Bankaların Karlılık Düzeylerinin WASPAS Yöntemiyle Analizi: BİST Bankacılık Sektöründe Bir Uygulama

The banking sector is one of the most fundamental institutions of economic systems. Its importance within economic systems is increasing day by day. Banks have long since ceased to be merely institutions that provide credit, manage deposits, or buy and sell financial instruments. Today, the banking sector in Türkiye operates as conventional banking and participation banking. Participation banking is preferred by savers, investors, and resource users who prioritize religious values, and transactions are conducted based on the benefits provided by banks. In Türkiye, participation banks have been supported by the government, especially in recent years, as an alternative to the conventional banking sector. Today, banks have also become an important investment tool for investors. This has also brought the listing of banks on stock exchanges to the forefront. The performance of banks listed on stock exchanges is also subject to serious evaluation by investors during the investment process. Within this framework, the benefits that banks provide to their investors are paramount when investing in conventional or participation banking. This is revealed by studies evaluating the performance of banks. Academic studies examining bank performance play a guiding role for investors in this respect.

This study analyzes the profitability levels of banks listed in the Borsa İstanbul (BIST) Banking index. Five profitability ratio criteria were used to evaluate 12 banks. The WASPAS technique, a type of Multi-Criteria Decision Making (MCDM), was employed in the analysis. Profitability ratios obtained from the year-end financial statements of the banks between 2019 and 2023 were used as data. The analysis revealed that Türkiye Garanti Bank Corp. (GARAN) and Akbank Türk Corp. (AKBNK) showed the highest profitability performance over the years, while Albaraka Türk Participation Bank (ALBRK) showed the lowest. The findings of this study are expected to provide guidance to investors and academics.

Bankacılık sektörü, ekonomik ve finansal sistemlerin en temel kurumlarından bir tanesidir. Bankacılık sektörünün ekonomik sistemler içerisindeki önemi ise her geçen gün artmaktadır. Bankalar ekonomik sistemler içerisinde sadece kredi tedariki, mevduat değerlendirme ya da finansal enstrümanların alınıp satıldığı kurumlar olmaktan çoktan çıkmışlardır. Günümüzde bankacılık sektörü, konvansiyonel bankacılık, yatırım bankacılığı ve katılım bankacılığı olarak Türkiye’de faaliyet göstermektedir. Katılım bankacılığı daha çok inanç açısından dini değerleri ön planda tutan tasarruf sahipleri, yatırımcılar ve kaynak kullanıcıları tarafından tercih edilmekle birlikte, bankaların sağladıkları faydaları esas alarak işlemler yürütülmektedir. Türkiye’de katılım bankaları özellikle son yıllarda konvansiyonel bankacılık sektörüne alternatif olarak kamu gücü tarafından da desteklenmektedir. Günümüzde bankalar yatırımcılar açısından da önemli yatırım araçlarından birisi haline gelmiştir. Bu durum bankaların halka açılma yani menkul kıymet borsalarına kotasyonunu da ön plana çıkarmıştır. Menkul kıymet piyasalarına kotasyon sağlayan bankaların performansları da yatırımcılar açısından yatırım sürecinde ciddi değerlendirmelere tabi tutulmaktadır. Tüm bunlar çerçevesinde konvansiyonel bankacılığa ya da katılım bankacılığına yatırım yaparken bankaların yatırımcılarına sağladığı faydalar ön plana çıkmaktadır. Bu durum ise bankaların performansını değerlendiren çalışmalarla ortaya çıkmaktadır. Akademik açıdan banka performanslarını inceleyen çalışmalar, bu yönü ile yatırımcılara yol gösterici rol oynamaktadır.

Çalışmada Borsa İstanbul’da (BİST) Bankacılık endeksinde yer alan bankaların karlılık düzeylerinin analizi yapılmıştır. Çalışmada 12 adet bankayı değerlendirmek için beş adet karlılık rasyosu kriteri kullanılmıştır. Analizde Çok kriterli karar verme yöntemlerinden WASPAS tekniği kullanılmıştır. Bankaların 2019-2023 yılları arasındaki sene sonu finansal tablolarından elde edilen karlılık rasyoları veri olarak kullanılmıştır. Analiz sonucunda yıllar itibariyle en yüksek karlılık performansı gösteren bankalar Türkiye Garanti Bankası A.Ş. (GARAN) ve Akbank Türk Anonim Şirketi (AKBNK) iken en düşük karlılık performansı gösteren banka Albaraka Türk Katılım Bankası A.Ş. (ALBRK) olduğu gözlenmiştir. Çalışmadan elde edilen sonuçların yatırımcılar ve akademisyenlere yol gösterici nitelik taşıyacağı beklenmektedir.