Ortadoğu Jeopolitiğinde Türkiye’nin Güney Sınırının Güvenlik Dinamikleri

Turkey's southern border constitutes one of the most fragile and strategic geopolitical lines in the Middle East. This border line is a strategic threshold that directly affects Turkey's position as a regional power, its security policies, and the geopolitical balances around it. Given its geopolitical position, Turkey's southern border is strategically important not only regionally but also globally, as it lies at the crossroads between Asia, Europe, and the Middle East. From a political geography perspective, this border concretely reveals the spatial manifestation of state sovereignty and the geographical reflection of regional power balances. This border, which neighbors Iraq and Syria, is not merely a physical dividing line but also a convergence point where regional power struggles, security threats, and political competition intensify. The primary objective of this study is to analyze the security dynamics of Turkey's southern border from a political geography perspective, thereby revealing the multidimensional effects of this border on both national security and regional stability. The study first examines the formation process of the Turkey–Syria and Turkey–Iraq borders within their historical and geographical contexts, followed by an analysis of current security threats and their implications for Turkey's security policies. Turkey's multi-layered security approach adopted in recent years has taken shape across a broad spectrum, ranging from military operations to diplomatic initiatives, border management policies to regional cooperation. Within this framework, the study reveals that the security dynamics on Turkey's southern border play a decisive role not only at the national level but also in terms of the overall geopolitical balance in the Middle East. The research was conducted using qualitative methods, employing case study and document analysis techniques. Thus, Turkey's southern border was approached not only from a military security perspective but also through a multidimensional approach offered by political geography; the social, economic, and cultural impacts of the border were evaluated holistically, alongside its security function.

Türkiye’nin güney sınırı, Ortadoğu’nun en kırılgan ve stratejik jeopolitik hatlarından birini oluşturmaktadır. Bu sınır hattı, Türkiye’nin bölgesel güç konumunu, güvenlik politikalarını ve çevresindeki jeopolitik dengeleri doğrudan etkileyen bir stratejik eşik niteliğindedir. Jeopolitik konumu itibarıyla Türkiye’nin güney sınırı, Asya, Avrupa ve Ortadoğu arasındaki geçiş alanında yer alması nedeniyle yalnızca bölgesel değil, küresel ölçekte de stratejik bir önem taşımaktadır. Siyasi coğrafya perspektifinden bakıldığında ise bu sınır, devlet egemenliğinin mekânsal tezahürünü ve bölgesel güç dengelerinin coğrafi yansımalarını somut biçimde ortaya koymaktadır. Irak ve Suriye ile komşu olan bu sınır hattı, yalnızca fiziki bir ayrım çizgisi değil, aynı zamanda bölgesel güç mücadelelerinin, güvenlik tehditlerinin ve siyasi rekabetlerin yoğunlaştığı bir kesişim alanıdır. Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye’nin güney sınırının güvenlik dinamiklerini siyasi coğrafya perspektifinden analiz ederek, söz konusu sınırın hem ulusal güvenlik hem de bölgesel istikrar üzerindeki etkilerini çok boyutlu biçimde ortaya koymaktır. Çalışmada öncelikle Türkiye–Suriye ve Türkiye–Irak sınırlarının oluşum süreci tarihsel ve coğrafi bağlam içinde ele alınmış, ardından güncel güvenlik tehditleri ve bunların Türkiye’nin güvenlik politikalarına yansımaları incelenmiştir. Türkiye’nin son yıllarda benimsediği çok katmanlı güvenlik yaklaşımı, askeri operasyonlardan diplomatik girişimlere, sınır yönetimi politikalarından bölgesel iş birliklerine kadar geniş bir yelpazede şekillenmiştir. Bu çerçevede çalışma, Türkiye’nin güney sınırındaki güvenlik dinamiklerinin yalnızca ulusal ölçekte değil, aynı zamanda Ortadoğu’nun genel jeopolitik dengeleri açısından da belirleyici bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Araştırma, nitel yöntemlere dayalı olarak yürütülmüş; durum çalışması (case study) ve doküman analizi (document analysis) tekniklerinden yararlanılmıştır. Böylelikle, Türkiye’nin güney sınırı yalnızca askeri güvenlik perspektifiyle değil, siyasi coğrafyanın sunduğu çok boyutlu bir yaklaşımla ele alınmış; sınırın güvenlik işlevi kadar toplumsal, ekonomik ve kültürel etkileri de bütüncül bir şekilde değerlendirilmiştir.