OECD Ülkelerinde Ekolojik Sürdürülebilirlik, Ekonomik Büyüme ve Yenilenebilir Enerji Arasındaki İlişki: Ekolojik Ayak İzi ve Kuznets Eğrisi Çerçevesinde Bir İnceleme
Öz
Yirmi birinci yüzyılda insanlığın karşı karşıya kaldığı en büyük tehditlerden biri, ekolojik dengenin bozulması ve buna bağlı olarak yaşanan iklim değişikliğidir. Bu çalışma, OECD ülkelerinde ekolojik sürdürülebilirlik ile ekonomik büyüme ve yenilenebilir enerji arasındaki ilişkiyi Çevresel Kuznets Eğrisi (EKC) hipotezi çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma 1995-2021 dönemini kapsayan ve 31 OECD ülkesinden oluşan dengeli panel veri setine dayanmaktadır. Ekonometrik modelde ekolojik ayak izi bağımlı değişken olarak, ekonomik büyüme (kişi başı gelir ve gelirin karesi) ile yenilenebilir enerji tüketimi bağımsız değişkenler olarak kentleşme, ticari açıklık ve sanayileşme ise kontrol değişkenleri olarak yer almaktadır. Analizlerde, durağanlık CIPS birim kök testi ile uzun dönemli ilişkiler Westerlund eşbütünleşme testi ile ve katsayı tahminleri ise CCE-MG yöntemi ile incelenmiştir. Bulgular, OECD ülkelerinde ekonomik büyüme ile ekolojik ayak izi arasında ters-U şeklinde bir ilişki olduğunu ortaya koyarak EKC hipotezini desteklemektedir. Kişi başı gelirin yaklaşık 7.730 dolara kadar ekolojik ayak izini arttırdığı bu eşik aşıldıktan sonra azalma eğilimine girdiği tespit edilmiştir. Ayrıca yenilenebilir enerji tüketimi ekolojik ayak izi üzerinde anlamlı ve negatif bir etkiye sahip iken kentleşme, ticari açıklık ve sanayileşme değişkenlerinin uzun dönemde anlamlı bir etkisi bulunamamıştır. Ülke bazlı analizler bir grup ülkede geleneksel EKC hipotezini desteklerken, diğerlerinde U-şekilli veya belirsiz ilişkiler ortaya koyarak önemli bir heterojenlik varlığını göstermektedir. Bulgular OECD ülkelerinde çevresel bozulmanın temel belirleyicilerinin ekonomik büyümenin niteliği ve enerji tüketiminin yapısı olduğunu göstermektedir. Sonuçlar, sürdürülebilir büyümenin sağlanabilmesi için şu politikaların uygulanmasını önermektedir: (1) Çevre dostu enerjiye geçişi hızlandırmak amacıyla yenilenebilir enerji yatırımlarına yönelik düşük faizli krediler, vergi indirimleri ve yeşil tahvil gibi finansal teşviklerin artırılması (2) Enerji verimliliğini sağlayan Ar-Ge faaliyetlerine yatırım yapılması, (3) Ülkeler arasındaki yapısal heterojenlik dikkate alınarak tek tip politikalar yerine her ülkenin kendi dinamiklerine özgü sürdürülebilirlik stratejilerinin geliştirilmesi.
Anahtar Kelimeler
Ekolojik Ayak İzi, Çevresel Kuznets Eğrisi, Yenilenebilir Enerji, Ekonomik Büyüme, OECD
Kaynakça
- Adebayo, T. S. (2024). Do uncertainties moderate the influence of renewable energy consumption on electric power CO2 emissions? A new policy insights. International Journal of Sustainable Development & World Ecology, 31(3), 314-329. https://doi.org/10.1080/13504509.2023.2286487
- Adekoya, O. B., Olabode, J. K., & Rafi, S. K. (2021). Renewable energy consumption, carbon emissions and human development: Empirical comparison of the trajectories of world regions. Renewable Energy, 179, 1836-1848. https://doi.org/10.1016/j.renene.2021.08.019
- Ahmed, Z., Adebayo, T. S., Udemba, E. N., Murshed, M., & Kirikkaleli, D. (2022). Effects of economic complexity, economic growth, and renewable energy technology budgets on ecological footprint: the role of democratic accountability. Environmental Science and Pollution Research, 29(17), 24925-24940. https://doi.org/10.1007/s11356-021-17673-2
- Al-Mulali, U., Solarin, S. A., & Ozturk, I. (2016). Investigating the presence of the environmental Kuznets curve (EKC) hypothesis in Kenya: an autoregressive distributed lag (ARDL) approach. Natural Hazards, 80(3), 1729-1747. https://doi.org/10.1007/s11069-015-2050-x
- Anser, M. K., Khan, K. A., Umar, M., Awosusi, A. A., & Shamansurova, Z. (2024). Formulating sustainable development policy for a developed nation: exploring the role of renewable energy, natural gas efficiency and oil efficiency towards decarbonization. International Journal of Sustainable Development & World Ecology, 31(3), 247-263. https://doi.org/10.1080/13504509.2023.2268586
- Antweiler, W., Copeland, B. R., & Taylor, M. S. (2001). Is free trade good for the environment? American Economic Review, 91(4), 877–908. https://doi.org/10.1257/aer.91.4.877
- Apergis, N., & Payne, J. E. (2014). Renewable energy, output, CO2 emissions, and fossil fuel prices in Central America: Evidence from a nonlinear panel smooth transition vector error correction model. Energy Economics, 42, 226-232. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2014.01.003
- Aslan, A., Destek, M. A., & Okumus, I. (2018). Bootstrap rolling window estimation approach to analysis of the Environment Kuznets Curve hypothesis: evidence from the USA. Environmental Science and Pollution Research, 25(3), 2402-2408. https://doi.org/10.1007/s11356-017-0548-3
- Ayaydın, H., Ergün, T., Barut, A, Erdem, A. & Pilatin A. (2025) FinTech driven green energy transition foreign direct investment and ecological footprint in BRICST countries. Sci Rep 15, Article 34838. https://doi.org/10.1038/s41598-025-18898-8
- Bekun, F. V., Alola, A. A., & Sarkodie, S. A. (2019). Toward a sustainable environment: Nexus between CO2 emissions, resource rent, renewable and nonrenewable energy in 16-EU countries. Science of the Total Environment, 657, 1023-1029. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2018.12.104