Geleneksel Türk Müziğinin Yabancı Müzik Etkileri Bağlamında Dönüşümü: Küreselleşme, Melezleşme ve Dijitalleşme

This study examines the historical, ideological, and sociological transformation phases of traditional Turkish music from the late Ottoman Empire to the digital globalization era in the context of foreign music influences. The main objective of the research is to analyze the transformative impact of Western and Eastern external musical elements on Turkish music within the framework of cultural imperialism, globalization, hybridization, and McDonaldization theories. Conducted using historical-sociological methods and document analysis from qualitative research designs, this study reveals that music is not merely an aesthetic form; rather, it is an active battleground where social belongings, political identities, and ideological conflicts are constructed. The findings demonstrate that the Turkish society did not remain passive against the top-down Westernization policies of the Early Republican period and external cultural impositions; on the contrary, it produced hybrid and resilient popular music forms such as arabesque (arabesk) and Anatolian pop-rock as a reflection of rural-to-urban migration and sociological crises. The literature on digitalization suggests that streaming platforms may expand access while also encouraging standardization in production and consumption. Analyses of Spotify through McDonaldization emphasize efficiency, calculability, predictability, and control. Since effects specific to traditional Turkish art and folk music were not measured directly, the study does not establish a definitive threat to the continued existence of these genres. In conclusion, this study suggests that digital marketing communication strategies, glocal syntheses, and proactive cultural education policies must be urgently implemented to protect our music against algorithmic standardization.

Bu çalışma, geleneksel Türk müziğinin Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinden başlayarak dijital küreselleşme çağına kadar geçirdiği tarihsel, ideolojik ve sosyolojik dönüşüm evrelerini yabancı müzik etkileri bağlamında incelemektedir. Araştırmanın temel amacı, Batı ve Doğu kökenli dışsal müzik unsurlarının Türk müziği üzerindeki dönüştürücü etkisini kültürel emperyalizm, küreselleşme, melezleşme (hibritleşme) ve McDonaldlaştırma kuramları çerçevesinde analiz etmektir. Nitel araştırma desenlerinden tarihsel-sosyolojik yöntem ve doküman analizi kullanılarak yürütülen bu çalışmada, müziğin yalnızca estetik bir form olmadığı, aksine toplumsal aidiyetlerin, siyasal kimliklerin ve ideolojik çatışmaların inşa edildiği aktif bir mücadele alanı olduğu ortaya konulmuştur. Elde edilen bulgular, Türk toplumunun Erken Cumhuriyet dönemindeki tepeden inme Batılılaşma politikalarına ve dışarıdan gelen kültürel dayatmalara karşı tepkisiz kalmadığını, aksine kırdan kente göçün ve sosyolojik krizlerin bir yansıması olarak arabesk ile Anadolu pop-rock gibi melez ve direngen popüler müzik formları ürettiğini göstermektedir. Dijitalleşmeye ilişkin literatür ise çevrimiçi akış platformlarının erişim olanaklarını genişletirken üretim ve tüketim üzerinde standartlaştırıcı etkiler oluşturabileceğini düşündürmektedir. Spotify üzerine geliştirilen McDonaldlaştırma çözümlemesi, verimlilik, hesaplanabilirlik, öngörülebilirlik ve denetim boyutlarını öne çıkarmaktadır. Bu etkilerin geleneksel Türk sanat müziği ve Türk halk müziğine özgü sonuçları doğrudan ölçülmediğinden, türlerin varlığına ilişkin kesin bir tehdit sonucu çıkarılmamıştır. Sonuç olarak bu çalışma, müziğimizin algoritmik tek tipleştirmeye karşı korunabilmesi için dijital pazarlama iletişimi stratejilerinin, küyerel (glocal) sentezlerin ve proaktif kültürel eğitim politikalarının acilen devreye sokulması gerektiğini önermektedir.