Türkiye’de Karayolu Taşımacılığı Faktörlerinin Ekonomik Büyüyemeye Etkisi: ARDL Yaklaşımı

This study aims to contribute to the understanding of the transportation-economy relationship in Türkiye by analyzing the impact of key factors related to road freight transportation on economic growth. While the effects of transportation activities on economic growth have been examined in the literature, empirical research focusing specifically on the transportation-economy relationship in Türkiye is limited. To address this limitation, an evaluation is conducted specifically on road transportation. Using annual time series data covering the period 1994-2024, the long-term and short-term effects of road transportation on the Turkish economy are examined. Due to the varying degrees of integration of the series, the cointegration relationship was analyzed using the Autoregressive Distributed Lag (ARDL) method. The findings indicate that while economic growth in Türkiye is largely influenced by its own dynamics, oil prices have a positive and significant short-term effect, although this effect reverses over time. Furthermore, road infrastructure and transportation capacities have a limited long-term impact on economic growth. In Türkiye, the direct impact of road transport infrastructure and energy prices on economic growth in the long term is weak; growth is more influenced by short-term demand and cost dynamics. Furthermore, 8% of short-term deviations return to long-term equilibrium within a year. According to these results, despite its significant share in the transportation sector, the impact of road transport on economic growth in Türkiye is not at the expected level.

Bu çalışma, Türkiye’de ulaştırma-ekonomi ilişkisine katkı sağlamayı amaçlayarak, karayolu yük taşımacılığı ile ilişkili temel faktörlerin ekonomik büyüme üzerindeki etkisini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Literatürde, ekonomik büyüme üzerinde taşımacılık faaliyetlerinin etkileri incelenmiştir. Fakat Türkiye özelinde ulaştırma-ekonomi ilişkisine odaklanan ampirik araştırmalar sınırlıdır. Bu sınırlılığın giderilmesine katkı sağlamak için karayolu taşımacılığı özelinde değerlendirme yapılmıştır. 1994-2024 dönemini kapsayan yıllık zaman serisi verileri kullanılarak Türkiye ekonomisinde karayolu taşımacılığının uzun ve kısa dönem etkileri incelenmiştir. Serilerin farklı bütünleşme derecelerine sahip olmaları nedeniyle eşbütünleşme ilişkisi, Otoregresif Dağıtılmış Gecikmeli (ARDL) yöntemi ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular ile, Türkiye’de ekonomik büyüme büyük ölçüde kendi dinamiklerinden etkilenirken diğer taraftan petrol fiyatlarının kısa dönemde pozitif ve anlamlı bir etkiye sahip olduğu ve bu etkinin zamanla yön değiştirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte karayolu alt yapı ve taşıma kapasiteleri ekonomik büyüme üzerinde uzun dönemde sınırlı etkiye sahiptir. Türkiye’de karayolu taşımacılığı altyapısının ve enerji fiyatlarının uzun dönemde ekonomik büyüme üzerindeki doğrudan etkisinin zayıf olduğu, büyümenin daha çok kısa dönemli talep ve maliyet dinamiklerinden etkilenmektedir. Ayrıca kısa dönemde meydana gelen sapmaların %8’lik kısmının bir yıl içinde uzun dönem dengesine dönmektedir. Bu sonuçlara göre Türkiye ulaştırma sektöründeki büyük payına rağmen karayolu taşımacılığının ekonomik büyümeye etkisi beklenen düzeyde değildir.