Müzikal Sermaye Ölçeğinin Geliştirilmesi: Müzik Eğitimine Kültürel Sermaye Teorisi Temelli Bir Yaklaşım
Öz
Bu çalışma, müzik eğitimi alan öğrencilerin müzikal birikimlerini, öğrenme deneyimlerini, öz-yeterlik inançlarını ve kültürel kaynaklara erişim düzeylerini çok boyutlu biçimde değerlendirebilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmeyi amaçlamıştır. Pierre Bourdieu’nün kültürel sermaye kuramına dayanan araştırmada müzik eğitimi, yalnızca teknik becerilerin edinimi olarak değil; sosyal destek, kimlik gelişimi ve biriken kültürel kaynakların etkileşimiyle şekillenen dinamik bir süreç olarak ele alınmıştır. Bu doğrultuda geliştirilen Müzikal Sermaye Ölçeği, mesleki müzik eğitimi bağlamında bireylerin müzikle kurdukları ilişkinin bilişsel, duyuşsal ve sosyal boyutlarını bütüncül biçimde ölçmeyi hedeflemektedir. Araştırma, nitel madde oluşturma aşaması ve kesitsel nicel doğrulama sürecini içeren bir ölçek geliştirme deseni doğrultusunda yürütülmüştür. İlk aşamada öğrencilerin yazılı görüşleri ve ilgili alan yazın temel alınarak 80 maddelik bir öncül madde havuzu oluşturulmuş; maddeler öğrenci geri bildirimleri ve uzman görüşleri doğrultusunda düzenlenerek beşli Likert tipi bir deneme formuna dönüştürülmüştür. Ölçekte yanıtlar “kesinlikle katılmıyorum” ile “tamamen katılıyorum” arasında derecelendirilmiştir. Ölçeğin yapı geçerliği, 709 öğrenciden elde edilen verilerle gerçekleştirilen Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile incelenmiş; elde edilen faktör yapısı Türkiye’de öğrenim gören 667 öğrenciden oluşan bağımsız bir örneklem üzerinde Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiştir. Analizler sonucunda ölçeğin beş boyutlu bir yapı sergilediği belirlenmiştir: (1) Müzikal Destek Kaynaklarına Erişim, (2) Müzikal Öz-Yeterlik, (3) Müzikal Deneyim ve Birikim, (4) Müzikal Kimlik ve Aidiyet ve (5) Müzikal Kaynakların Bilinçli Kullanımı. Elde edilen bulgular, ölçeğin toplam varyansın %57.64’ünü açıkladığını (KMO = .93; Bartlett p < .001) ve modelin iyi düzeyde uyum gösterdiğini ortaya koymuştur (χ²/sd = 2.26; CFI = .955; RMSEA = .043). Ölçeğin genel Cronbach Alfa katsayısı .95 olup alt boyutlara ilişkin güvenirlik katsayıları .82 ile .93 arasında değişmektedir. Bulgular, geliştirilen ölçeğin mesleki müzik eğitimi alan öğrencilerin müzikal sermaye düzeylerini sosyal, bilişsel ve kültürel boyutlarda değerlendirmede geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Müzikal Sermaye, Kültürel Sermaye, Müzik Eğitimi, Öz-Yeterlik, Müzikal Kimlik, Ölçek Geliştirme
Destekleyen Kurum
Etik Beyan
Kaynakça
- Akturan, A. (2025). Z kuşağının şüphecilik düzeyleri ve işletmelerin kurumsal sosyal sorumluluk odağı algıları: Üniversite öğrencileri üzerine bir çalışma. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 14(2), 986-1006. https://doi.org/10.15869/itobiad.1614888
- Balboni, G., Menardo, E., & Cubelli, R. (2019). Development and validation of the scale of cultural capital. TPM: Testing, Psychometrics, Methodology in Applied Psychology, 26(1), 149–175. https://doi.org/10.4473/TPM26.1.8
- Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman and Company.
- Becker, G. S. (1975). Human capital: A theoretical and empirical analysis, with special reference to education (2nd ed.). University of Chicago Press. (Original work published 1964)
- Ben, S., Zheng, W., & Xu, L. (2025). Multifactorial influences on musical creativity: an integrated perspective on cognitive and social capital factors. Frontiers in Psychology, 16. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1585658
- Boateng, G. O., Neilands, T. B., Frongillo, E. A., Melgar-Quiñonez, H. R., & Young, S. L. (2018). Best practices for developing and validating scales for health, social, and behavioral research: A primer. Frontiers in Public Health, 6, 149. https://doi.org/10.3389/fpubh.2018.00149
- Bourdieu, P., & Passeron, J.-C. (1977). Reproduction in Education, Society and Culture. Sage.
- Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. G. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education (pp. 241–258). Greenwood Press.
- Bourdieu, P. (1990). The Logic of Practice. Stanford University Press.
- Bourdieu, P., & Wacquant, L. (1992). An Invitation to Reflexive Sociology. University of Chicago Press.