Assessing the Impact of the European Green Deal on Energy-Intensive Industries in Türkiye: Evidence from Borsa İstanbul

Yıl 2026, Cilt: 15 Sayı: 1 , 419 - 439 , 31.03.2026

Yusuf Gör , Hasan Dündar

https://doi.org/10.15869/itobiad.1768229

https://izlik.org/JA96GA42BL

Öz

In the past century, the world population has increased more than fourfold, accompanied by the rapid expansion of fossil fuel–based manufacturing industries. This development has contributed significantly to global warming, resulting in profound environmental, economic, and social changes. The global rise in greenhouse gas emissions, the degradation of ecosystems, and the intensification of the climate crisis have emerged as major threats, not only to the natural environment but also to economic sustainability and societal well-being. In response to these adverse effects, the European Union introduced the European Green Deal (EGD), a comprehensive policy framework aiming to transition toward a low-carbon and sustainable economic model. This study aims to examine the impact of EGD implementation on companies operating in energy-intensive sectors in Türkiye. The research focuses on firms listed on Borsa İstanbul in the stone–soil, basic metals, chemicals–pharmaceuticals, and fabricated metal products sectors, covering the period between 2013 and 2024. The dataset includes corporate governance rating scores, sustainability reporting, profitability indicators carbon emission transparency, and the adoption levels of modern manufacturing techniques. Logistic regression and panel data regression methods were employed to conduct the analyses. The findings reveal statistically significant and positive relationships between EGD requirements and corporate governance ratings, sustainability reporting, profitability, carbon emission transparency, and the implementation of modern manufacturing techniques. Furthermore, companies in the sample exhibited an upward trend in carbon emission transparency reporting, sustainability reports, and corporate governance scores over the examined period. These results indicate that the EGD generates benefits not only in terms of mitigating environmental impacts but also by enhancing corporate transparency, governance quality, and competitive advantage.

Anahtar Kelimeler

Green Deal , Carbon Emission Transparency , Institutionalization , Sustainability , Return on assets ratio , Regression Analysis

Avrupa Yeşil Mutabakatının Türkiye’deki Enerji Yoğun Sanayiler Üzerindeki Etkisinin Değerlendirilmesi: Borsa İstanbul Örneği

https://izlik.org/JA96GA42BL

Öz

Geçtiğimiz yüzyılda dünya nüfusunun dört kattan fazla artması, fosil yakıt temelli imalat sanayisinin hızlı gelişimi ve buna bağlı olarak ortaya çıkan küresel ısınma, çevresel, ekonomik ve toplumsal alanlarda önemli değişimlere yol açmıştır. Küresel ölçekte sera gazı emisyonlarının artışı, ekosistemlerin bozulması ve iklim krizinin derinleşmesi, yalnızca doğal çevreyi değil, ekonomik sürdürülebilirliği ve toplumsal refahı da tehdit eden başlıca unsurlar hâline gelmiştir. Bu olumsuz etkileri azaltmaya yönelik olarak Avrupa Birliği tarafından geliştirilen Avrupa Yeşil Mutabakatı (AYM), düşük karbonlu ve sürdürülebilir bir ekonomik modele geçişi hedefleyen kapsamlı bir politika çerçevesi sunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, AYM uygulamalarının Türkiye’de faaliyet gösteren enerji yoğun sektörlerdeki işletmeler üzerindeki etkilerini analiz etmektir. Araştırma kapsamında, Borsa İstanbul’da işlem gören taş-toprak, ana metal, kimya-ilaç ve metal eşya sektörlerinde yer alan şirketlerin 2013-2024 yılları arasındaki verileri incelenmiştir. Veri seti; kurumsal yönetim derecelendirme puanı, sürdürülebilirlik raporlaması, kârlılık göstergeleri, karbon emisyon şeffaflığı ve modern üretim tekniklerinin uygulanma düzeylerini içermektedir. Analiz sürecinde lojistik regresyon ve panel veri regresyonu yöntemleri kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, AYM gereklilikleri ile kurumsal yönetim derecelendirme puanı, sürdürülebilirlik raporlaması, kârlılık ve karbon emisyon şeffaflığı arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü ilişkiler olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca, incelenen şirketlerin söz konusu dönemde karbon emisyon şeffaflık raporlaması, sürdürülebilirlik raporlaması ve kurumsal yönetim derecelendirme puanlarında artış eğilimi gösterdikleri belirlenmiştir. Bu sonuçlar, AYM’nin yalnızca çevresel etkilerin azaltılması açısından değil, aynı zamanda kurumsal şeffaflık, yönetim kalitesi ve rekabet gücü açısından da olumlu etkiler yarattığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Yeşil Mutabakat , Karbon Emisyon Şeffaflığı , Kurumsallaşma , Sürdürülebilirlik , Aktif Karlılık Oranı , Regresyon Analizi

Etik Beyan

Avrupa Yeşil Mutabakatının Türkiye’deki Enerji Yoğun Sanayiler Üzerindeki Etkisinin Değerlendirilmesi: Borsa İstanbul Örneği isimli araştırma makalesi için etik kurul onayı gerekmemektedir.

