Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı ve İletişimsel Eylem: Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir İnceleme
Öz
Sürdürülebilirlik, yalnızca bireysel bir farkındalık meselesi olmayıp toplumsal ve kurumsal bağlamlar içinde şekillenen, paylaşılan ve yeniden üretilen bir değerler ve eylemler bütünüdür. Bu çerçevede yükseköğretim kurumları, öğrencilerin sürdürülebilirlik bilgisini gündelik yaşam pratiklerine dönüştürebildikleri iletişimsel ve kültürel bir zemin sunarak sürdürülebilirliğin toplumsallaşma sürecinde kritik bir işlev üstlenmektedir. Bu çalışma, üniversite öğrencilerinin sürdürülebilirlik okuryazarlığı, kampüs iletişim süreçlerine ilişkin algıları ve iletişimsel eylem düzeylerinin sürdürülebilir gündelik pratikler üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır.
Nicel araştırma deseninin benimsendiği çalışmada, 2025–2026 akademik yılı güz döneminde İstanbul’da bir vakıf üniversitesinde öğrenim gören 359 öğrenciden anket yöntemiyle elde edilen veri t-testi, varyans analizi ve regresyon modelleri kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada sürdürülebilirlik okuryazarlığı çevresel, toplumsal ve ekonomik boyutlara ilişkin kavramsal bilgi üzerinden ele alınırken; iletişimsel eylem öğrencilerin sürdürülebilirlik konularında bilgi edinme, değerlendirme ve paylaşma eylemleri üzerinden ölçülmüştür.
Bulgular, öğrencilerin sürdürülebilirliğe atfettikleri önemin üniversite öncesi döneme kıyasla anlamlı biçimde arttığını göstermektedir. Bununla birlikte, sürdürülebilirlik bilgisinin tek başına sürdürülebilir gündelik pratikleri anlamlı düzeyde etkilemediği görülmüştür. Kampüs içi iletişime ilişkin algı ve iletişimsel eylem ise sürdürülebilir davranışların en güçlü belirleyicileri olarak öne çıkmaktadır. Çalışma, sürdürülebilirlik farkındalığının gündelik pratiklere dönüşümünde iletişimsel süreçlerin belirleyici rolünü vurgulayarak sürdürülebilirlik iletişimi literatürüne ampirik bir katkı sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı, İletişimsel Eylem, Çevreci Davranış, Yükseköğretimde Sürdürülebilirlik, Sürdürülebilirlik İletişimi
Kaynakça
- Abo-Khalil, A. G. (2024). Integrating sustainability into higher education challenges and opportunities for universities worldwide. Heliyon, 10(9), e29946. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e29946
- Acuner, E., Maçin, K. E., Özcan, F. K., Karabulut, A. E., Mutlu, B. K., & Ata, L. D. (2023). Üniversitelerde sürdürülebilirlik çalışmaları: İstanbul Teknik Üniversitesi örneği. Çevre İklim ve Sürdürülebilirlik, 24(2), 111-120. https://izlik.org/JA88YF27CT
- Aguirre Sánchez, L., Roa-Díaz, Z. M., Gamba, M., Grisotto, G., Moreno Londoño, A. M., Mantilla-Uribe, B. P., Rincón Méndez, A. Y., Ballesteros, M., Kopp-Heim, D., Minder, B., Suggs, L. S., & Franco, O. H. (2021). What influences the sustainable food consumption behaviours of university students? A systematic review. International Journal of Public Health, 66, 1604149. https://doi.org/10.3389/ijph.2021.1604149
- Akeel, U., Bell, S., & Mitchell, J. E. (2019). Assessing the sustainability literacy of the Nigerian engineering community. Journal of Cleaner Production, 212, 666-676. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2018.12.089
- Akinsemolu, A. A., & Onyeaka, H. (2025). The role of green education in achieving the sustainable development goals: A review. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 210, 115239. https://doi.org/10.1016/j.rser.2024.115239
- Ali, E. B., & Anufriev, V. P. (2020). Towards environmental sustainability in Russia: Evidence from green universities. Heliyon, 6(8), e04719. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2020.e04719
- Annelin, A., & Boström, G.-O. (2022). An assessment of key sustainability competencies: A review of scales and propositions for validation. International Journal of Sustainability in Higher Education, 24(9), 53-69. https://doi.org/10.1108/IJSHE-05-2022-0166
- Ayas, M. Ö., Bal, P., Bük, T. B., Tiftikçigil, B. Y., & Fındıklı, M. A. (2022). Sürdürülebilir kalkınma bağlamında uluslararası üniversite sıralama indeksleri ve Türkiye’deki üniversiteler. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 23(1), 331-349. https://doi.org/10.31671/doujournal.1035962
- Barnes, N. (2014). Institutional attempts to measure student sustainability knowledge. Sustainability: The Journal of Record, 7(2), 104-108. https://doi.org/10.1089/SUS.2014.9803
- Bekaroo, G., Bokhoree, C., Ramsamy, P., & Moedeen, W. (2019). Investigating personal carbon emissions of employees of higher education institutions: Insights from Mauritius. Journal of Cleaner Production, 209, 581-594. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2018.10.238