İslam Fethinden Irak Selçuklularının Yıkılışına Kadar Kazvîn’in Siyasî Tarihi
Öz
Sasaniler döneminde Taberistan bölgesinde yaşayan Deylemlilerin akınlarına karşı garnizon kenti olarak kurulan Kazvîn şehri, bu görevini İslam fethinden sonra da devam ettirmiştir. Hz. Ömer döneminden Selçuklu hâkimiyetine kadar Kazvîn sürekli Deylemlilerin tehdidi altında kalmıştır. Selçuklu döneminde ise şehrin potansiyel tehdit unsuru İsmailîler olmuştur. Kazvîn şehri civarında Abbâsîler döneminde Musa ve Mubarekiyye adı altında iki şehir daha kurulmuştur. Şehir İslam döneminde Hz. Ömer ile beraber Emevîler, Abbâsîler, Tahirîler, Zeydîler, Sacoğulları, Samanoğulları, Ziyarîler, Büveyhîler, Gazneliler ve Selçukluların hâkimiyeti altında kalmıştır. Zaman zaman Selçuklu saltanat mücadelelerine ev sahipliği yapmanın yanında Sünnî-Şiî hâkimiyet mücadelesinin de yoğunlukta yaşandığı şehir, Elburz dağlarının eteklerinde, bol ormanlık alana sahip ve Deylem bölgesine sınırdır. İslam coğrafyacıları Kazvîn’i Cibal bölgesinde tasnife tabi tutmakta ve şehirden övgülerle bahsetmektedirler
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Alptekin, Coşkun, “Büyük Selçuklular”, Doğuştan Günümüze Büyük İslam Tarihi, c. VII, Çağ Yayınları, İstanbul 1992, s. 95-213.
- Aracıyan, Ayşe Atıcı, “Nizari İsmailîleri’nin Gelir Kaynakları”, Türkiyat Araştırmaları Dergisi, sy. XXVI, (2009), s. 231-245.
- Azimli, Mehmet, “Sünnî Hilafete Tahakküm Kurmuş Bir Şiî Hanedan: Büveyhîler”, Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, VII/2, (2005), s. 32.
- Bazın, Marcel, “Kazvîn”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, c. XXV, (Ankara 2002), s. 154-155.
- Brockelmann, Carl, İslam Ulusları ve Devletleri Tarihi, çev. Neşet Çağatay, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara 2002.
- Bosworth, C. Edmund, “The Political And Dynastic History Of The Iranian World (AD. 1000-1217)”, The Cambridge History Iran, c. V,
- Cambridge History Press, 1968, s. 1-202. -------------, “The Tahirids and Saffârîds”, The Cambridge History Of
- İran, c. IV, Cambridge 1975, s. 90-135. -------------, Historic Cities Of The İslamic World, Brill, Leiden-Boston
- Bundarî, Zubdatü’l-Nusra ve Nuhbatü’l-Usra, çev. Kıvameddin Burslan, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara 1999.
- Cüveynî, Alaaddin Ata Melik, Tarih-i Cihangüşa, c. III, çev. Mürsel Öztürk, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara 1988.