Araştırma Makalesi

Maksimumu Hedeflemenin İş ve Yaşam Tatmini Üzerindeki Etkileri

Cilt: 14 Sayı: 5 31 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Maksimumu Hedeflemenin İş ve Yaşam Tatmini Üzerindeki Etkileri

Öz

Bu çalışma, bireylerin maksimize etme eğiliminin; karar yorgunluğu, yaşam doyumu, aşırı iş yükü algısı ve iş tatmini ile olan ilişkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, çeşitli sektörlerde çalışma hayatında yer alan toplam 377 katılımcıdan çevrim içi anket yöntemiyle veri toplanmış ve oluşturulan hipotezler ilişki ve etki testleri aracılığıyla analiz edilmiştir. Araştırma kapsamında hem maksimize edici hem de tatmin edici karar verme eğilimlerine sahip bireyler ayrı gruplar halinde değerlendirilmiştir. Bulgular, maksimize edici bireylerde maksimize etme eğiliminin yaşam doyumu, iş tatmini ve aşırı iş yükü algısı ile anlamlı ilişkiler gösterdiğini ortaya koyarken; tatmin edici bireylerde bu ilişkilerin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı tespit edilmiştir. Karar yorgunluğu değişkeni ise her iki grupta da anlamlı bir etki göstermemiştir. Ayrıca, SPSS Process ile yapılan aracılık analizleri sonucunda, maksimize etme eğiliminin iş tatmini üzerindeki etkisinde aşırı iş yükü algısının kısmi bir aracı rol oynadığı belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar, bireylerin karar verirken benimsedikleri maksimizasyon yaklaşımının sadece karar anını değil, karar sonrasında yaşadıkları memnuniyet, iş tatmini ve iş yükü algısını da etkilediğini göstermektedir. Bu durum, kurumların bireylerin farklı karar verme eğilimlerini dikkate alarak karar süreçlerini yeniden düzenlemesi ve iş yükü yönetiminin sadece fiziksel değil, bilişsel ve duygusal boyutlarda da ele alınması gerektiğine işaret etmektedir. Ayrıca ekonomik davranış modellerine psikolojik farklılıkların dikkate alınmasının ve daha kişiselleştirilmiş seçim mimarisinin gerekliliğini ortaya koymaktadır. Son olarak, araştırma belirli bir örneklem ve sınırlı değişkenlerle yürütüldüğü için bulguların genellenebilirliği sınırlı olabilir. Gelecek çalışmalar, farklı kültürel bağlamlar, meslek grupları ve deneysel tasarımlar kullanarak bu sınırlılığı aşabilir. Bununla birlikte değişkenlerin nedensel ilişkilerini daha güçlü biçimde test edebilmek için boylamsal çalışmaların da yapılması faydalı olacaktır.

Anahtar Kelimeler

Davranışsal İktisat, Maksimize Etme Eğilimi, Çalışma Psikolojisi, Aşırı İş Yükü Algısı, İş Tatmini, Karar Yorgunluğu, Yaşam Doyumu

