Okul Müdürlerinin Bilişsel Esneklikleri ile Etkili Problem Çözme Becerileri Arasındaki İlişki: Bir Kanonik Korelasyon Analizi

Bu çalışmanın temel amacı, okul müdürleri örnekleminde bilişsel esneklik değişkenleri (alternatif ve kontrol) ile etkili problem çözme değişkenleri (dürtüsel, yansıtıcı, kaçınmacı, izleme, problem çözme güveni ve planlılık) arasındaki ilişkiyi araştırmaktadır. Araştırmanın evrenini, 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Siirt ilinde kamu okullarında görev yapan 564 okul yöneticisi oluşturmaktadır. Araştırma verileri okul yöneticileri arasından araştırmaya katılmaya gönüllü olan 50 kadın ve 261 erkek yöneticiden toplanmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak ‘Bilişsel Esneklik Envanteri’ ile ‘Problem Çözme Envanteri’ kullanılmıştır. Katılımcıların hem bilişsel esneklik hem de genel problem çözme puanlarındaki cinsiyet farklılıklarını incelemek için iki bağımsız t-testi yapılmıştır. İki değişken grubu arasındaki karşılıklı ilişkiyi test etmek için ise kanonik korelasyon analizi yapılmıştır. Araştırma bulgularına göre okul yöneticilerinin bilişsel esneklik düzeyleri ile problem çözme becerilerinin cinsiyete göre anlamlı fark göstermediği belirlenmiştir. Kanonik korelasyon analizi sonucunda iki anlamlı kanonik fonksiyon saptanmıştır. Birinci kanonik fonksiyona ait bulgular, bilişsel esnekliğin hem alternatif hem de kontrol alt boyutu ile toplam bilişsel esneklik puanları arttığında, aceleci ve kaçıngan puanların azaldığını; düşünen, değerlendirici, kendine güvenli, planlı ve toplam problem çözme puanlarının arttığını göstermiştir. Sonuçlar ayrıca okul müdürlerinin genel bilişsel esneklik düzeyleri ile etkili problem çözme becerileri arasında yüksek ve pozitif bir ilişki olduğunu göstermiştir. İkinci kanonik fonksiyonun bulguları ayrıca, alternatif puanlar arttığında ve kontrol puanları azaldığında yansıtma, izleme ve aceleci problem çözme puanlarının azaldığını göstermiştir. Genel olarak, sonuçlar bilişsel esneklik ve etkili problem çözmenin birbirini güzel bir şekilde tamamladığını göstermektedir. Bu açıdan okul müdürlerinin sorunları etkili bir şekilde çözebilecek donanıma sahip olmaları için bilişsel esneklik becerileri ile de donatılmaları gerekmektedir.

Current study aims to explore the relationship among cognitive flexibility variables (alternative and control) and effective problem solving variables (impulsive, reflective, avoidant, monitoring, problem solving confidence, and planfulness) in school principals’ sample. The population of the research consists of 564 school administrators working in public schools in Siirt, Turkey, in the 2020-2021 academic year. Research data were collected from 50 female and 261 male administrators who volunteered to participate in the research among school administrators. "Cognitive Flexibility Inventory" and "Problem Solving Inventory" were used as data collection tools in the study. Two independent t-tests were conducted to examine gender differences in participants' both cognitive flexibility and overall problem-solving scores. According to the research findings, it was determined that school administrators' cognitive flexibility levels and problem solving skills did not differ significantly according to gender. The canonical correlation analyze was utilized to test interrelationship between two set of variables. The canonical correlation analyze revealed two significant canonical functions. The findings of first canonical function indicated that, when both alternative and control sub-dimension of cognitive flexibility and total cognitive flexibility scores increase impulsive and avoidant scores decrease, while reflective, monitoring, problem solving confidence, and planfulness sub-dimensions of effective problem solving and total problem solving scores increase. The results also showed that there was a high and a positive correlation between overall cognitive flexibility level of school administrations and their effective problem solving skills. The findings of second canonical function also indicated that when alternative scores increase and control scores decrease, reflecting, monitoring, and impulsive problem solving scores decrease. Overall, the results suggest that the cognitive flexibility and effective problem solving nicely complement each other. In these respect, in order to be equipped to effectively solve problems, school principals need to be also equipped with cognitive flexibility skills.