Araştırma Makalesi

Müzikal Sermaye Ölçeğinin Geliştirilmesi: Müzik Eğitimine Kültürel Sermaye Teorisi Temelli Bir Yaklaşım

Cilt: 15 Sayı: 2 30 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Müzikal Sermaye Ölçeğinin Geliştirilmesi: Müzik Eğitimine Kültürel Sermaye Teorisi Temelli Bir Yaklaşım

Öz

Bu çalışma, müzik eğitimi alan öğrencilerin müzikal birikimlerini, öğrenme deneyimlerini, öz-yeterlik inançlarını ve kültürel kaynaklara erişim düzeylerini çok boyutlu biçimde değerlendirebilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmeyi amaçlamıştır. Pierre Bourdieu’nün kültürel sermaye kuramına dayanan araştırmada müzik eğitimi, yalnızca teknik becerilerin edinimi olarak değil; sosyal destek, kimlik gelişimi ve biriken kültürel kaynakların etkileşimiyle şekillenen dinamik bir süreç olarak ele alınmıştır. Bu doğrultuda geliştirilen Müzikal Sermaye Ölçeği, mesleki müzik eğitimi bağlamında bireylerin müzikle kurdukları ilişkinin bilişsel, duyuşsal ve sosyal boyutlarını bütüncül biçimde ölçmeyi hedeflemektedir. Araştırma, nitel madde oluşturma aşaması ve kesitsel nicel doğrulama sürecini içeren bir ölçek geliştirme deseni doğrultusunda yürütülmüştür. İlk aşamada öğrencilerin yazılı görüşleri ve ilgili alan yazın temel alınarak 80 maddelik bir öncül madde havuzu oluşturulmuş; maddeler öğrenci geri bildirimleri ve uzman görüşleri doğrultusunda düzenlenerek beşli Likert tipi bir deneme formuna dönüştürülmüştür. Ölçekte yanıtlar “kesinlikle katılmıyorum” ile “tamamen katılıyorum” arasında derecelendirilmiştir. Ölçeğin yapı geçerliği, 709 öğrenciden elde edilen verilerle gerçekleştirilen Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile incelenmiş; elde edilen faktör yapısı Türkiye’de öğrenim gören 667 öğrenciden oluşan bağımsız bir örneklem üzerinde Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiştir. Analizler sonucunda ölçeğin beş boyutlu bir yapı sergilediği belirlenmiştir: (1) Müzikal Destek Kaynaklarına Erişim, (2) Müzikal Öz-Yeterlik, (3) Müzikal Deneyim ve Birikim, (4) Müzikal Kimlik ve Aidiyet ve (5) Müzikal Kaynakların Bilinçli Kullanımı. Elde edilen bulgular, ölçeğin toplam varyansın %57.64’ünü açıkladığını (KMO = .93; Bartlett p < .001) ve modelin iyi düzeyde uyum gösterdiğini ortaya koymuştur (χ²/sd = 2.26; CFI = .955; RMSEA = .043). Ölçeğin genel Cronbach Alfa katsayısı .95 olup alt boyutlara ilişkin güvenirlik katsayıları .82 ile .93 arasında değişmektedir. Bulgular, geliştirilen ölçeğin mesleki müzik eğitimi alan öğrencilerin müzikal sermaye düzeylerini sosyal, bilişsel ve kültürel boyutlarda değerlendirmede geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Müzikal Sermaye, Kültürel Sermaye, Müzik Eğitimi, Öz-Yeterlik, Müzikal Kimlik, Ölçek Geliştirme

Destekleyen Kurum

Yok

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur. Bu araştırma, Trabzon Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırma ve Yayın Etik Kurulu tarafından incelenmiş ve etik açıdan uygun bulunmuştur. Etik kurul onayı, 07.11.2025 tarihli ve E-81614018-050.04-2500067990 sayılı karar ile verilmiştir. Araştırmada yer alan tüm katılımcılara, çalışmanın amacı, gönüllülük esasına dayandığı, elde edilen bilgilerin yalnızca bilimsel amaçla kullanılacağı ve gizli tutulacağı açıklanmıştır. Katılımcılardan, çevrim içi formlar aracılığıyla veya yüz yüze bilgilendirme sonrasında aydınlatılmış gönüllü onam alınmıştır.

