814 Konstantinopolis Harekâtına Giden Süreçte Tuna Bulgar Devleti-Doğu Roma İmparatorluğu İlişkileri
Öz
Tuna Bulgar Devleti’nde Kurum Han’ın (802-814) 802 yılında tahta çıkmasıyla birlikte Bulgarlar siyasi istikrar kazanarak toparlanmış ve yükselişe geçmişlerdir. Buna mukabil olarak Doğu Roma İmparatorluğu'nda da I. Nikephoros (802-811) dönemi başlamıştır. Kurum Han, 807 yılına kadar olan sürede ülkesinin iç işleri ile birlikte Slav-Avar unsurlarını hâkimiyeti altına almaya çalışmıştır. Fakat 807 yılından sonra Tuna Bulgar-Doğu Roma ilişkilerinin karşılıklı düşmanlık hâlini aldığı görülmektedir. I. Nikephoros’un yarım kalan 807 seferi sonrası 809 ve ardından 811 yılında çıktığı Bulgar seferleri yoğun savaşlı bir dönemi başlatmış ve sürdürmüştür. I. Nikephoros’un 811 savaşında Vürbitsa Geçidi'nde ölmesinin ardından Doğu Roma tahtına önce oğlu Stavrakios (811), ardından damadı I. Mihail (811-813) çıkmıştır. Bu dönemde Bulgarlar hem sınır hattındaki önemli Doğu Roma şehirlerini ele geçirmiş hem de Trakya’ya akınlar düzenlemişlerdir. I. Mihail, Bulgar ilerleyişini durdurmak amacıyla 813 yılında sefere çıkmış ancak bu sefer de Doğu Roma ordusunun tartışmalı bir şekilde Vernisikia’da mağlubiyetiyle sonuçlanmıştır. Akabinde yaşanan taht değişikliği ile Doğu Roma tahtına V. Leon (813-820) çıkmıştır. İki büyük savaşı kazanan Bulgarlar, Doğu Roma’daki bu siyasi durumdan faydalanarak önce Hadrianopolis’i kuşatmışlardır. Ancak Trakya’nın Konstantinopolis’e kadar savunmasızlığı Kurum Han’ın savaş planlarında değişiklik meydana getirmiş ve Han, ordusunun bir kısmı ile Başkent’e gitmiştir. V. Leon’un tahta çıkmasının hemen ardından Konstantinopolis surları önüne gelen Kurum Han, halkı korkutmak ve İmparatoru baskı altına almak için bazı törenler gerçekleştirmiş ve ardından şehrin sayfiye ve kırsal bölgelerindeki mülkleri yağmalamıştır. Akabinde İmparator ile görüşmek isteyen Kurum Han, kendisine yapılmak istenen suikasttan kurtulmuştur. Han, ardından tüm Trakya’yı yakıp yıkmış ve Hadrianopolis’i hâkimiyeti altına aldıktan sonra çok sayıdaki esir, mal ve hayvanı ülkesinin içlerine götürmüştür. V. Leon, bir meydan savaşına çıkmayarak Konstantinopolis surları arkasında savunmasını güçlendirmiştir. Kurum Han, 814 yılında ise nihai bir seferle Doğu Roma başkentine yürümek amacıyla hazırlıklara başlamıştır.
Anahtar Kelimeler
Tuna Bulgar Devleti, Doğu Roma İmparatorluğu, Konstantinopolis, Vürbitsa, Versinikia
Kaynakça
- Ahmetbeyoğlu, Ali. (1991). Tervel Han (702-718). Prof. Dr. Bekir Kütükoğlu’na Armağan (s. 563–568). İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Basımevi.
- Ahmetbeyoğlu, Ali. (2007). Kubrat Han ve Büyük Bulgar Devleti’nin kuruluşu. Karadeniz Araştırmaları, 13(13), 35-42.
- Ahmetbeyoğlu, Ali. (2021). Avrupa Hunları. Yeditepe Yayınevi.
- Ahmetbeyoğlu, Ali. (2023). Hanlıktan çarlığa: Bulgar Türkleri tarihi. Bilgeoğuz Yayınevi.
- Antonov, Sergey. (2024). The Byzantine East and Bulgaria – the eastern armies of Byzantium in the wars against the First Bulgarian Empire (680–1018). Studia Ceranea, 14, 215–250.
- Avcı, Casim. (2020). İslam-Bizans ilişkileri, 610–847. Türk Tarih Kurumu Yayınları.
- Batty, Roger. (2007). Rome and the nomads: The Pontic-Danubian realm in antiquity. Oxford University Press.
- Beševliev, Veselin. (1980). Die protobulgarische Periode der bulgarischen Geschichte. Adolf M. Hakkert.
- Bozhilov, Ivan & Gyuzelev, Vasil. (1999). Istoriya na srednovekovna Bălgariya VII–XIV vek (Vol. 1). Anubis.
- Browning, Robert. (1965). Byzantium and Bulgaria: A comparative study across the early medieval frontier. Temple Smith.