“Türkiye’yi Mevcut Anayasa Kamburundan Kurtarmak”: Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “Yeni Anayasa İhtiyacı” Söylemine Ulusal Basının Bakışı

The 1982 Constitution was adopted by referendum under the rule of the National Security Council, which took office to exercise legislative authority after the military coup. It has been dubbed the "coup constitution" and amended extensively in 1987, 2007, 2008, 2010, and 2017, and at different times in parliament on different grounds. Although many articles of the constitution have been amended, the debates have remained strong but have increased daily. At this point, President Erdoğan's emphasis on a "new constitution" in his opening speech to the TBMM brought the issue back to the agenda. As a social contract, the constitution is a text that directly concerns the public. Therefore, it is inevitable for newspapers to focus on this issue. In addition, the articles in which columnists express their opinions are also important in terms of revealing their personal views. The way the Turkish press handles the "new constitution" debates in its columns constitutes the skeleton of this study. In order to identify the columns, national newspapers were scanned between October 2 and 16, 2023. These dates range from one day after President Erdoğan's speech in the parliament to the beginning of Israel's attacks on Palestine. As a result of the search, 56 columns from 19 newspapers were selected. The columns were then categorized into three categories: those favoring the constitutional amendment, those against it, and those taking a neutral position. After the classification stage, the related articles were subjected to content analysis. Under the title "definitions and concepts" 20 words were identified, and the meanings attributed to these words were mutually analyzed among the writers defending the same and different opinions. Furthermore, how the analysis findings were used by 10 different "political actors" was determined. Positive, negative, and neutral perceptions of political actors, regardless of newspaper and author, were also evaluated. In light of the findings, it is necessary to recognize that the organization has the function and duty of enlightening and informing the public. It was observed that the newspapers needed to meet expectations regarding the discussions on the new constitution.

1982 Anayasası, askeri darbe sonrası yasama yetkisini kullanmak üzere göreve gelen Milli Güvenlik Konseyi’nin yönetimi altında halkoylamasıyla kabul edilmiştir. “Darbe anayasası” olarak isimlendirilmiş ve farklı gerekçelerle 1987, 2007, 2008, 2010 ve 2017 yıllarında kapsamlı, farklı zamanlarda ise mecliste kısıtlı değişikliklere uğramıştır. Anayasanın birçok maddesi değişmesine rağmen tartışmalar azalmamış, gün geçtikçe artmıştır. Bu meyanda, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın TBMM’nin açılış konuşmasında yaptığı “yeni anayasa” vurgusu, konuyu tekrar gündeme getirmiştir. Toplum sözleşmesi olan anayasa, kamuoyunu doğrudan ilgilendiren bir metindir. Haliyle gazetelerin bu konu üzerine eğilmesi kaçınılmazdır. İlaveten köşe yazarlarının fikirlerini beyan ettikleri makaleleri de kişisel görüşlerini ortaya koyması bakımından önemlidir. Türk basınının “yeni anayasa” tartışmalarını köşe yazılarında ele alış şekilleri, bu çalışmanın iskeletini oluşturmaktadır. Köşe yazılarını belirlemek için ulusal düzeyde yayın yapan gazetelerin 2-16 Ekim 2023 tarihleri arasındaki nüshaları taranmıştır. Bu tarihler; Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın meclis konuşmasının 1 gün sonrasından İsrail’in Filistin’e yönelik saldırılarının başladığı gün aralığıdır. Yapılan arama sonucunda, 19 gazeteden toplam 56 köşe yazısı seçilmiştir. Daha sonra yazılar; anayasa değişikliğine destek verenler, karşı çıkanlar ve tarafsız konumlananlar olmak üzere 3 kategoriye ayrılmıştır. Sınıflandırma aşamasından sonra ilgili yazılar içerik analizine tabi tutulmuştur. “Tanımlar ve kavramlar” başlığıyla 20 adet kelime belirlenmiş ve bunlara yüklenen anlamlar hem aynı fikri hem de farklı fikirleri savunan yazarlar arasında karşılıklı analiz yapılmıştır. Ayrıca yapılan analiz neticesinde ortaya çıkan bulguların, 10 farklı “siyasi aktör” tarafından nasıl kullanıldığı tespit edilmiştir. Gazete ve yazar ayırmaksızın, siyasi aktörlerin olumlu, olumsuz ve nötr algıları da değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Elde edilen bilgi ve bulgular ışığında; toplumu aydınlatma ve bilgilendirme işlevi ve görevi bulunan gazetelerin, yeni anayasa tartışmaları konusunda beklentiyi karşılayamadıkları gözlemlenmiştir.