Kaynakça

  1. Baumeister, R. F., Bratslavsky E., Muraven M., and Tice D. M. (1998). Ego Depletion: Is the active self a limited resource?. Journal of Personality and Social Psychology, 74(5), 1252-1265. https://doi.org/10.1037/0022-3514.74.5.1252
  2. Bayar, H.T. ve Öztürk, M. (2017). İş stresinin iş tatmini üzerindeki etkisi: süleyman demirel üniversitesi araştırma görevlileri üzerine bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22 (2), 525-546. http://acikerisim.sdu.edu.tr/xmlui/handle/123456789/50787
  3. Beehr, T. A., and Newman, J. E. (1978). Job stress, employee health, and organizational effectiveness: A facet analysis, model, and literature review. Personnel Psychology, 31(4), 665–699. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.1978.tb02118.x
  4. Bubić, A., and Erceg, N. (2018). The role of decision-making styles in explaining happiness. Journal of Happiness Studies, 19(1), 213-229. https://doi.org/10.1007/s10902-016-9816-z.
  5. Cheek, N. N., and Schwartz, B. (2016). On the meaning and measurement of maximization. Judgment and Decision Making, 11(2), 126–146. https://doi.org/10.1017/S1930297500007257
  6. Cheek, N. N., and Goebel, J. (2020). What does it mean to maximize? “Decision difficulty,” indecisiveness, and the jingle-jangle fallacies in the measurement of maximizing. Judgment and Decision Making, 15(1), 7-24. https://doi.org/10.1017/S1930297500006884
  7. Cochran, W. G. (1977). Sampling techniques (3rd ed.). New York: John Wiley & Sons.
  8. Cohen, J., Cohen, P., West, S. G., and Aiken, L. S. (2003). Applied multiple regression/correlation analysis for the behavioral sciences (3rd ed., s. 53). Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
  9. Dağlı, A., ve Baysal, N. (2016). Yaşam doyumu ölçeğinin türkçe’ye uyarlanması: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 15(59). https://doi.org/10.17755/esosder.263229
  10. Derya, S. (2008). Crossover of work-family conflict: antecedent and consequences of crossover process in dual-earner couple, Koç Üniversitesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tez Çalışması, İstanbul.

Kaynak Göster

APA
Yiğit, A. G., & Bayar Türkoğlu, H. T. (2025). Maksimumu Hedeflemenin İş ve Yaşam Tatmini Üzerindeki Etkileri. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 14(5), 2225-2247. https://doi.org/10.15869/itobiad.1732949
AMA
1.Yiğit AG, Bayar Türkoğlu HT. Maksimumu Hedeflemenin İş ve Yaşam Tatmini Üzerindeki Etkileri. itobiad. 2025;14(5):2225-2247. doi:10.15869/itobiad.1732949
Chicago
Yiğit, Asena Gizem, ve Hilal Tuğçe Bayar Türkoğlu. 2025. “Maksimumu Hedeflemenin İş ve Yaşam Tatmini Üzerindeki Etkileri”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 14 (5): 2225-47. https://doi.org/10.15869/itobiad.1732949.
EndNote
Yiğit AG, Bayar Türkoğlu HT (01 Aralık 2025) Maksimumu Hedeflemenin İş ve Yaşam Tatmini Üzerindeki Etkileri. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 14 5 2225–2247.
IEEE
[1]A. G. Yiğit ve H. T. Bayar Türkoğlu, “Maksimumu Hedeflemenin İş ve Yaşam Tatmini Üzerindeki Etkileri”, itobiad, c. 14, sy 5, ss. 2225–2247, Ara. 2025, doi: 10.15869/itobiad.1732949.
ISNAD
Yiğit, Asena Gizem - Bayar Türkoğlu, Hilal Tuğçe. “Maksimumu Hedeflemenin İş ve Yaşam Tatmini Üzerindeki Etkileri”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 14/5 (01 Aralık 2025): 2225-2247. https://doi.org/10.15869/itobiad.1732949.
JAMA
1.Yiğit AG, Bayar Türkoğlu HT. Maksimumu Hedeflemenin İş ve Yaşam Tatmini Üzerindeki Etkileri. itobiad. 2025;14:2225–2247.
MLA
Yiğit, Asena Gizem, ve Hilal Tuğçe Bayar Türkoğlu. “Maksimumu Hedeflemenin İş ve Yaşam Tatmini Üzerindeki Etkileri”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, c. 14, sy 5, Aralık 2025, ss. 2225-47, doi:10.15869/itobiad.1732949.
Vancouver
1.Asena Gizem Yiğit, Hilal Tuğçe Bayar Türkoğlu. Maksimumu Hedeflemenin İş ve Yaşam Tatmini Üzerindeki Etkileri. itobiad. 01 Aralık 2025;14(5):2225-47. doi:10.15869/itobiad.1732949