Using International Relations Theories in Türkiye: An Analysis of Doctoral Dissertations

Yıl 2026, Cilt: 15 Sayı: 1 , 290 - 313 , 31.03.2026

Özkan Gökcan

https://doi.org/10.15869/itobiad.1806734

https://izlik.org/JA75RU59DA

Öz

The purpose of this study is to analyze the application of international relations (IR) theories in Türkiye through an examination of doctoral dissertations. Specifically, the study investigates how many doctoral dissertations in the field of international relations engage with IR theories, which theories are employed, and how they are utilized. To this end, 2,552 doctoral dissertations on international relations, published between 1987 and 2024, were retrieved from the National Thesis Center database of the Council of Higher Education (YÖK). Among them, 455 dissertations containing content related to international relations theories were identified and constituted the sample of the study. These dissertations were analyzed through the document analysis method in order to derive the study’s findings. This research, which aims to map theory-oriented doctoral research in the field of international relations across Türkiye, yielded several main conclusions. Within the National Thesis Center database, theory-focused doctoral dissertations rank second after those addressing Turkish foreign policy. Considering the conventional division of labor in which the “center” of the discipline produces theory while the “periphery” tests it, doctoral dissertations in Türkiye can be situated within the periphery. The findings indicate that the most frequently employed theories in Turkish doctoral dissertations are Western-centric mainstream theories, with realism being the most dominant. This suggests that doctoral candidates in Türkiye tend to remain distant from debates on non-Western and post-Western theories, which have gained increasing prominence within the discipline. The results thus confirm that the manner in which theories are employed in doctoral dissertations in Türkiye contributes to the reproduction of the Western-centric hegemonic and hierarchical structure of the discipline. The study is structured as follows: the first section presents a literature review; the second outlines the research method and design; and the third discusses the findings of the analysis. By mapping how international relations theories are addressed at the doctoral level in Türkiye, this study seeks to make an original contribution to the literature.

Anahtar Kelimeler

International Relations , Theory , Türkiye , Doctoral Thesis , West-Centrisim

Etik Beyan

It is declared that scientific and ethical principles have been followed while carrying out and writing this study and that all the sources used have been properly cited.

Türkiye'de Uluslararası İlişkiler Teorilerinin Kullanımı: Doktora Tezleri Üzerine Bir Analiz

https://izlik.org/JA75RU59DA

Öz

Bu çalışmanın amacı, uluslararası ilişkiler teorilerinin Türkiye’de nasıl çalışıldığını doktora tezleri üzerinden analiz etmektir. Çalışmada, uluslararası ilişkiler konulu doktora tezlerinin ne kadarının uluslararası ilişkiler teorilerini çalıştığı, tezlerde hangi teorilerden yararlanıldığı ve nasıl yararlanıldığı incelenmiştir. Bu inceleme bağlamında Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Ulusal Tez Merkezi veri tabanında yer alan ve 1987-2024 yılları arasında yayımlanmış 2.552 uluslararası ilişkiler konulu doktora tezine ulaşılmıştır. Bu tezlerden 455 tanesinin uluslararası ilişkiler teorilerine ilişkin içeriğe sahip olduğu tespit edilmiştir. Çalışmanın örneklemini teşkil eden söz konusu 455 tez, doküman analizi yöntemi ile analiz edilerek çalışmanın bulgularına ulaşılmıştır. Doktora tezleri bağlamında ve Türkiye ölçeğinde teori çalışmalarını haritalandırmayı amaçlayan bu çalışma temelde şu bulgulara ulaşmıştır. YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanında teori odaklı doktora tezleri, Türk dış politikası üzerine yazılanlardan sonra ikinci sırada yer almaktadır. Disiplindeki merkezin teori ürettiği çevrenin ise teoriyi test ettiği iş bölümü göz önünde bulundurulduğunda Türkiye’deki doktora tezleri çevrede konumlanmaktadır. Türkiye’de yayımlanan doktora tezlerinde en çok yararlanılan teoriler Batı-merkezli ana akım teorilerdir. Bu teorileri içerisinde ise ilk sırayı realizm almaktadır. Bu bulgu, Türkiye'deki doktora adaylarının, disiplinde önemli bir yer tutan Batı dışı ve Batı sonrası teoriler üzerine tartışmalara mesafeli kalma eğiliminde olduğunu göstermektedir. Çalışma kapsamında elde edilen bulgular, Türkiye’de yayımlanan doktora tezlerinde teorilerden yararlanma şeklinin disiplindeki Batı-merkezli hegemonik ve hiyerarşik yapının sürdürülmesine katkı sunduğunu teyit etmektedir. Çalışmanın birinci bölümünde literatür taraması, ikinci bölümünde ise araştırmanın yöntemi ve tasarımı ele alındıktan sonra üçüncü bölümünde analiz sonucu elde edilen bulgular paylaşılmaktadır. Çalışma doktora tezleri ölçeğinde Türkiye’de uluslararası ilişkiler teorilerinin çalışılma şeklini haritalandırarak literatüre özgün bir katkı sunduğu iddiasındadır.