Kaynakça

• Akıncı, Ö. S., & Taşkın, E. (2024). Türkiye’nin Küresel Rekabet Gücünün Artırılması: Lojistik Altyapı ve Sürdürülebilir Ticarete Odaklanmak. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 13(5), 2079-2102.
• Atlı, E., Dilsizoğlu, N., Akarsu, C., Olmez-hanci, T., & Başa, Ş. (2023). Yeşil Mutabakat Çerçevesinde Sürdürülebilir Atıksu Yönetimi. Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 6(Ek Sayı), 606-623.
• Aydınoğlu, A. U., & Özdemir, B. E. (2022). Yeşil Mutabakat: Tarihçe ve akademik araştırmaların incelenmesi. Trakya Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi E-Dergi, 11(2), 107-121.
• Bäckstrand, K. (2022). Towards a climate-neutral union by 2050? The European green deal, climate law, and green recovery. In Routes to a resilient European Union: interdisciplinary European studies (pp. 39-61): Springer.
• Baicu, C. G., State, O., Gârdan, D. A., Gârdan, I. P., & Țicău, I. R. (2022). Financial and Competitive Implications of the European Green Deal–Perceptions of Retail Managers. Amfiteatru Economic, 24(61), 683.
• Bank, T. W. (2025). World Population: Past, Present, and Future. Current World Population. Retrieved from https://www.worldometers.info/world-population/
• Benešová, A., Basl, J., Tupa, J., & Steiner, F. (2021). Design of a business readiness model to realise a green industry 4.0 company. International Journal of Computer Integrated Manufacturing, 34(9), 920-932.
• Berger, R. (2010). Green growth, green profit. Basingstoke: Palgrave Macmillan. doi, 10, 9780230303874.
• Büyükuysal, M. Ç., & Öz, İ. İ. (2016). Çoklu doğrusal bağıntı varlığında en küçük karelere alternatif yaklaşım: Ridge regresyon. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 6(2), 110-114.
• Canton, H. (2021). International energy agency—IEA. In The europa directory of international organizations 2021 (pp. 684-686): Routledge.
• CINEA. (2025). Horizon Europe is the EU's ambitious research and innovation programme for 2021-2027, with a budget of €95.5 billion. CINEA runs parts of the programme. Horizon Europe. Retrieved from https://cinea.ec.europa.eu/programmes/horizon-europe_en
• Comission, E. (2021). Available budget of Cohesion Policy 2021-2027. Retrieved from https://ec.europa.eu/regional_policy/funding/available-budget_en
• Commission, E. (2019). communication from the commission to the european parliament, the european council, the council, the european economic and social committee and the committee of the regions. Retrieved from https://eur-lex.europa.eu/resource.html?uri=cellar:b828d165-1c22-11ea-8c1f-01aa75ed71a1.0002.02/DOC_1&format=PDF
• Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları (Vol. 2): Pegem akademi Ankara.
• Diriöz, A. O. (2021). AB Yeşil Mutabakat Kapsamında Yeşil Ekonomiye Dönüşüm Süreci, Türkiye-AB İlişkilerine Olası Etkilerinin Değerlendirilmesi. Uluslararası Suçlar ve Tarih(22), 107-130.
• EAE. (2020). Total net greenhouse gas emission trends and projections in Europe. Retrieved from https://www.eea.europa.eu/en/analysis/indicators/total-greenhouse-gas-emission-trends
• Eccles, R. G., & Krzus, M. P. (2010). One report: Integrated reporting for a sustainable strategy: John Wiley & Sons.
• Eckert, E., & Kovalevska, O. (2021). Sustainability in the European Union: Analyzing the discourse of the European green deal. Journal of risk and financial management, 14(2), 80.
• Ekins, P. (2002). Economic growth and environmental sustainability: the prospects for green growth: Routledge.
• Elkington, J. (2001). The triple bottom line for 21st century business. The Earthscan reader in business and sustainable development, 64.
• Fetting, C. (2020). The European green deal. ESDN Report, 2(9), 53.
• Göncü, K. K. (2024). Lojistik Öğrencilerinin Sürdürülebilir Kalkınma Farkındalık Düzeylerinin Yeşil Ürün Satın Alma Davranışı Üzerine Etkisi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 13(3), 1552-1569.
• Gültekin, R. (2022). Avrupa Birliği Sınırda Karbon Düzenlemesi ve Türkiye Açısından Bir Değerlendirme. Balkan & Near Eastern Journal of Social Sciences (BNEJSS), 8.
