Avrupa Yeşil Mutabakatının Türkiye’deki Enerji Yoğun Sanayiler Üzerindeki Etkisinin Değerlendirilmesi: Borsa İstanbul Örneği

In the past century, the world population has increased more than fourfold, accompanied by the rapid expansion of fossil fuel–based manufacturing industries. This development has contributed significantly to global warming, resulting in profound environmental, economic, and social changes. The global rise in greenhouse gas emissions, the degradation of ecosystems, and the intensification of the climate crisis have emerged as major threats, not only to the natural environment but also to economic sustainability and societal well-being. In response to these adverse effects, the European Union introduced the European Green Deal (EGD), a comprehensive policy framework aiming to transition toward a low-carbon and sustainable economic model. This study aims to examine the impact of EGD implementation on companies operating in energy-intensive sectors in Türkiye. The research focuses on firms listed on Borsa İstanbul in the stone–soil, basic metals, chemicals–pharmaceuticals, and fabricated metal products sectors, covering the period between 2013 and 2024. The dataset includes corporate governance rating scores, sustainability reporting, profitability indicators carbon emission transparency, and the adoption levels of modern manufacturing techniques. Logistic regression and panel data regression methods were employed to conduct the analyses. The findings reveal statistically significant and positive relationships between EGD requirements and corporate governance ratings, sustainability reporting, profitability, carbon emission transparency, and the implementation of modern manufacturing techniques. Furthermore, companies in the sample exhibited an upward trend in carbon emission transparency reporting, sustainability reports, and corporate governance scores over the examined period. These results indicate that the EGD generates benefits not only in terms of mitigating environmental impacts but also by enhancing corporate transparency, governance quality, and competitive advantage.

Geçtiğimiz yüzyılda dünya nüfusunun dört kattan fazla artması, fosil yakıt temelli imalat sanayisinin hızlı gelişimi ve buna bağlı olarak ortaya çıkan küresel ısınma, çevresel, ekonomik ve toplumsal alanlarda önemli değişimlere yol açmıştır. Küresel ölçekte sera gazı emisyonlarının artışı, ekosistemlerin bozulması ve iklim krizinin derinleşmesi, yalnızca doğal çevreyi değil, ekonomik sürdürülebilirliği ve toplumsal refahı da tehdit eden başlıca unsurlar hâline gelmiştir. Bu olumsuz etkileri azaltmaya yönelik olarak Avrupa Birliği tarafından geliştirilen Avrupa Yeşil Mutabakatı (AYM), düşük karbonlu ve sürdürülebilir bir ekonomik modele geçişi hedefleyen kapsamlı bir politika çerçevesi sunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, AYM uygulamalarının Türkiye’de faaliyet gösteren enerji yoğun sektörlerdeki işletmeler üzerindeki etkilerini analiz etmektir. Araştırma kapsamında, Borsa İstanbul’da işlem gören taş-toprak, ana metal, kimya-ilaç ve metal eşya sektörlerinde yer alan şirketlerin 2013-2024 yılları arasındaki verileri incelenmiştir. Veri seti; kurumsal yönetim derecelendirme puanı, sürdürülebilirlik raporlaması, kârlılık göstergeleri, karbon emisyon şeffaflığı ve modern üretim tekniklerinin uygulanma düzeylerini içermektedir. Analiz sürecinde lojistik regresyon ve panel veri regresyonu yöntemleri kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, AYM gereklilikleri ile kurumsal yönetim derecelendirme puanı, sürdürülebilirlik raporlaması, kârlılık ve karbon emisyon şeffaflığı arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü ilişkiler olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, incelenen şirketlerin söz konusu dönemde karbon emisyon şeffaflık raporlaması, sürdürülebilirlik raporlaması ve kurumsal yönetim derecelendirme puanlarında artış eğilimi gösterdikleri belirlenmiştir. Bu sonuçlar, AYM’nin yalnızca çevresel etkilerin azaltılması açısından değil, aynı zamanda kurumsal şeffaflık, yönetim kalitesi ve rekabet gücü açısından da olumlu etkiler yarattığını göstermektedir.