Anahtar Kelimeler

Uluslararası İlişkiler , Teori , Türkiye , Doktora Tezi , Batı-Merkezcilik

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.

Kaynakça

• Acharya, A., & Buzan, B. (2007). Why is there no non-Western international relations theory? An introduction. International Relations of the Asia-Pacific, 7(3), 287–312. https://doi.org/10.1093/irap/7.3.287.
• Adiong, N. (2016). Possibility of an Islamic theory of international relations (Publication No. 439268) [Doctoral dissertation, Middle East Technical University]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Andrews, N. (2020). International relations (IR) pedagogy, dialogue, and diversity: Taking the IR course syllabus seriously. All Azimuth: A Journal of Foreign Policy and Peace, 9(2), 267-282. https://doi.org/10.20991/allazimuth.716687.
• Aydın, M., & Dizdaroğlu, C. (2019). Türkiye’de uluslararası ilişkiler: TRIP 2018 sonuçları üzerine bir değerlendirme. Uluslararası İlişkiler Dergisi, 16(64), 3-28. https://doi.org/10.33458/uidergisi.652877.
• Aydın, M., & Yazgan, K. (2013). Türkiye’de uluslararası ilişkiler akademisyenleri eğitim, araştırma ve uluslararası politika anketi – 2011. Uluslararası İlişkiler Dergisi, 9(36), 3-44.
• Aydınlı, E., & Biltekin, G. (2017). Time to quantify Turkey’s foreign affairs: Setting quality standards for a maturing international relations discipline. International Studies Perspectives, 18(3), 272-289. https://doi.org/10.1093/isp/ekx013.
• Aydınlı, E., & Biltekin, G. (2017). Widening the world of IR: A typology of homegrown theorizing. All Azimuth: A Journal of Foreign Policy and Peace, 7(1), 45-68. https://doi.org/10.20991/allazimuth.328427.
• Aydınlı, E., & Erpul, O. (2022). The false promise of global IR: Exposing the paradox of dependent development. International Theory, 14(3), 419-459. https://doi.org/10.1017/S1752971922000207.
• Aydınlı, E., Kurubaş, E., & Özdemir, H. (2014). Yöntem, kuram, komplo: Türk uluslararası ilişkiler disiplininde vizyon arayışları. Küre Yayınları.
• Aydınlı, E., & Mathews, J. (2000). Are the core and periphery irreconcilable? The curious world of publishing in contemporary international relations. International Studies Perspectives, 1(3), 297-305. https://doi.org/10.1111/1528-3585.00013.
• Aydınlı, E., & Mathews, J. (2008). Periphery theorising for a truly internationalised discipline: Spinning IR theory out of Anatolia. Review of International Studies, 34(4), 693–712. https://doi.org/10.1017/S0260210508008095.
• Bilgin, P. (2005). Uluslararası ilişkiler çalışmalarında “merkez-çevre”: Türkiye nerede? Uluslararası İlişkiler, 2(6), 8-10.
• Bilgin, P., & Tanrısever, O. F. (2009). A telling story of IR in the periphery: Telling Turkey about the world, telling the world about Turkey. Journal of International Relations and Development, 12(2), 147-163. https://doi.org/10.1057/jird.2009.8.
• Biltekin, G. (2014). Understanding Turkish foreign affairs in the 21st century: A homegrown theorizing attempt (Publication No. 366673) [Doctoral dissertation, İhsan Doğramacı Bilkent University]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Birkan, O. (2024). İslam'ın devletler arası güç ve güvenlik ilişkilerine bakışı: Bir realizm eleştirisi (Yayın No. 885888) [Doktora tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027.
