Pandemi Sürecinde Müzisyen Olmak
Öz
Covid-19 pandemisi, küresel bir sağlık krizini tetiklemesinin yanı sıra kültür ve sanat alanında etkileri uzun süre hissedilecek derin bir sosyo-ekonomik kırılmayı beraberinde getirmiştir. Türkiye’de 15 Mart 2020 tarihli İçişleri Bakanlığı genelgesiyle başlayan kısıtlamalar, 21 Mart itibarıyla tüm canlı müzik faaliyetlerinin süresiz olarak durdurulmasıyla müzisyenleri çok boyutlu bir dönüşüm sürecine sürüklemiştir. Canlı müzik etkinliklerinin durması, müzisyenlerin gelir kaynaklarının kesintiye uğramasının yanı sıra, müzikal icranın sahne, beden ve dinleyiciyle kurduğu sürekliliği askıya almış, bu durum müzisyenlerin hem performans hem toplumsal görünürlük hem aidiyet boyutlarında önemli dönüşümler yaşamalarına neden olmuştur.
Bu çalışma, pandemi sürecinde Türkiye’de müzisyenlerin yaşadığı çok boyutlu dönüşümü görünür kılmayı amaçlamaktadır. Araştırma, müzisyenleri yalnızca kültürel emekçi olarak değil, müzikal icra pratikleri ve icra mekanlarının dönüşümü bağlamında, aidiyet ve kimlik üreten aktörler olarak ele almaktadır. Bu doğrultuda çalışma, müzikal icrayı beden, mekân ve süreklilik ilişkisi içinde şekillenen bir pratik olarak değerlendirmektedir. Araştırma Türkiye’nin farklı şehirlerinde faaliyet gösteren 129 müzisyenle gerçekleştirilen anket çalışmasına dayanmaktadır. Anket; demografik bilgiler ve bireysel deneyimlerin yanı sıra pandemi öncesi ve sonrası çalışma koşulları, müzikal üretim ve icra biçimleri, dijital üretim pratikleri ile kriz sürecinde geliştirilen bireysel ve kolektif stratejilere ilişkin sorulardan oluşmaktadır.
Elde edilen veriler, müzik alanında uzun süredir var olan sorunların pandemiyle birlikte keskinleştiğini göstermektedir. Bulgular, üretim koşullarındaki kırılganlığın arttığını, buna karşın müzikal sürekliliği korumaya yönelik icra ve dayanışma stratejilerinin belirginleştiğini ortaya koymaktadır. Çalışma, pandemi koşullarında müzikal icranın dönüşümünü müzikolojik bir perspektifle ele alarak, bu dönüşümün müzisyenlik üzerindeki etkilerini görünür kılmakta ve gelecekte benzer krizlere yönelik politika üretimi ihtiyacına işaret etmekte, müzik, toplum ve kültür ilişkisine dair literatüre disiplinler arası bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Adorno, T. W. (1976). Introduction to the Sociology of Music. New York: Seabury Press.
- Becker, H. S. (1982). Art Worlds. University of California Press.
- Bourdieu, P. (1993). The Field of Cultural Production. New York: Columbia University Press.
- Bourdieu, P. (1996). Rules of Art: Genesis and Structure of Literary Field. Stanford University Press.
- Fischer-Lichte, E. (2008). The transformative power of performance: A new aesthetics. Routledge.
- Gill, R., & Pratt, A. (2008). Precarity and Cultural Work in the Social Factory? Immaterial Labour, Precariousness and Cultural Work. Theory, Culture & Society, 25 (7–8), 1–30.
- Hesmondhalgh, D. (2013). The Cultural Industries (3rd Ed.). London: Sage.
- Horkheimer, M., & Adorno, T. W. (2002). Dialectic of enlightenment: Philosophical fragments. Stanford University Press.
- Lazzarato, M. (1996). Immaterial labour. In M. Hardt & P. Virno (Eds.), Radical thought in Italy: A potential politics (pp. 133–147). University of Minnesota Press.
- McRobbie, A. (2016). Be Creative: Making a Living in the New Culture Industries. Cambridge: Polity Press.