Hitit Mitolojisinde Dağ Tanrıları
Öz
Hititlerdeki dağ tanrısı inancı ve kültü incelendiğinde, dağların hem tanrısal varlıklar hem de tanrıların ikamet ettiği kutsal mekanlar olarak görüldüğü anlaşılmaktadır. Hititler, dağ tanrılarına ve dağ kültüne büyük önem atfetmiş, belirli dağları tanrıların meskeni olarak kabul ederek bu dağları kutsal alanlar haline getirmişlerdir. Hâkim oldukları coğrafyada birçok dağı tanrısallaştıran Hititlerin bu inancının, Hurri dininin etkisiyle daha da güçlendiği düşünülmektedir. Dağlar, Hitit toplumunda yalnızca tanrıların evi olarak değil, aynı zamanda birer tanrı olarak da kabul edilmiştir. Bu kutsal dağların isimlerine, Hititlerin diğer devletlerle yaptıkları antlaşma metinlerinde tanıklık eden tanrılar listelerinde, bayram törenlerinde kurban sunulan tanrılar arasında, ritüel metinlerinde, kaya anıtlarında ve mitolojik anlatılarda sıklıkla rastlanmaktadır. Bu durum, dağların Hitit dini ve kültüründeki merkezi rolünü açıkça ortaya koymaktadır. Bu çalışma, yazılı ve görsel materyaller üzerinden dağ tanrılarının nasıl tasvir edildiğini, mitolojik anlatılarda bu tanrıların üstlendiği rolleri ve bu iki unsur (betimlemeler ve mitolojik anlatılar) arasında bir ilişki olup olmadığını incelemeyi amaçlamaktadır. Hitit dağ kültünün sanatsal ve mitolojik yansımalarını analiz ederek, bu inancın toplumsal ve dini yaşamdaki yerini daha derinlemesine anlamak hedeflenmektedir. Bu bağlamda, çalışmanın teorik çerçevesi Hitit dinindeki dağ kültünün kökenlerine, Hurri etkisine, dağ tanrılarının tasvirlerine ve mitolojik anlatılardaki rollerine odaklanmaktadır. Hititlerin dağ tanrısı inancı ve dağ kültü, hem dini hem de mitolojik olarak çok karmaşık ve çok katmanlı bir yapıya sahiptir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Archi, A. (2009). “Orality, Direct Speech and the Kumarbi Cycle”, Altorientalische Forschungen, Akademie Verlag, 36 (2), 209-229. https://doi.org/10.1524/AOFO.
- Bacharova, M. (2016). From Hittite to Homer: The Anatolian Background of Ancient Greek Epic, Cambridge University Press.
- Bacharova, M. (2014). “Hittite Myths”, Gods Heroes and Monsters: A Sourcebook of Greek Roman and Near Eastern Myths in Translation, Oxford University Press.
- Bacharova, M. (2013). “Hurro-Hittite Stories and Hittite Pregnancy and Birth Rituals”, Woman in the Ancient Near East, Routledge Press.
- Beckman, G. (1982). "The Anatolian Myth of Illuyanka," JANES 14/1, 11-25.
- Bonatz, D. (2009). “Mountain god (Ancient Near East)”, Iconography of Deities and Demons: Electronic Pre Publication (Last Revision: 22 May 2009). Erişim adresi: https://www.religionswissenschaft.uzh.ch/idd/prepublications/e_idd_mountain_god_ane.pdf
- Burkert, W. (1987). “Oriental and Greek Mythology: The Meeting of Parallels”, Interpretations of Greek Mythology, Croom Helm, London ve Sydney.
- Burney, C. (2004). Historical Dictionary of the Hittites, Oxford: Scarecrow Press.
- Daddi, F.P. (2010). “Connection between KI.LAM and the Teteshapi Festival”, Pax Hethitica. Studies on the Hittites and their Neighbours in Honour of Itamar Singer, Wiesbaden: Harrassowitz.
- Darga, M. (1992). Hitit Sanatı, İstanbul: Anadolu Sanat Yayınları.