Strategic Positioning in the Global EV Transition: A Configurational Analysis of Market-Infrastructure Alignment

The global transition to electric mobility has accelerated considerably, yet countries continue to exhibit substantial differences in the pace, scale, and structural configuration of electrification. While prior research has largely focused on the determinants of electric vehicle (EV) adoption, comparatively limited attention has been devoted to identifying distinct national transition patterns that reflect the joint development of EV markets and supporting infrastructure. To address this gap, this study develops strategic typologies of national EV transitions from a configurational perspective. Using the historical component of the International Energy Agency (IEA) Global EV Data 2024 dataset, this analysis examines 31 countries with respect to three indicators: EV sales share, EV stock share, and public charging infrastructure. A reproducible Gaussian Mixture Model (GMM) analysis identifies three empirical clusters: Early Transition Markets, Advanced Transition Economies, and Frontier Transition Economies, with the latter comprising Norway and Iceland. Robustness analyses using alternative clustering techniques support the broader empirical distinction among early, advanced, and frontier transition configurations. Within the frontier cluster, Norway and Iceland are further classified as two theoretically distinct subprofiles because they display markedly different combinations of market penetration and infrastructure scale, with Norway an Extreme Frontrunner and Iceland a High-Penetration Niche Frontrunner. The findings demonstrate that national EV transitions do not follow a single, linear electrification pathway but rather emerge from different configurations of market formation and infrastructure readiness. By distinguishing empirically identified clusters from theoretically interpreted subprofiles, the study avoids conflating statistical classification with conceptual interpretation. The study contributes to EV-transition research, sustainability-transition research, configurational research, and strategic-management research by conceptualizing national EV-transition capability as the capacity to align market development with infrastructure readiness. The resulting typology also provides a comparative framework for understanding differentiated national electrification pathways and their strategic and policy implications.

Küresel elektrikli mobiliteye geçiş önemli ölçüde hızlanmış olsa da, ülkeler elektrifikasyonun hızı, ölçeği ve yapısal konfigürasyonu bakımından önemli farklılıklar göstermeye devam etmektedir. Önceki çalışmalar büyük ölçüde elektrikli araç (EA) benimsenmesinin belirleyicilerine odaklanmışken, elektrikli araç pazarları ile bunları destekleyen altyapının ortak gelişimini yansıtan farklı ulusal geçiş örüntülerinin belirlenmesine görece sınırlı düzeyde dikkat gösterilmiştir. Bu boşluğu ele alan çalışma, ulusal elektrikli araç geçişlerine ilişkin stratejik tipolojileri yapılandırmacı bir perspektiften geliştirmektedir. Uluslararası Enerji Ajansı’nın(IEA)Global EV Data 2024 veri setinin tarihsel bileşeni kullanılarak yürütülen analizde, 31 ülke üç gösterge temelinde incelenmektedir: elektrikli araç satış payı, elektrikli araç stok payı ve kamusal şarj altyapısı. Tekrarlanabilir bir Gauss Karışım Modeli (GMM) analizi üç ampirik küme belirlemektedir: Erken Geçiş Pazarları, Gelişmiş Geçiş Ekonomileri ve Norveç ile İzlanda’dan oluşan Öncü Geçiş Ekonomileri. Öncü küme içinde Norveç ve İzlanda, pazar penetrasyonu ile altyapı ölçeğinin belirgin biçimde farklı kombinasyonlarını sergilemeleri nedeniyle teorik olarak iki ayrı alt profil şeklinde yorumlanmaktadır: Norveç “Aşırı Öncü”, İzlanda ise “Yüksek Penetrasyonlu Niş Öncü” olarak değerlendirilmektedir. Alternatif kümeleme teknikleri kullanılarak gerçekleştirilen sağlamlık analizleri, erken, gelişmiş ve öncü geçiş konfigürasyonları arasındaki genel ampirik ayrımı desteklemektedir. Bulgular, ulusal elektrikli araç geçişlerinin tek ve doğrusal bir elektrifikasyon yolunu izlemediğini; bunun yerine pazar oluşumu ile altyapı hazırlığının farklı konfigürasyonları yoluyla ortaya çıktığını göstermektedir. Çalışma, ampirik olarak belirlenen kümeleri teorik olarak yorumlanan alt profillerden ayırarak istatistiksel sınıflandırma ile kavramsal yorumun birbirine karıştırılmasını önlemektedir. Ayrıca ulusal elektrikli araç geçiş yeteneğini, pazar gelişimi ile altyapı hazırlığını uyumlaştırma kapasitesi olarak kavramsallaştırarak elektrikli araç geçişi, sürdürülebilirlik geçişleri, yapılandırmacı araştırmalar ve stratejik yönetim literatürüne katkıda bulunmaktadır. Ortaya çıkan tipoloji aynı zamanda farklılaşmış ulusal elektrifikasyon yollarını ve bunların stratejik ve politika sonuçlarını anlamaya yönelik karşılaştırmalı bir çerçeve sunmaktadır.