• Haas, T., & Sander, H. (2020). Decarbonizing transport in the European Union: Emission performance standards and the perspectives for a European Green Deal. Sustainability, 12(20), 8381.
• Hillebrand, R. (2013). Climate protection, energy security, and Germany’s policy of ecological modernisation. Environmental Politics, 22(4), 664-682.
• Kıral, G., & Çelik, C. (2020). Panel verileri İle Türkiye’de konut fiyatlarını etkileyen faktörlerin tespiti ve yapay sinir ağları yaklaşımı. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(2), 1-21.
• Kiron, D., Kruschwitz, N., Haanaes, K., & von Streng Velken, I. (2011). Sustainability nears a tipping point. MIT sloan management review.
• Korga, S., & Aslanoğlu, S. (2022). Sürdürülebilirlik performansı ile finansal performans ilişkisi üzerine bir araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 25(2), 633-645.
• KOSGEB. (2025). Destekler. Retrieved from https://www.kosgeb.gov.tr/site/tr/genel/destekler/3/destekler
• Kruse, T., Mohnen, M., Pope, P. F., & Sato, M. (2020). Green revenues, profitability and market valuation: Evidence from a global firm level dataset.
• Lenschow, A., & Sprungk, C. (2010). The myth of a green Europe. JCMS: journal of common market studies, 48(1), 133-154.
• Memnun, D. S. (2006). Kalaycı, Ş.(Ed.)(2006). SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri. Ankara: Asil Yayın Dağıtım. In: Sinan OLKUN.
• Mirici, M. E., & Berberoğlu, S. (2022). Türkiye perspektifinde yeşil mutabakat ve karbon ayak izi: tehdit mi? fırsat mı? Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 8(1), 156-164.
• NASA. (2024). Global Tempereture. Retrieved from USA: https://climate.nasa.gov/vital-signs/global-temperature/?intent=121
• Özerdem, F. (2024). İklim krizinin gölgesi altında avrupa yeşil mutabakatı ve Türkiye’yi bekleyen zorluklar. Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(31), 51-65.
• Râmniceanu, V.-T. (2022). European Union initiatives and regulations on sustainable corporate governance. International Investment Law Journal, 2(1), 83-92.
• Reyhan, A. S. (2023). 100. yılında türkiye cumhuriyeti’nin yeni ekonomik yol güzergahı: yeşil mutabakat süreci ve döngüsel ekonomi üzerine bir değerlendirme. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi(Cumhuriyet'in 100. Yılı Özel Sayısı), 211-224.
• Talebi, N., & Kır, C. (2013). Türkiye’de sigorta şirketlerinin yönetim kurulu üye sayısını etkileyen faktörler. Anadolu Bil Meslek Yüksekokulu Dergisi(29), 12-24.
• TİM. (2025). Türkiye İhracatçılar Meclisi, İhracat Rakamları. Retrieved from: https://tim.org.tr/tr/ihracat-rakamlari
• Torres-Reyna, O. (2007). Panel data analysis fixed and random effects using Stata (v. 4.2). Data & Statistical Services, Priceton University, 112(1), 1-40.
• Turna, G. B. (2024). Algılanan çevre bilgisinin sürdürülebilir tüketim davranışı üzerindeki etkisinde çevresel kaygının aracılık rolü. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 13(3), 1392-1417.
• Tutak, M., Brodny, J., & Bindzár, P. (2021). Assessing the level of energy and climate sustainability in the European Union countries in the context of the European green deal strategy and agenda 2030. Energies, 14(6), 1767.
• TÜİK. (2025). Çevre ve Enerji İstatistikleri. Retrieved from: https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=Cevre-ve-Enerji-103
• WCED, S. W. S. (1987). World Commission on Environment and Development. In: Oxford University Press London.
• WHO. (2018). What Quantitative and Qualitative Methods Have Been Developed to Measure Community Empowerment at a National Level? (Vol. 59): World Health Organization.
• Yolcu, M. B. (2023). Avrupa Yeşil Mutabakatı ve Türkiye’deki yeşil lojistik uygulamaları. Econder International Academic Journal, 7(2), 136-151.
• Yücel, R., Yücel, D., & Karavaş, A. (2021). Sürdürülebilirlik için kurumsal yönetim ve firma performansı İlişkisi. TOPLUM 5.0’A DOĞRU SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK, 279.