Beyin Göçü Olgusunun, Sağlık Alanı Öğrencileri Üzerinde Yapılmış Çalışmalar Perspektifinden İncelenmesi (2020-2025)

Bu çalışmada, Türkiye’de sağlıkla ilgili bölümlerde eğitim gören üniversite öğrencilerinin beyin göçüne yönelik tutumlarını ele almış olan yayınların çeşitli parametreler açısından incelenmesi ve alanyazına konuyla ilgili kapsamlı bir çerçeve sunulması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda “beyin göçü”, “brain drain”, “öğrenci”, “student”, “tıp”, “medical”, “hemşirelik”, “nursing”, “göç”, “migration” gibi anahtar kelimeler kullanılarak 08-26 Aralık 2025 tarihleri arasında Google Akademik veri tabanı üzerinden tarama yapılmıştır. Tarama sonucunda, Türkçe ve İngilizce dillerinde yayımlanmış 42 makale değerlendirmeye alınmış ve çözümlenmiştir.  Elde edilen yayınlar nitel araştırma yöntemlerinden doküman ve içerik analizleri ile incelenmiştir. Verilerin analizinde ve grafiklerin oluşturulmasında Microsoft Excel 2010 ofis programı, kelime bulutunun tasarlanmasında ise Maxqda programı kullanılmıştır. Makalelerin %38,1’inin 2024’te yayımlandığı ve %95,2’sinin nicel türde olduğu, %57,1’inin İngilizce dilinde yazıldığı, %33,3’ünün yalnızca TR Dizin indeksinde tarandığı, %42,9’unun örneklem grubunu hemşirelik öğrencilerinin oluşturduğu ve örneklem hacimleri ortalamasının 737 olduğu saptanmıştır. Makalelerin %71,4’ünde Öncü vd. (2018) tarafından geliştirilmiş olan “Beyin Göçüne Yönelik Tutum Ölçeği”nin, %14,3’ünde ise işsizlik, gelecek kaygısı ve umutsuzluk ölçeklerinin kullanıldığı tespit edilmiştir. Makalelerin toplamda %14,4’lük kısmının “Bingöl Üniversitesi Sağlık Dergisi”, “Tıp Eğitimi Dünyası” ve “Nurse Education Today” dergilerinde yayımlandığı belirlenmiştir. Makalelerde en fazla tekrar eden anahtar kelimelerin ise sırayla “beyin göçü”, “hemşirelik öğrencileri”, “tıp öğrencileri” ve “öğrenci” olduğu ortaya konulmuştur. Makalelerin %64’ünde öğrencilerin beyin göçüne yönelik yüksek veya olumlu tutum sergiledikleri, demografik değişkenlere göre farklılaştıkları ve en fazla göçmek istedikleri ülkenin Almanya olduğu ortaya konulmuştur. Makalelerin %42,9’unda saptanan itme faktörünün “çalışma koşulları ve iş yükü” iken %35,7’inde saptanan çekme faktörünün ise “daha yüksek yaşam standartları ve kalitesi” olduğu bulunmuştur.

This study aims to examine publications addressing the attitudes of university students enrolled in health-related departments in Türkiye toward brain drain and to provide a comprehensive framework for the existing literature. For this purpose, a search was conducted in the Google Scholar database between December 8–26, 2025, using the keywords “brain drain,” “beyin göçü,” “student,” “öğrenci,” “medical,” “tıp,” “nursing,” “hemşirelik,” and “migration.” As a result of the screening process, 42 articles published in Turkish and English were included and analyzed. The studies were examined using document and content analysis. Microsoft Excel 2010 office program was used for data analysis and graph creation, while the Maxqda program was used for designing the word cloud. It was determined that 38.1% of the articles were published in 2024, 95.2% were quantitative, 57.1% were written in English, 33.3% were indexed only in the TR Dizin database, 42.9% of the sample groups consisted of nursing students, and the average sample size was 737. In 71.4% of the studies, the “Attitude Scale Toward Brain Drain” developed by Öncü et al. (2018) was utilized, whereas 14.3% employed scales measuring unemployment, future anxiety, and hopelessness. A total of 14.4% of the articles were published in the journals Bingöl University Journal of Health, Medical Education World, and Nurse Education Today. The most frequently repeated keywords in the articles were found to be, in order, “brain drain”, “nursing students”, “medical students”, and “student”. It was found that in 64% of the articles, students expressed high or positive attitudes toward brain drain, that these attitudes varied according to demographic variables, and that the country they most wanted to migrate to was Germany. The most commonly identified push factor (42.9%) was unfavorable working conditions and workload, whereas the most prominent pull factor (35.7%) was higher living standards and quality of life.