Practices in Natural History and Science Museums in Türkiye for the Combat with Environmental Challenges in the Center of Climate Change

Bu makalede, Türkiye’de bulunan bilim ve doğa tarihi müzelerinde çevre ve iklimle ilgili yapılan çalışmalar sunulup tartışılmaktadır. Çevre ve iklim sorunları küresel meseleler olmakla birlikte, bu sorunların yerel yaşantıyla ve beşeri faaliyetlerle ilişkili kaynakları vardır. Müzelerin toplumu yönlendiren rolü göz önüne alındığında, müzelerin çevre ile ilgili uygulama ve yaklaşımlarını incelemek önem kazanmaktadır. Eğitim faaliyetleri de dahil olmak üzere, Türkiye’deki doğa tarihi ve bilim müzelerinin faaliyetleri çevre sorunlarına ilişkin risklerin gündeme gelmesinde önemli unsurlardır. Dolayısıyla bu çalışmada Türkiye’deki bilim ve doğa tarihi müzelerinin çevreye ilişkin faaliyetlerinin ortaya konması amaçlanmaktadır. Belirtilen amaç doğrultusunda doküman incelemesi yapılmıştır. Müzelerin uygulama ve yaklaşımları incelendiğinde, doğa tarihi müzelerinin temel olarak araştırma alanı işlevi gördüğü görülmektedir. Bununla birlikte toplum eğitimine yönelik çalışmalar yaptıkları; doğal tarih, biyoçeşitlilik ve çevre hakkında eğitim faaliyetleri düzenledikleri görülmektedir. Doğa tarihi müzelerinin asıl olarak toplama, koruma, araştırma ve sergileme işlevlerini yerine getirdikleri, eğitim işlevini belirtilen işlevlerin yanı sıra gerçekleştirdikleri görülmektedir. Diğer yandan bilim merkezlerinin çoğunlukla eğitim ve toplumsal işlev rolüne yönelik çalışmalar yaptığı gözlemlenmektedir. Böyle bir zeminde, bilim merkezleri çoğunlukla belediyeler tarafından desteklendiği için çevreye ilişkin çalışmalarının daha bütünsel ve sürdürülebilir şekilde çalıştığı görülmektedir. Ayrıca, topluma yönelik çevre programlarının daha geniş bir yelpaze sunduğu izlenmektedir. Bu makalede, doküman incelemelerine dayanarak, müzelerin belediyelerle yaptığı işbirliğinin müzelerin çevreye ilişkin faaliyetlerine ve bakış açılarına etkisi olduğu öne sürülmektedir. Ayrıca dünya ölçeğinde bakıldığında, iklim bağlamında yapılan çalışmaların, müze camiasını disiplinler arası çalışmalar yapmaya yönlendirdiği gözlemlenmektedir. Türkiye’deki doğa tarihi ve bilim müzelerindeki güncel çevre ve iklim uygulamalarını ortaya koyan bu makale ile çevre ve iklim problemlerine yönelik kurumlar arası işbirliğinin sağlanması ve müzeler arası tartışmaların genişletilmesi amaçlanmaktadır.

In this article, environmental and climate practices in science and natural history museums in Türkiye are presented and discussed. While environmental and climate problems are global issues, they have local roots. As environmental issues are related to human activities and museums play a societal role, it is important to examine practices and approaches of museums in relation to the environment. Operations and practices of natural history and science museums in Türkiye, including educational activities, are important elements in communicating the risks of vulnerable environmental issue. This study outlines the environmental practices of the science and natural history museums of Türkiye which are commonly accepted as reliable providers of information to engage with audiences for action towards environmental challenges. Documentary research was conducted for the study. When the environmental practices and approaches are reviewed, it is seen that natural history museums function basically as research areas. Still, they have public education roles and organize educational activities about natural history, biodiversity and environment. While public education is one of the roles of natural history museums besides their conventional functions like collecting, conserving, researching and exhibiting, science centers are institutions dedicated to public education. Since science centers are mostly supported by municipalities, it can be said that they operate in a more sustainable and holistic way. Also, it is seen that their environmental reach-out programs offer a wider range. Based on data, we claim that collaboration with municipalities has an effect on the environmental activities and perspectives of museums. Also, climate-context works encourage museum community to make interdisciplinary works across the world. By presenting the current environmental and climate practices in natural history and science museums in Türkiye, it is aimed that the article can provide collaboration among institutions and advance the discussions among museums in the context of environment and climate.