Haber Üretimindeki Farklılıklar Bağlamında Kadın Cinayetlerinin Haber Medyasında Sunumu

Toplumsal cinsiyet temelli bir motivasyonla ve kasıtlı olarak işlenen kadın cinayetleri, ülkeler üzerinde yarattığı kültürel, toplumsal ve ekonomik etkileri nedeniyle küresel çapta bir kriz durumu olarak nitelendirilmektedir. Sorunun çözümüne yönelik önleyici politikaların hayata geçirilmesinde yasal ve hukuki düzenlemeler önemli olmakla birlikte sorunları kamuoyunun gündemine taşıyarak görünür hale getiren haber medyasının bu konudaki sorumluluğu da en az yasalar kadar toplumsal alanda etkili olabilmektedir. Bu noktadan hareket edilen çalışmada Türkiye’de haber üretim sürecinde farklı pratiklerin benimsendiği haber medyasında kadın cinayetlerinin sunumuna odaklanılmaktadır. Çalışmanın temel amacı, ana akım ve alternatif haber mecralarında kadın cinayetlerinin tanımlanma biçimi, fail ve mağdur temsillerinde kendini gösteren eğilimlerin ortaya konularak, bu soruna yönelik medyasının sorumluluğunun tartışmaya açılmasıdır. Bu amaçla bağlantılı olarak çalışma kapsamında, Hürriyet, Sözcü ve Sabah gazeteleri, Bianet ve Diken haber sitelerinde 1 Ekim-31 Ekim 2024 tarihleri arasında işlenen kadın cinayeti vakalarına ilişkin olarak yayımlanan toplam 146 haber, cinayetlerin adlandırılma biçimi, fail ve mağdura yönelik temsiller bağlamında; haber metinlerinde öne çıkan söylemsel eklemlenmeler üzerinden tematik olarak başlıklandırılarak analiz edilmiştir. Kadın cinayetlerinin münferit birer vaka olarak işaretlendiği Hürriyet, Sözcü ve Sabah gazetelerinin haberlerinde, mağdur suçlama stratejilerinin sıklıkla kullanıldığı bununla bağlantılı olarak da suçu hafifletici unsurların anlamlandırmaya dahil edilmesi ile failin masumlaştırıldığı bulgulanmaktadır. Cinayetlerin doğrudan erkek şiddeti ve kadın cinayeti olarak tanımladığı Diken ve Binaet’te yayımlanan haberlerde ise haber kaynağının kullanımı ve seçiminde kendini gösteren çeşitlilik dikkat çekmektedir. Haberin merkezinde failin ve işlediği suçun yer aldığı alternatif mecralarda, mağdur suçlama stratejilerine yer verilmemektedir. Hürriyet, Sözcü ve Sabah gazetelerinden farklı olarak Diken ve Bianet’te yayımlanan haberler aracılığı ile kadın cinayetlerinin toplumsal cinsiyetle bağlantılı boyutu öne çıkarılırken, bu cinayetler kadınların yaşam hakkı ihlalini içeren toplumsal bir mesele olarak kamuoyunun gündemine taşınmaktadır.

Femicides committed with a gender-based motivation and deliberately are characterised as a global crisis situation due to their cultural, social and economic effects on countries. Although legal and legislative regulations are important in the realisation of preventive policies to solve the problem, the responsibility of the news media, which makes the problems visible by bringing them to the public agenda, can be as effective in the social sphere as the laws. From this point of view, this study focuses on the presentation of femicides in the news media in Turkey, where different practices are adopted in the news production process. The main aim of the study is to reveal the way femicides are defined in mainstream and alternative news outlets, the trends in the representation of perpetrators and victims, and to open the responsibility of the media towards this problem to discussion. In connection with this purpose, within the scope of the study, a total of 146 news articles published in Hürriyet, Sözcü and Sabah newspapers, Bianet and Diken news websites between 1 October-31 October 2024 on femicide cases committed between 1 October and 31 October 2024 were analysed thematically in the context of the way the murders are named, the representations of perpetrators and victims, and the discursive articulations prominent in the news texts. In the news articles of Hürriyet, Sözcü and Sabah newspapers, where femicides are labelled as isolated incidents, it is found that victim blaming strategies are frequently used, and in connection with this, the perpetrator is made innocent through the inclusion of mitigating factors in the interpretation of the crime. In the news items published in Diken and Binaet, where the murders are directly defined as male violence and femicide, the diversity in the use and selection of news sources is striking. In alternative media outlets where the perpetrator and the crime committed are at the centre of the news, victim blaming strategies are not included. Unlike Hürriyet, Sözcü and Sabah, the news items published in Diken and Bianet emphasise the gender-related dimension of femicides and bring these murders to the public agenda as a social issue involving the violation of women's right to life.