İslami Hisse Senedi Piyasalarında Finansal Sıkıntı Riskinin Altman-Z ve Springate Modelleri ile İncelenmesi: Katılım 50 Endeksi Örneği

Financial distress can define as the inability of firms to meet their financial obligations on due. Financial distress caused by various internal and external factors and may not turn into bankruptcy if it is anticipated and necessary precautions are taken. The financial distress and bankruptcy risk estimations of the firms listed on the Islamic stock indices, which are screened by various qualitative and quantitative criteria, are also a significant issue. The common view in the literature is that firms listed on Islamic stock indices have lower risk due to the screening criteria used. Because these firms have lower debt levels than the others. One of the opposing views is that these firms face difficulties in terms of growth and financial performance due to their low borrowing capacity. The purpose of this study is to estimate the financial distress risks of the firms listed on the Participation 50 index, which is an Islamic stock index. In order to achieve this purpose, Altman-Z' (1983), Altman-Z" (1993), and Springate (1978) models are used to predict financial distress and bankruptcy risk. The study uses secondary data set compiled from the annual financial reports of the 14 firms listed on the Participation 50 index for the period 2016-2020. These 14 firms are selected by purposive sampling with the criterion that among the firms listed on the index as of July 2021, the firms that were in the index for at least one screening period in 2016, 2017, 2018, 2019 and 2020. According to the results of Altman-Z” and Springate models, only one of the companies examined within the scope of the study faces financial distress risk for all periods. The rest have a healthy financial structure and there are no financial distress and bankruptcy risks in the near future for those. It is concluded generally that it is seen that Islamic stocks have a healthy financial structure.

Finansal sıkıntı temel olarak işletmelerin finansal yükümlülüklerini zamanında yerine getirememesidir. İşletme içi ve dışı çeşitli faktörlerin etkisiyle ortaya çıkan finansal sıkıntı, önceden tahmin edilmesi ve gerekli önlemlerin alınması halinde iflasa dönüşmeyebilir. Çeşitli nitel ve nicel ölçütlerin filtrelemesiyle oluşturulan İslami hisse senedi endekslerinde yer alan işletmelerin finansal sıkıntı ve iflas riski tahminleri de önem arz eden bir husustur. Literatürdeki yaygın görüş, İslami hisse senedi endekslerinde yer alan firmaların, kullanılan ölçütler nedeniyle daha düşük risk içerdiği yönündedir. Çünkü söz konusu işletmeler diğer işletmelere göre daha düşük borçlanma seviyelerine sahiptir. Karşıt görüşlerinden biri ise bu işletmelerin borçlanma kapasitelerinin düşük olması nedeniyle büyüme ve performans açısından zorluklarla karşılaştığıdır. Bu çalışmanın amacı da bir İslami hisse senedi endeksi olan Katılım 50 endeksinde yer alan işletmelerin finansal sıkıntı risklerinin tahmin edilmesidir. Bu doğrultuda çalışmada, finansal sıkıntı ve iflas riskinin tahmininde Altman-Z’ (1983), Altman-Z” (1993) ve Springate (1978) modelleri kullanılmıştır. Çalışmada Katılım 50 endeksinde yer alan 14 işletmenin 2016-2020 dönemi yıllık finansal raporlarından derlenen ikincil veri seti kullanılmıştır. Örneklemi oluşturan 14 işletme belirlenirken kasti örneklem yöntemi tercih edilmiş ve 2021 yılı Temmuz dönemi itibariyle endekste yer alan şirketler arasından, 2016, 2017, 2018, 2019 ve 2020 yıllarında en az bir dönem endekste bulunan işletmeler örnekleme dahil edilmiştir. Altman-Z” ve Springate modellerinin sonuçlarına göre, çalışma kapsamında incelenen firmalardan yalnızca biri tüm dönemler için finansal sıkıntı riski ile karşı karşıya bulunmaktadır. Diğer işletmeler analiz sonuçlarına göre sağlıklı bir finansal yapıya sahip bulunmakta ve yakın gelecekte finansal sıkıntı ve iflas riskleri bulunmamaktadır. Çalışmanın sonuçları genel olarak değerlendirildiğinde, İslami endeks kriterlerine uygun olan hisse senetlerinin genel anlamda sağlıklı bir finansal yapıya sahip oldukları görülmektedir.