Ürün ve Hizmet ile Ham Tarım Ürünleri İhracatının Ekonomik Büyümeye Etkisinin Doğrusal ve Kantil Regresyonla İncelenmesi

Export is one of the important parameters that show the economic power of a country. Each country exports according to its product range. Countries that are strong in the industrial sector export industrial products, countries that are rich in oil or underground resources export petroleum, and countries that are rich in agricultural products export agricultural products. In this study, the effects of Turkey's raw agricultural product exports and exports of products and services on the economic growth were analyzed. However, correct model selection is important in determining such relationships and making healthier predictions. For this reason, the data for Turkey between the years 1988-2018 were obtained from the World Bank. Linear and quantile regression were used as methods, and Kolmogorov-Smirnov and Shapiro-Wilk tests were used to test whether the data showed normal distribution. Using the bootstrap method, 25%, 50% and 100% bootstrap was applied to the data. In the implementations, MAD and RMSE were used to select the most suitable model among linear regression, quantile regression models. It was observed that quantile regression gave better results in the raw data and 25% bootstrap application, and linear regression in the other two applications. Thus, it is seen that OLS gives better estimates for normal distributions and quantile regression for non-normal distributions. In addition, it has been determined that the export of raw agricultural products has a significant effect on the Turkish economy. For this reason, it is of great importance not only for the sector but also for the Turkish economy to take into account the external demand as well as the domestic demand in agricultural production, and to take steps to urgently solve the existing problems by increasing efficiency.

İhracat, bir ülkenin ekonomik gücünü gösteren önemli parametrelerden birisidir. Her ülke sahip olduğu ürün yelpazesine göre ihracat yapmaktadır. Sanayi sektöründe güçlü olan ülkeler endüstriyel ürünler, petrol ya da yeraltı kaynakları bakımından zengin olan ülkeler petrol, tarımsal ürünlerde zengin olan ülkeler ise tarımsal ürün ihracatı yapmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye’nin ham tarım ürün ihracatı ile ürün ve hizmet ihracatının ekonomik büyümesi üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Ancak bu tür ilişkilerin belirlenmesinde ve daha sağlıklı tahminlerin yapılabilmesinde doğru model seçimi önemlidir. Bu nedenle, Türkiye’ye ait 1988-2018 yılları arasındaki veriler Dünya Bankası’ndan alınmıştır. Yöntem olarak lineer ve kantil regresyon yöntemleri ve verilerin normal dağılım gösterip göstermediğini test etmek için ise Kolmogorov-Smirnov ve Shapiro-Wilk testleri kullanılmıştır. Bootstrap yöntemi kullanılarak verilere %25, %50 ve %100 bootstrap uygulanmıştır. Gerçekleştirilen uygulamalarda, doğrusal regresyon, , ve kantil regresyon modelleri arasından en uygun modelin seçimi için ortalama mutlak sapma ve kök ortalama kare hata değerleri kullanılmıştır. Bootstrap uygulamasından önce ve %25 bootstrap uygulamasında kantil regresyonun; %50 ve %100 bootstrap uygulamasında ise doğrusal regresyonun daha iyi sonuç verdiği gözlemlenmiştir. Normallik varsayımının geçerli olduğu durumlarda, EKK yaklaşımıyla normallik varsayımının geçerli olmadığı durumlarda ise kantil regresyon yaklaşımı ile daha iyi tahminlerin yapılabileceği görülmektedir. Ayrıca, ham tarım ürünleri ihracatının Türkiye ekonomisi üzerinde önemli bir etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle tarımsal üretimde iç talebin yanı sıra dış talebin de dikkate alınması, mevcut sorunların verimliliği artırarak acilen çözülmesine yönelik adımların atılması sadece sektör için değil, Türkiye ekonomisi için de büyük önem taşımaktadır.