• Breuning, M., Bredehoft, J., & Walton, E. (2005). Promise and performance: An evaluation of journals in international relations. International Studies Perspectives, 6(4), 447-461. https://doi.org/10.1111/j.1528-3577.2005.00206.
• Breuning, M., Feinberg, A., Gross, B. I., Martinez, M., Sharma, R., & Ishiyama, J. (2018). How international is political science? Patterns of submission and publication in the American Political Science Review. PS: Political Science & Politics, 51(4), 789-798. https://doi.org/10.1017/S1049096518001054.
• Çağlayan, P. (2023). Uluslararası İlişkiler Disiplininde göç araştırmaları: Türkiye’deki doktora tezleri üzerine bir değerlendirme (2000-2021). Göç Dergisi, 10(1), 25-42.
• Dankbaar, S. (2012). The U.S. monopoly in international relations and history: A comparative analysis of leading academic journals. University of Groningen Press.
• Dönmez, R. Ö., & Timur, K. (2017). An evaluation of Ph.D. dissertations on terrorism studies in Turkey. Alternatif Politika, 9(1), 131-141.
• Drulák, P., & Druláková, R. (2000). International relations in the Czech Republic: A review of the discipline. Journal of International Relations and Development, 3(3), 265-268. https://doi.org/10.1057/palgrave.jird.1800073.
• Gürbüz, S. E. (2024). Global international relations and the idea of reflexivity: Researching through expert interviews (Publication No. 848922) [Doctoral dissertation, Kadir Has University]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Holsti, K. J. (1985). The dividing discipline: Hegemony and diversity in international theory. Allen & Unwin Press.
• İşeri, E., & Esentürk, N. (2016). Türkiye’de uluslararası ilişkiler çalışmaları: Merkez-çevre yaklaşımı. Elektronik Mesleki Gelişim ve Araştırma Dergisi, 4(2), 29-43.
• Katman, F. (2022). Migration studies in International Relations discipline in Turkey: An analysis on graduate studies. Güvenlik Bilimleri Dergisi, 11(1), 287-304. https://doi.org/10.28956/gbd.1109790.
• Keyman, F., & Ülkü, N. E. (2007). Türkiye üniversitelerinde uluslararası ilişkiler ders müfredatı. Uluslararası İlişkiler Dergisi, 4(13), 99-106.
• Köstem, S. (2015). International relations theories and Turkish international relations: Observations based on a book. All Azimuth: A Journal of Foreign Policy and Peace, 4(1), 59-66.
• Kristensen, P. M. (2012). Dividing discipline: Structures of communication in international relations. International Studies Review, 14(1), 47-65. https://doi.org/10.1111/j.1468-2486.2011.01061.
• Küçük, M. (2009). Uluslararası ilişkileri kuramında “konstrüktivist dönüşü” anlamak. Ege Akademik Bakış, 9(2), 771-795.
• Lake, D. (2016). White man’s IR: An intellectual confession. Perspectives on Politics, 14(4), 1112–1122.
• Malinak, D., Peterson, S., Powers, R., & Tierney, M. J. (2018). Is international relations a global discipline? Hegemony, insularity, and diversity in the field. Security Studies, 27(3), 448-484.
• Merriam, S. B., & Tisdell, E. J. (2016). Qualitative research: A guide to design and implementation (4th ed.). Jossey-Bass.
• Milani, C. R. S. (2021). The foundation and development of International Relations in Brazil. Review of International Studies, 47(5), 617-636. https://doi.org/10.1017/S0260210521000432.
• O’Leary, Z. (2017). The essential guide to doing your research project (3rd ed.). SAGE Publications.
