslim ibn al‑Walīd explores themes such as the sword, war, nature, and love through rich imaginative structures, merging abstract emotions with concrete entities and material elements with intangible concepts, thereby constructing a multi-layered poetic language. The significance of this study lies in the fact that the qaṣīda at hand demonstrates not only historical relevance but also the extensive use of figurative language, illustrating an aesthetic transformation within classical Arabic poetry. The research employs a text‑analytic method, with individual lines examined to reveal the types of similes, the functions of metaphors, and the contributions of figurative devices to meaning construction. The findings indicate that in the Lāmiyyah, imaginings do not merely serve as ornamental elements but also intensify emotions, materialize thought, and enhance aesthetic effect. Accordingly, the Qaṣīda stands as a text reflecting the poet’s artistic maturity and as a strong example of the creative use of figurative language in Arabic poetry.

Anahtar Kelimeler

• Arabic Language and Rhetoric
• Lāmiyyah
• Figurative Expression
• Muslim Ibn al‑Walīd
• Ṣarīʿ al‑Ghawānī.

Kaynakça

1. Ansārī, Muslim b. Walīd. Sharḥ Dīwān Sārī al-Gawānī. Critical ed. Sāmī al-Dhahhān. Cairo: Dār al-Maʿārif, 2009.
2. ʿAskarī, Abū Hilāl al-Ḥasan b. ʿAbd Allāh b. Sahl. al-Awā’il. Tanta: Dār al-Bashīr, 1408.
3. Bethlehem, Louise Shabat. “Simile and Figurative Language”. Poetics Today, 17/2 (1996), 203-240.
4. Dancygier, Barbara – Sweetser, Eve. Figurative Language. United Kingdom: Cambridge University Press, 2014. Ḍayf, Shawqī. al-Fann wa Mazāhibuhū. Cairo: Dār al-Maʿārif, n.d.
5. Dīnawarī, Abū Muḥammad ʿAbd Allāh b. Muslim b. Kutayba. al-Shiʿr wa al-Shuʿarāʾ. Cairo: Dār al-Ḥadīth, 1423/2002.
6. Eastman, Gloria Schultz. “Making Metaphor Visible: The Common Core, Poetry, and Visual Literacy”. The English Journal 104/6 (2015), 40-46.
7. Gibs, Raymond W., the Poetics of Mind. United Kingdom: Cambridge University Press, 1999.
8. Ibn al-Muʿtezz, al-ʿAbbāsī. Ṭabaqāt al-Shuʿarāʾ. ed. Abd al-Sattār Aḥmad Farāǧ. Cairo: Dār al-Maʿārif, n.d.

9. Ibn al-Munqidh, Usāma. Kitāb al-Lubābī al-Ādāb (Kitāb al-Lāmiyyat al-Ādāb. ed. Aḥmad Muḥammad Shākir. Cairo: Maktabat al-Sunna, 1407/1987.
10. Jurjānī, ʿAbd al-Qāhir b. ʿAbd al-Raḥmān. Asrār al-balāgha. ed. Maḥmūd Muḥammad Shākir. Cairo: Maṭbaʿat al-Madanī, n.d.
11. Majzūb, ʿAbd Allāh Ṭayyib. al-Murshid ilā Fahmi al-Shiʿāri al-ʿArab. Kuwait: Dār al-Āsār al-Islāmiyya, 1409/1989), 4/ 776.
12. Paul, Anthony M., “Figurative Language”. Philosophy & Rhetoric 3/4 (1970), 225-248.
13. Roberts, Richard M. – Kreuz, Roger J., “Why Do People Use Figurative Language?”. Psychological Science 5/3 (1994), 159-163.
14. Ziriklī, Khayruddīn. al-Aʿlām. Beirut: Dār al-ʿIlm li al-Malāyīn, 2002.