MOSES MENDELSSOHN VE MARTİN LUTHER’İN KARŞILAŞTIRILMASINA DAİR BİR İNCELEME
Öz
18. yüzyılda yaşayan Alman Yahudi filozof Moses Mendelssohn Yahudi dinine yönelik bir modernizasyon görüşü geliştirerek, Avrupa Yahudi tarihinde yeni bir dönem başlatmıştır. Mendelssohn modernizasyonu önünde engel olarak gördüğü dini otorite ve onun dayandığı dini literatüre yönelik eleştirilerde bulunmuştur. Bu sebeple Mendelssohn ve hareketinin geleneksel Yahudilik çizgisinden ayrılarak reformist bir karaktere büründüğü iddia edilmiş ve Heinrich Heine gibi bazıları da Mendelssohn’u Hıristiyan reform hareketini başlatan Martin Luther’e benzetmiştir. Çalışma, dini otoriteye karşı sergilenen tutum ve Kutsal Kitab’a yapılan vurgu noktasında iki şahsiyetin benzer yönlerine dikkat çekerken, önemli farklılıkları da ihmal etmeyerek böyle bir karşılaştırmanın ne derece isabetli olduğunu ortaya koymaya çalışmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Allerhand, Jacob, Das Judentum in der Aufklarung, Stuttgard: Friedrich FrommannVerlag, 1980.
- Altmann, Alexander, Moses Mendelssohn: a Biographical Study, USA: Alabama University Pres, 1973.
- Badt-Strauss, Bertha, Moses Mendelsohn-Zeugnisse Briefe Gesprache, Berlin: Der Heine-Bund, 1929.
- Bainton, H. Roland, Here I Stand: A Life of Martin Luther, Massachusetts: Hendrickson Publishers, 2009.
- Beiser, C. Frederick, The Fate of Reason: German Philosophy from Kant to Fichte, Harvard University Press, 1987.
- Dubnow, Simon, Jüdische Geschichte für Kinder Erzahlt, Göttingen: Vandenhoeck-Ruprecht Gmbh, 2013.
- Elon, Amos, Çöküşe Tırmanış, çev.: Dani Altaras, İstanbul: Gözlem yay., 2005.
- Freudenthal, Gideon, “Moses Mendelssohn: Iconoclast”, Moses Mendelssohn's Metaphysics and Aesthetics, (ed.) Reinier Munk, Springer Science-Business Media B.V., 2011, s. 351–373.
- Green, Kenneth Hart, “M. Mendelssohn’s Opposition to the Herem: The First Step Toward denominationalism?”, Modern Judaism,12 (1992), 39–60.
- Heine, Heinrich, Religion and Philosophy in Germany, Boston: Beacon Press, 1959.