Kaynakça

  1. Akturan, A. (2025). Z kuşağının şüphecilik düzeyleri ve işletmelerin kurumsal sosyal sorumluluk odağı algıları: Üniversite öğrencileri üzerine bir çalışma. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 14(2), 986-1006. https://doi.org/10.15869/itobiad.1614888
  2. Balboni, G., Menardo, E., & Cubelli, R. (2019). Development and validation of the scale of cultural capital. TPM: Testing, Psychometrics, Methodology in Applied Psychology, 26(1), 149–175. https://doi.org/10.4473/TPM26.1.8
  3. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman and Company.
  4. Becker, G. S. (1975). Human capital: A theoretical and empirical analysis, with special reference to education (2nd ed.). University of Chicago Press. (Original work published 1964)
  5. Ben, S., Zheng, W., & Xu, L. (2025). Multifactorial influences on musical creativity: an integrated perspective on cognitive and social capital factors. Frontiers in Psychology, 16. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1585658
  6. Boateng, G. O., Neilands, T. B., Frongillo, E. A., Melgar-Quiñonez, H. R., & Young, S. L. (2018). Best practices for developing and validating scales for health, social, and behavioral research: A primer. Frontiers in Public Health, 6, 149. https://doi.org/10.3389/fpubh.2018.00149
  7. Bourdieu, P., & Passeron, J.-C. (1977). Reproduction in Education, Society and Culture. Sage.
  8. Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. G. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education (pp. 241–258). Greenwood Press.
  9. Bourdieu, P. (1990). The Logic of Practice. Stanford University Press.
  10. Bourdieu, P., & Wacquant, L. (1992). An Invitation to Reflexive Sociology. University of Chicago Press.

Kaynak Göster

APA
Yıldız, Y., Özen, C. Ö., & Yiğit, N. (2026). Müzikal Sermaye Ölçeğinin Geliştirilmesi: Müzik Eğitimine Kültürel Sermaye Teorisi Temelli Bir Yaklaşım. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 15(2), 1834-1860. https://doi.org/10.15869/itobiad.1805108
AMA
1.Yıldız Y, Özen CÖ, Yiğit N. Müzikal Sermaye Ölçeğinin Geliştirilmesi: Müzik Eğitimine Kültürel Sermaye Teorisi Temelli Bir Yaklaşım. itobiad. 2026;15(2):1834-1860. doi:10.15869/itobiad.1805108
Chicago
Yıldız, Yalçın, Cenk Önder Özen, ve Nevzat Yiğit. 2026. “Müzikal Sermaye Ölçeğinin Geliştirilmesi: Müzik Eğitimine Kültürel Sermaye Teorisi Temelli Bir Yaklaşım”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 15 (2): 1834-60. https://doi.org/10.15869/itobiad.1805108.
EndNote
Yıldız Y, Özen CÖ, Yiğit N (01 Haziran 2026) Müzikal Sermaye Ölçeğinin Geliştirilmesi: Müzik Eğitimine Kültürel Sermaye Teorisi Temelli Bir Yaklaşım. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 15 2 1834–1860.
IEEE
[1]Y. Yıldız, C. Ö. Özen, ve N. Yiğit, “Müzikal Sermaye Ölçeğinin Geliştirilmesi: Müzik Eğitimine Kültürel Sermaye Teorisi Temelli Bir Yaklaşım”, itobiad, c. 15, sy 2, ss. 1834–1860, Haz. 2026, doi: 10.15869/itobiad.1805108.
ISNAD
Yıldız, Yalçın - Özen, Cenk Önder - Yiğit, Nevzat. “Müzikal Sermaye Ölçeğinin Geliştirilmesi: Müzik Eğitimine Kültürel Sermaye Teorisi Temelli Bir Yaklaşım”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 15/2 (01 Haziran 2026): 1834-1860. https://doi.org/10.15869/itobiad.1805108.
JAMA
1.Yıldız Y, Özen CÖ, Yiğit N. Müzikal Sermaye Ölçeğinin Geliştirilmesi: Müzik Eğitimine Kültürel Sermaye Teorisi Temelli Bir Yaklaşım. itobiad. 2026;15:1834–1860.
MLA
Yıldız, Yalçın, vd. “Müzikal Sermaye Ölçeğinin Geliştirilmesi: Müzik Eğitimine Kültürel Sermaye Teorisi Temelli Bir Yaklaşım”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, c. 15, sy 2, Haziran 2026, ss. 1834-60, doi:10.15869/itobiad.1805108.
Vancouver
1.Yalçın Yıldız, Cenk Önder Özen, Nevzat Yiğit. Müzikal Sermaye Ölçeğinin Geliştirilmesi: Müzik Eğitimine Kültürel Sermaye Teorisi Temelli Bir Yaklaşım. itobiad. 01 Haziran 2026;15(2):1834-60. doi:10.15869/itobiad.1805108