• Okur, M. A., & Aytekin, C. E. (2023). Non-Western theories in international relations education and research: The case of Turkey/Turkish academia. All Azimuth: A Journal of Foreign Policy and Peace, 12(1). https://doi.org/10.20991/allazimuth.1174701.
• Oladimeji, T., Abejide, T. S., & Ahmad, M. Z. (2023). A bridge-theory of international relations: Hegemonic stability theory revisited. Journal of Political Discourse, 1(4), 137–147.
• Özkoç, Ö., & Çağlayan, P. (2023). The trajectory of international relations dissertations in Turkish academia between 2000 and 2020. All Azimuth: A Journal of Foreign Policy and Peace, 12(1), 123-140.
• Özsu, G. (2020). Uluslararası ilişkiler disiplininin internet çalışmalarıyla olan ilişkisinin 20 yılı: Türkiye’de yapılan lisansüstü tezlerin içerik analizi (1999-2019). Yeni Medya, 2019(7), 34-49.
• Pekcan, C. (2015). Çin'in uluslararası sisteme bakışı ve ABD'ye yönelik dış politikası (2003-2013) (Yayın No. 429875) [Doktora tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Say, S. (2011). İbn Haldûn'un uluslararası ilişkileri etkileyen unsurlara ilişkin görüşlerinin analiz ve değerlendirilmesi (Yayın No. 274528) [Doktora tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Smith, S. (2000). The discipline of international relations: Still an American social science? British Journal of Politics and International Relations, 2(3), 374–402.
• Sula, İ. E. (2022). ‘Global’ IR and self-reflections in Turkey: Methodology, data collection, and data repository. All Azimuth: A Journal of Foreign Policy and Peace, 11(1), 139-154.
• Sula, İ. E., Sarı, B., & Lüleci-Sula, Ç. (2023). From prescription to treatment: The disciplinary (under)achievement of IR in Turkey. All Azimuth: A Journal of Foreign Policy and Peace, 12(2), 261-280.
• Teaching, Research & International Policy. (2025). Faculty surveys. https://trip.wm.edu/research/faculty-surveys.
• Tickner, A. B. (2003). Hearing Latin American voices in international relations studies. International Studies Perspectives, 4(4), 341-345. https://doi.org/10.1111/1528-3585.00099.
• Tow, W. T. (2002). International relations and foreign policy in the Australian Journal of Political Science: A review. Australian Journal of Political Science, 50(4), 628-640. https://doi.org/10.1080/10361146.2015.1091534.
• Turton, H. L. (2016). International relations and American dominance: A diverse discipline. Routledge, Taylor & Francis Group.
• Wach, E. (2013). Learning about qualitative document analysis (Practice Paper in Brief 13). Institute of Development Studies.
• Wæver, O. (1998). The sociology of a not so international discipline: American and European developments in international relations. International Organization, 52(4), 687-727. https://doi.org/10.1162/002081898550688.
• Vogelaar, W., Bell, N. J., Morales, M. N., & Tierney, M. J. (2016). The IR of the beholder: Examining global IR using the 2014 TRIP survey. International Studies Review, 18(1), 16–32. https://doi.org/10.1093/isr/viw003.
• Vogelaar, W., Kristensen, P. M., & Lohaus, M. (2022). The global division of labor in a not so global discipline. All Azimuth: A Journal of Foreign Policy and Peace, 11(1), 3-27. https://doi.org/10.20991/allazimuth.1034358.
• Yıldız, T. (2024). The international in Turkish Islamist thought (Publication No. 855191) [Doctoral dissertation, Middle East Technical University]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
• Yüksel, M. (2015). Iranian studies in Turkey. Iranian Studies, 48(4), 531-550.